Норвегияның Харстад/Нарвик әуежайы

Кіріспе

Нордландтағы халықаралық әуежай, Норвегия.

Харстад/Нарвик әуежайы (Harstad/Narvik lufthavn;) – Норвегияның Нордланд графтығындағы Эвенс муниципалитетінде орналасқан халықаралық әуежай. Бұл әуежай Харстад және Нарвик қалаларына қызмет көрсетеді. Ол Норвегия Корольдік әуе күштерінің Эвенс әуе станциясымен бір орында орналасқан. Азаматтық сектор мемлекеттік меншіктегі Avinor компаниясына тиесілі және оны басқарады, 2013 жылы 654 977 жолаушыға қызмет көрсетті. Evenes әуежайында ұшу-қону жолағы, параллель такси жолы және бес қақпалы терминал бар. Norwegian Air Shuttle, Scandinavian Airlines (SAS) және Widerøe әуекомпаниялары күнделікті жоспарлы рейстерді жүзеге асырады. Күнделікті рейстермен баратын бағыттар: Осло, Тронхейм, Бодё, Тромсё және Анденес. Evenes – Орталық Хологландтағы жалғыз басты әуежай, және Ослоға бағытталған рейстер үшін оның қызмет көрсету аймағына Лофотен және Вестерлален аймақтары кіреді. Харстад және Нарвикке су ұшақтары арқылы қызмет көрсету 1935 жылы басталды. Әуежайды жоспарлау 1950 жылдары қолға алынды. Әр қала үшін жеке-жеке әуежайлар салуды қоса, бірнеше орналасқан жерлер қарастырылды. 1960 жылдардың ортасында Эвенс бойынша бірлікке қол жеткізілді, бірақ құрылыс жергілікті әуежайларға басымдық беру үшін кейінге шегерілді, нәтижесінде Нарвик те Нарвик әуежайы, Фрамнеске ие болды. Evenes 1973 жылдың 30 маусымында, бастапқыда бір ұшу-қону жолағымен ашылды. Әскерилер әуе станциясын құру туралы шешім қабылдағаннан кейін 1977 жылы ұшу-қону жолағы ұзартылды. SAS Commuter 1990 жылдан 2002 жылға дейін Харстад/Нарвикке қызмет көрсетті, ал 1994 жылдан бастап Braathens SAFE компаниясының келуімен Осло бағытында бәсеке пайда болды. Norwegian 2003 жылы қызмет көрсетуді бастады және 2013 жылдан бастап халықаралық жоспарлы рейстерді іске қосты.

Су ұшақтары

Бірінші рет жол тасымалдау қызметі 1935 жылы Norwegian Air Lines (DNL) компаниясымен жүзеге асырылды. Олар Junkers W 34 ұшағын пайдаланып, Берген мен Тромсё арасындағы жағалау бағытын ұшты, Нарвик пен Харстадта тоқтады. Бұл бағыт 1939 жылға дейін сақталды, содан кейін Екінші дүниежүзілік соғыс басталғандықтан тоқтатылды. 1946 жылы бұл бағыт қайта жаңғыртылды, Junkers Ju 52 ұшағымен қамтамасыз етілді. DNL Харстад пен Нарвик арасында тікелей рейстерді де жүзеге асырды. Харстадтың суаэропорты қала орталығындағы Клуббскьяретте орналасқан. Оны Харштадботнға көшіру туралы пікірталас болды, бірақ ол іске аспады. Гидроұшақтармен тек жаз айларында ғана ұшырылатын. Widerøe 1951 жылы Нарвикке ұшуды бастады, алдымен Svolvær арқылы Bodø қаласына. DNL-дің ізбасары Scandinavian Airlines System (SAS) келесі жылы гидроұшақ бағыттарын тоқтатты, оларды Noorduyn Norseman және de Havilland Canada Otter ұшақтарымен қамтамасыз еткен Widerøe компаниясына тапсырды. 1951 жылы жүргізілген зерттеу Харстад үшін Skånland, Rødmyra, Tennvassåsen және Kjøtta жерлерінде әуежай салу мүмкіндіктерін қарастырды. Осыдан кейін Харстад пен Нарвик өкілдерінің кездесуі өтті. 1960 жылы Харстад және айналасындағы муниципалитеттер Evenes қаласындағы Эвенскьерде әуежай салуды ұсынды, бұл ретте Тьелдсунд көпірінің салынуы Хинноя аралын материкке қосуға мүмкіндік береді. Нарвик үшін ұқсас шарт Ромбак көпірінің қажеттілігі болды. 1963 жылы Харстад, Ибестад, Квефьорд және Сканланд муниципалитеттері Оңтүстік Тромс муниципалитеттер аралық әуежай комитетін құрды. Ол Харстад аймағы мен Вестерлен үшін әуежай Квефьордейтеде салынуы керек, ал Нарвик Бардуфоссқа дейінгі тас жолмен жақсы қамтамасыз етіледі деген қорытындыға келді. Нарвик муниципалитеті 1962 және 1963 жылдары Herjangsfjellet аумағында зерттеулер жүргізді. Болашақ әуежайларды қарастыруға мандат алған үкіметтік комиссия 1964 жылғы 16 желтоқсанда есеп жариялады. Онда тағы тоғыз негізгі әуежай салу және Evenes және Kristiansund әуежайы, Kvernberget жоғары басымдыққа ие болуы ұсынылды. Комиссия SAS-тің Sud Aviation Caravelle ұшағын енгізгенін атап өтті және реактивтік ұшақтарды қабылдай алатын әуежайлар желісін құруды қалады. Braathens SAFE және Widerøe әуе компаниялары үкіметке қысқа ұшу және қонуға арналған әуежайлар желісін салуға балама ұсыныс енгізді. Тьелсунд көпірі 1967 жылғы 22 қазанда ашылды. Харстад пен Нарвик үшін әуежай салу мәселесі 1970 жылғы маусымда Парламентте талқыланды. Бірінші кезекте үлкен көпшілік әрбір қала үшін аймақтық әуежай салу туралы ұсынысты қабылдамады, содан кейін Эвенесте негізгі әуежай салу туралы бірауыздан шешім қабылданды. Құрылыс 1971 жылдың күзінде басталды және әуежай 1973 жылғы 30 маусымда ұшу-қону жолағымен ашылды. Нарвик әуежайы, Framnes 1975 жылғы 1 қазанда ашылды. 1984 жылы Norving Харстадтан/Нарвиктен Лулеаға (Швеция) және Рованиемиге (Финляндия) Dornier 228 ұшағымен рейстерді бастады. Бұл Эвенесте шекаралық бақылау орнатуды талап етті, оны Norving төлеуге міндетті болды. Әуе күштері әуежай ашылғаннан кейін Эвенесті әлеуетті әуе базасы ретінде қарастыра бастады. Әскери қаржыландыру бөлінді, бұл ұшу-қону жолын ұзартуға және руллинг жолағын, сондай-ақ истребительдерді, ауыр көліктік ұшақтарды және техникалық қызмет көрсету объектілерін орналастыруға мүмкіндік берді. Ұзартылған ұшу-қону жолағы 1977 жылы аяқталды. Бастапқы қосалқы құрылыстардың құрылысы 1978 жылы басталды және 1985 жылы аяқталды. Эвенс әуе базасы 1986 жылғы қаңтарда іске қосылды. Құрылыс казармаларды салумен жалғасты, олар 1991 жылы аяқталды, содан кейін ұшақтарды қорғау құрылыстары, әкімшілік кеңселер мен 1995 жылы аяқталған қоймалар салынды.

The first scheduled airline service to Harstad and Narvik was carried out by Norwegian Air Lines (DNL) in 1935. Using a Junkers W 34, they flew a coastal route between Bergen and Tromsø, with stops in Narvik and Harstad. The route continued until 1939 when it was terminated because of the outbreak of World War II. The route resumed in 1946, when it was flown with a Junkers Ju 52. DNL also operated a direct service between Harstad and Narvik. Harstad's water aerodrome was located at Klubbeskjæret in the town center. For a while there were discussion of moving it to Harstadbotn, but this was not carried out. Seaplane routes were conducted only during the summer. Widerøe started flying to Narvik in 1951, at first flying via Svolvær to Bodø. DNL's successor Scandinavian Airlines System (SAS) terminated its seaplane routes the following year, leaving them to Widerøe, who operated the Noorduyn Norseman and de Havilland Canada Otter. A survey conducted in 1951 looked into the possibilities of building an airport for Harstad at Skånland, Rødmyra, Tennvassåsen and Kjøtta. This was followed up with a meeting between representatives from Harstad and Narvik. Harstad and the surrounding municipalities proposed in 1960 an airport at Evenskjer in Evenes, on condition that the Tjeldsund Bridge be built, allowing the island of Hinnøya to be connected to the mainland. For Narvik a similar consideration was the necessary construction of the Rombak Bridge. The municipalities of Harstad, Ibestad, Kvæfjord and Skånland created the Southern Troms Intermunicipal Airport Committee in 1963. It concluded that the airport for the Harstad area and Vesterålen should be built at Kvæfjordeidet, while Narvik would be best served with a motorway to Bardufoss. Narvik Municipality conducted surveys at Herjangsfjellet in 1962 and 1963. A government committee which had received a mandate to consider future airports, concluded with a report on 16 December 1964. It recommended that nine more primary airports be built and that Evenes and Kristiansund Airport, Kvernberget receive top priority. The committee noted SAS' introduction of the Sud Aviation Caravelle and wanted to build a network of airport capable of handling jetliners. The airlines Braathens SAFE and Widerøe both launched an alternative proposal whereby the government instead should build a network of short take off and landing airports. The Tjelsund Bridge was opened on 22 October 1967. The construction of an airport for Harstad and Narvik was discussed in Parliament in June 1970. First a large majority voted down a proposal to build regional airport for each town, followed by a unanimous decision to build a primary airport at Evenes. Construction started in the fall of 1971 and the airport opened 30 June 1973, with a runway. Narvik Airport, Framnes opened on 1 October 1975, Norving started a route from Harstad/Narvik to Luleå, Sweden and Rovaniemi, Finland, in 1984, using the Dornier 228. This required the establishment of a border control at Evenes, which Norving had to pay for. The air force started looking at Evenes as a potential air station after the airport opened. Military funding was allocated, allowing the runway to be extended to plus overrun and a taxiway, as well as parking for fighter aircraft, heavy transport aircraft and maintenance facilities. The extended runway was completed in 1977. Construction of the initial auxiliary facilities started in 1978 and was concluded in 1985. Evenes Air Station became operative in January 1986. Construction continued with barracks, which were completed in 1991, aircraft shelters, administrative offices and storage facilities, which were concluded in 1995.

Пайдалану тарихы

Nordtrafikk 1990 жылы Sortland қаласынан әуежайға автобус қызметін бастады. Статистикалық мәліметтер бойынша, жыл сайын 4300 жолаушы тасымалданды, әйтпесе олар Stokmarknes әуежайы, Skagen арқылы қатынаған болар еді. SAS 1990 жылдан бастап Солтүстік Норвегиядағы қызметін қайта ұйымдастырды және Harstad/Narvik Ослоға тікелей рейстерді ұсынатын төрт әуежайдың біріне айналды. Бұрынғы рейстер кейде Тронхеймде тоқтау жасаған. Bodø, Tromsø және Trondheim қалаларына жасалатын рейстер жаңа құрылған SAS Commuter компаниясына берілді. Норвегиядағы әуе тасымалы нарығы 1994 жылдың 1 сәуірінде либералдануға ұшырады. Сол күні Braathens SAFE Evenes және Осло қалалары арасында күніне екі рет рейстерді бастады. Алайда, әуе компаниясы Бергенге тікелей рейстерді тоқтатты, оның орнына жолаушылар Тронхейм әуежайы, Værnes станциясында ауыстыруға мәжбүр болды. Сонымен қатар, Widerøe компаниясының Andenes–Harstad/Narvik–Narvik–Bodø бағытындағы рейстері Harstad/Narvik қаласындағы тоқтауларын тоқтатты. Kato Air 1995 жылы Evenes қаласын база ретте құрылды, бастапқыда жалпы авиация қызметтерін ұсынды. 1990 жылдардың ортасында жаңа балықпен Жапонияға апталық рейстер басталды. Kato Air 1999 жылдың 1 қаңтарында Harstad/Narvik қаласынан Bodø және Tromsø қалаларына рейстерді бастады, бірақ бағыт жеткілікті жолаушыларды тарта алмады және жыл соңына дейін тоқтатылды. 2001 жылы SAS Group компаниясы Braathens компаниясын сатып алғаннан кейін, соңғысы 2002 жылдың 2 сәуірінен бастап Harstad/Narvik қаласына рейстерін тоқтатты. Ослоға рейстер Braathens компаниясының, ал SAS Commuter компаниясының Tromsø, Bodø және Trondheim қалаларына жасаған рейстері Widerøe компаниясына берілді. Norwegian Air Shuttle 2003 жылдың 5 мамырында Ослодан Harstad/Narvik қаласына рейстерді бастады. SAS және Braathens 2004 жылы бірігіп, SAS Braathens компаниясын құрды. Lofoten Fixed Link 2007 жылдың 1 желтоқсанында ашылды, бұл әуежай мен Lofoten арасындағы паром қажеттілігін жойды. Svolvær қаласына дейінгі жүру қашықтығы, әдетте Lofoten архипелагының бастапқы нүктесі саналады, екі жарым сағатқа дейін қысқартылды. Содан кейін әуежай өзін халықаралық деңгейде Lofoten International Airport деп таныстыра бастады. Бұл бастаманы Lofoten және Vesterålen аймақтарындағы туристік индустрия құптады, өйткені Evenes аймаққа қызмет ететін жалғыз маңызды әуежай болып табылады. Lofoten аймағындағы жергілікті саясаткерлер атауға қарсылық білдірді, бұл аймақтық Leknes әуежайы мен Svolvær әуежайы, Helle қалаларына қауіп төндіретінін мәлімдеді. Kato Air 2008 жылы Норвегияның Азаматтық авиация басқармасы техникалық қызмет көрсету бөлімін жапқаннан кейін, ұшақтары жерге қондырылғаннан кейін қызметін тоқтатты. Парламент 2012 жылдың маусым айында жаңа Lockheed Martin F 35 Lightning II истребительдерін сатып алу туралы шешім қабылдады, жеткізілім 2016 жылы басталуы жоспарланған. Ұшақтар Ørland негізгі әуе базасында орналасады, ал Evenes әуе базасында алдыңғы база (QRA) құрылады. Widerøe 2012 жылдың 1 сәуірінен бастап Tromsø қаласына рейстерді бастады, ол мемлекеттік қызмет көрсету міндеттемелері жүйесіне енгізілгеннен кейін мүмкін болды. 2012 жылдың соңында Evenes әуежайында Лондон мен Мюнхен қалаларынан Lofoten аймағына ағылшын және неміс туристерін тасымалдауға бағытталған чартерлік рейстердің саны күрт өсті. Norwegian 2013 жылдан бастап Испанияның Gran Canaria және Alicante қалаларына, сондай-ақ Trondheim қаласына жоспарлы рейстерді енгізді. Privatefly 2012 жылы Evenes әуежайын әлемдегі ең әдемі қону жолы бойынша тоғызыншы орынға қойды.

Nordtrafikk started an airport coach service from Sortland in 1990. Estimates showed that it captured 4,300 annual passengers which otherwise would have used Stokmarknes Airport, Skagen. SAS reorganized its operations in Northern Norway from 1990 and Harstad/Narvik became one of four airports to receive direct services to Oslo. Previously these sometimes made intermediate stops at Trondheim. Services to Bodø, Tromsø and Trondheim were transferred to the newly established SAS Commuter. The airline market in Norway was deregulated on 1 April 1994. The same day Braathens SAFE started two daily services from Evenes to Oslo. However, the airline terminated its direct service to Bergen, instead making passengers transfer at Trondheim Airport, Værnes. At the same time Widerøe's route Andenes–Harstad/Narvik–Narvik–Bodø terminated its stops at Harstad/Narvik. Kato Air was established in 1995 with Evenes as its base, initially offering general aviation services. Weekly flights with fresh fish to Japan started in the mid 1990s. Kato Air started flights from Harstad/Narvik to Bodø and Tromsø on 1 January 1999, but the route failed to attract sufficient patronage and was terminated before the end of the year. After the 2001 purchase of Braathens by SAS Group, the latter terminated its flights to Harstad/Narvik from 2 April 2002. Flights to Oslo were taken over by Braathens, while SAS Commuter's flights to Tromsø, Bodø and Trondheim were taken over by Widerøe. Norwegian Air Shuttle started flights to Harstad/Narvik from Oslo on 5 May 2003. SAS and Braathens merged in 2004, creating SAS Braathens. The Lofoten Fixed Link opened on 1 December 2007, abolishing the need for a ferry between the airport and Lofoten. The driving distance to Svolvær—typically regarded as the starting point for the Lofoten archipelago—was reduced to and two and a half hours. Subsequently, the airport started marketing itself internationally as Lofoten International Airport. The initiative was welcomed by the tourist industry in Lofoten and Vesterålen, as Evenes is the only primary airport serving the area. Local politicians in Lofoten opposed the name, stating that it threatened the regional Leknes Airport and Svolvær Airport, Helle. Kato Air terminated operations in 2008, following the grounding of its aircraft after the Civil Aviation Authority of Norway closed its maintenance division. Parliament decided in June 2012 to order the new Lockheed Martin F 35 Lightning II fighters, with delivery scheduled to start in 2016. The aircraft will be stationed at Ørland Main Air Station with a forward base (QRA) to be established at Evenes Air Station. Widerøe started a service to Tromsø from 1 April 2012, after it was included in the public service obligation system. Evenes saw a large increase of charter services from late 2012, primarily targeted at bringing English and German tourists to Lofoten from London and Munich. Norwegian introduced scheduled services to Gran Canaria and Alicante in Spain from 2013, as well as to Trondheim. Privatefly placed Evenes ninth in a worldwide contest of the most spectacular approach in 2012.

Мекемелер

Терминал сағатына 1200 жолаушыны қабылдауға арналған және бес қақпадан тұрады. Evenes әуежайы кіреберіс әуежайы ретінде жіктеледі, ал кейбір қақпалар халықаралық рейстерге пайдаланылуы мүмкін. Басқару мұнарасы бұрынғы терминал ғимаратында орналасқан. Шағын авиакомпаниялар үшін ангарлар бар. Терминалда салықсыз сауда дүкені және екі банкомат қызмет көрсетеді. Асфальттан жасалған ұшу-қону жолағы 17–35 бағытында, шамамен солтүстік-оңтүстікке қарай созылған. Параллель такси жолы бар. 17-ші ұшу-қону жолағында дәлдікпен қону жүйесі бар. Екі ұшу-қону жолағында да I санаттағы аспаптық қону жүйесі орнатылған. Әуежай теңіз деңгейінен 26 метр биіктікте орналасқан.

Әуе компаниялары мен бағыттары

Тұрақты ішкі кестелі рейстерді Norwegian Air Shuttle, Scandinavian Airlines (SAS) және Widerøe компаниялары жүзеге асырады. Norwegian және SAS компаниялары Boeing 737 ұшақтарымен Ослоға күніне бес және үш рейс ұсынады. Widerøe компаниясы Bodø, Andenes және Tromsø қалаларына күнделікті рейстер жасайды, соңғысы Көлік және байланыс министрлігімен жасалған мемлекеттік міндеттеме шарты бойынша қызмет көрсетеді. Evenes Орталық Хологланда орналасқан жалғыз ірі әуежай және Ослоға тікелей рейстер ұсынатын жалғыз әуежай. Аймақта жеті аймақтық әуежай бар, бірақ олардың көпшілігі Солтүстік Норвегияның басқа бағыттарымен шектеледі және Ослоға жету үшін Бодё әуежайында ұшақ ауыстыру қажет, Widerøe компаниясымен Ослоға апталық тікелей рейстерден басқа. Лофотен және Вестерленнен Evenes әуежайына Харстад/Нарвик арқылы Ослоға бағытталған рейстерде айтарлықтай ағым бар. Вестерлен үшін бұл көрсеткіш 45%, ал Лофотен үшін 20% деп есептеледі.

Әуе күштерінің базасы

Evenes әуе станциясы, әуежайдың жанында орналасқан, Норвегиядағы алдыңғы қатардағы әуе станциясы болып табылады және Норвегия Корольдік әуе күштерімен басқарылады. Бұл әуе станциясы 333-ші эскадрильяға тиесілі.

Жер үсті көлігі

Евенес Харстадтан (40 минут), Нарвиктен (50 минут), Сортландтан (1 сағат 40 минут), Стокмаркнестен (2 сағат 5 минут) автомобиль жолымен сапармен орналасқан. Көпір Нарвик пен Евенес арасындағы автомобиль жолымен жүру қашықтығын 20 минутқа қысқартады. Avinor компаниясы Лофотенге және, мүмкін, Вестероленге қызмет ететін жаңа басты әуежай салуды жоспарлап отыр. Екі нысан ұсынылды: Гимсёя және Хадсельсанд. Гимсёя мұқият зерттеуден кейін, жоғары жел турбуленттігіне байланысты жаңа әуежай орнына жарамсыз деп танылды. Хадсельсандтан Ослоға тікелей рейстер болады, бұл Евенеске ағып кетуді азайтуға әкеледі. Сонымен қатар, Тьелдсунд астынан туннель салу жоспарлануда, бұл жол қашықтығын тағы 1 сағат 15 минутқа қысқартады.