Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотландияның 1707 жылға дейінгі монеталары 1124 жыл шамасынан 1709 жылға дейін Шотландияның монеталары ерекше болды және жергілікті құйылды. Осы кезеңде плак, бодль, бауби, доллар және риал сияқты әртүрлі монеталар шығарылды. Сауда үшін бұл уақытқа дейін Нортумбрия және басқа да аймақтардың монеталары қолданылған, ал 1709 жылдан бастап Ұлыбритания Корольдігінің, кейіннен Ұлыбританияның монеталары қолданысқа енді.
Coinage of Scotland before 1707
From c. 1124 until 1709 the coinage of Scotland was unique, and minted locally. A wide variety of coins, such as the plack, bodle, bawbee, dollar and ryal were produced over that time. For trading purposes coins of Northumbria and various other places had been used before that time; and since 1709 those of the Kingdom of Great Britain, and then of the UK.
Ежелгі тарих және Рим саудасы (400)
Шотландиядағы ең алғашқы монеталар, Рим империясының батыс шебімен сауда арқылы алынған, Британияның рим провинциялары арқылы енгізілді. Адриан қабырғасының солтүстігіндегі Каледония кельттері оқшауланған емес, қабырғаның солтүстігіндегі халықтың жалпы игілігі үшін сауда-саттық жасады. Рим монеталары елдің көптеген жерлерінде, әсіресе Антонин қабырғасының жанында табылды. Қабырғаның оңтүстігіндегі аймақтарда империя мен солтүстік арасындағы сауданы жеңілдететін дүкендер мен таверналар пайда болды. Флавий және Антонин кезеңдеріндегі монеталардың топталуын анықтауға болады, мысалы, Кардеан Форт Ангустағы Рим дупондий монеталары император Веспасианның 69-79 жылдардағы билігіне сәйкес келеді. Басқа да жергілікті орындарға Фейри Ноу брошы (Букливи), сондай-ақ Стирлингширдегі Гаргунноктағы брош пен дун жатады. Бұл, Британияның рим губернаторының Оңтүстік Шотландия тұрғындарына үлкен сомада ақша төлегенін, ал Солтүстік Каледониялықтарды римдіктермен және британдықтармен бейбіт қарым-қатынас орнату үшін пара бергенін көрсетеді. Басшыларға төленген төлемдер Эдинбург, Файф, Абердин және Морей-Ферт сияқты төрт аймақта тіркелген. Мүмкін, осындай жаңалықтар (мысалы, 200-ден 400-ге дейінгі күміс монеталардан тұратын Бирни қоймасы) құрмет ретінде сақталған. Олардың бірі – Нортумбрия, Стратклайд Корольдығына дейін солтүстікке қарай кеңейді. Осылайша, ол қазіргі Шотландияның оңтүстік бөлігін бақылады, ал Нортумбрия патшаларының қоладан жасалған скат монеталары қазіргі Шотландияда еркін айналымда болды. Бұл монета 837-854 жылдары шығарылған. Аңглосаксон монеталары Нортумберлендте соғылды; алайда, викингтердің кең сауда жолдарының арқасында, аңглосаксон дәуірінде скат монеталары Фризия және Ютландта да соғылды, ал осы кезеңдегі монеталар шотландтық сауданың Нортумберлендпен ғана емес, континенттік Еуропамен де қаншалықты кеңейгенін көрсетеді. Нормандықтар да ақшаның бір түрін енгізді, ал Византия мен Араб елдерінен келген монеталар Скандинавияда, соның ішінде ерте орта ғасырларда Шотландиямен тығыз байланысы болған Норвегияда табылған.
The earliest coins in Scotland were introduced by the Roman provinces of Britain that were obtained from trade with the westernmost outpost of the Roman Empire. Far from being isolated, the Celts of Caledonia, north of Hadrian's Wall, developed trade to the general benefit of the population, to the north of the Wall. Roman coins appear over a wide range across the country, especially sites near the Antonine Wall. Civil settlements arose along south of the wall with shops and taverns that facilitated trade between the Empire and the north. It is possible to recognise groupings of coins from certain periods, during the Flavian and Antonine occupations; such as Cardean Fort Angus where Roman dupondius coins AD 69–79 date to the reign of Emperor Vespasian. Other native sites include the Fairy Knowe broch Buchlyvie, and the broch and dun at Gargunnock in Stirlingshire. Indicating the Roman governor of Britain paid large sums of money to the inhabitants of southern Scotland and possibly bribing the northern Caledonians to maintain peaceful relations with Romans and the British. Payments to chieftains are recorded in four areas; Edinburgh, Fife, Aberdeen and the Moray Firth. This may indicate such discoveries (e. g. the Birnie hoard of between 200–400 silver coins) were deposited as votive offerings. One of these, Northumbria, soon expanded into the north as far as the Kingdom of Strathclyde. Thus, it controlled the southern parts of what is now Scotland, and the bronze sceat coins of the Northumbrian Kings circulated freely in what is now Scotland. This coin was issued from 837–854. Anglo Saxon coins were minted in Northumberland; however, due to the extensive trade routes of the Vikings, sceat coins were also minted in Frisia and Jutland during Anglo Saxon times and coins of this period indicate the extent of Scottish trade not only with Northumberland but also with continental Europe. Norsemen also introduced some form of coinage, and coins from as far away as Byzantium and the Arabic countries have been found in sites in Scandinavia, including Norway which had strong links with Scotland in the early Middle Ages.
Шотландиялық пенни (1602)
Шотландияның алғашқы өз монетасын шығарған королі Дэвид I болды. 1136 жылы ол Англия королі Стивеннен Карлайлды, оның ағылшын монетаханасын және жақын маңдағы күміс кендерін басып алды. Ол Стивен Англия үшін соққан күміс пеннилерге ұқсас күміс пеннилерді Карлайл, Эдинбург, Сент-Эндрюс, Роксбург және Бервик қалаларында соқты. Келесі екі ғасыр бойы шотланд монеталарын ағылшын монеталарынан ерекшелендіретін нәрсе – профильдік бейнелеудің, бетке қарама-қарсы портреттен гөрі, қолданылуы болды. Шотланд монеталарының артқы жағындағы суреттер ағылшынның Тилби, қысқа крест және ұзын крест үлгілерін қабылдады. Сонымен қатар, шотланд монеталары ағылшын салмақ стандарттарына сәйкес келіп, екі монетаның бірдей айналымда жүруіне мүмкіндік берді. Шотландияның Давид II шотланд және ағылшын монеталары арасындағы теңдікті жойды, нәтижесінде 1356 жылы ағылшын жарлығы төмен сапалы шотланд монеталарын елден шығаруға тыйым салды. Шотландия королі Роберт III шотланд монеталарының құнын девальвациялауды жалғастырды, 1392 жылы олардың құны ағылшын монеталарының жартысына теңелді. Ол шотланд монеталарының алдыңғы жағындағы профильдік бейнені бетке қарайтын баспен ауыстырды, бұл оның монеталарын ағылшынның құнды монеталарымен шатастыруды жеңілдетті. Дәуіт II ағылшын абыройын көшіру арқылы Шотландияға алтын монеталарды енгізуге тырысты, бірақ Роберт III сәттілікпен алтын арыстанды енгізді, онда киелі Андрей өзінің тұз пішіндес крестінде шалынып тұрды. Шотландия королі Джеймс III тұсында шотланд монеталарына ағылшынның ықпалы Бургундия үлгілеріне уступи орын берді, оның алтын салт аттысы және күміс плаксы болды. Дегенмен, ол күміс гротындағы реалистік суреттерімен есімдеріне іңірді. Джеймс III алтын бір мүйізді де енгізді. Бұл шотланд монеталарының стандарттары мен қайта бағалаудағы үнемі өзгерістерді көрсететін монеталардың ұзақ тізіміне қосылды. Шотландиялықтардың ескі монеталарын төмен стандартта соғылған жаңа монеталарға қайтаруды талап ететін жарлықтар қабылданды, осылайша патшаға пайда әкелді. Джеймс VI тақтарды, соның ішінде Шотландия мен Англияның монеталарын біріктіргенге дейін сегіз монета шығарды. 16 ғасырдың соңында король Джеймс VI барлық күміс монеталарды, барлығы 211 тас пен 10 фунтты шақырды, олар оның суреті бар жаңа монеталар жасау үшін балқытылды, бұл осы уақытқа дейін сақталған монеталардың санын қысқартып, азайтты. Осы кезде мыс пеннилер алғаш рет соғылды, олар күміс пеннинің он екіден бір бөлігіне тең бағаланды.
The first king of Scots to produce his own coinage was David I In 1136 he captured Carlisle, including its English mint and nearby silver mines from Stephen, King of England. He struck silver pennies, which were similar to those Stephen struck for England, at Carlisle, Edinburgh, St Andrews, Roxburgh and Berwick. For the next two centuries, the continued use of a profile, as opposed to the facing portrait, was about all that distinguished Scottish coins from their English counterparts. In particular, the reverse types of Scottish coins followed the English Tealby, short cross, and long cross designs. Moreover, Scottish coins followed English weight standards, allowing the two coinages to circulate alongside one another. David II of Scotland ended the parity between Scottish and English coins, resulting in an English proclamation banning the lower quality Scottish coins from their country in 1356. Robert III of Scotland continued to devalue Scottish coins, making them worth one half of their English counterparts by 1392. He also replaced the profile bust on the obverse of Scottish coins with a facing head, which made his coins much easier to confuse with the more valuable English issues. David II's attempt to introduce gold coins to Scotland by copying the English noble was a failure but Robert III successfully introduced the gold lion, which showed St. Andrew crucified on his saltire shaped cross. Under James III of Scotland English influence of Scottish coinage gave way to Burgundian models, with both his gold rider and silver plack. He is best remembered, however, for the realistic portraits on his silver groat. James III also introduced the gold unicorn. This was one of a long series of coin types which characterized continuing changes in standard and revaluations of Scottish coinage. Ordinances required Scots to turn in their old coins in exchange for new issues struck to a lower standard, thereby providing a profit to the king. James VI alone had eight issues of coins before he unified the thrones, and to a large extent the coinages, of Scotland and England. At the end of the 16th century King James VI called in all silver coins, totally 211 stone and 10 pounds, and these were melted down to create new coins with his image, hugely reducing the surviving coins predating this point. At this point copper pennies were first minted, valued at one twelfth of a silver penny.
Корольдер одағы (1603 жылдан бастап)
1604 жылы, Тақтар одағынан кейін бір жыл өткен соң, Кеңес Шотландияға Англиямен бірдей монета стандартын қолдануға бұйрық берді. Шотландияда Unit, ал Англияда Unite деп аталатын жаңа алтын монетаның құны 12 шотланд фунты немесе 1 фунт стерлинг болды. Алтын және таза күміс монеталардың мөлшері мен құрамы енді Шотландия мен Англияда бірдей болды, бірақ Шотландия өз мыс монеталарын сақтап қалды. Шотланд және ағылшын монеталарының екеуі де Ұлыбритания, Франция және Ирландия королі деген бірдей патшалық атақты қолданды, және номиналын көрсеткенде ол шотланд шиллингтері немесе ағылшын пенсі ретінде түсіндірілетін рим саны болды. Екі елдің монеталарында тек шағын айырмашылықтар болды. Солтүстікте монеталар ортасында лилия гүлімен безенілген Шотландия тәжін пайдаланды, екі айқыш арасында, ал ағылшын тәжінде лилия мен айқыштардың орналасуы кері болды. 1610 жылдан бастап шотланд монеталарында Шотландияның корольдық гербі де пайдаланыла бастады, онда шотланд арыстаны ағылшын нұсқасына қарағанда маңыздырақ орын алды. 1636 жылы Карл I Николас Бриотты Эдинбургтағы Шотландия монетаханасының басшысы етіп тағайындады. Өзінің шотланд күйеу баласы, сэр Джон Фальконермен бірге Бриот Шотландияның алтын және күміс соғылып жасалған монеталарын машинамен жасалған монеталармен алмастырды. Англия азаматтық соғысы 1642 жылы осы монетаны шығаруды тоқтатты. Соғыс кезінде Шотландия бірнеше мыс монеталар шығарды, бірақ соғыс аяқталғаннан кейін Эдинбург монетаханасы жабылды және Шотландия Англияның ортақ монеталарын пайдаланды. Шотландия Парламенті 1649 жылдың 5 ақпанында Карл II-ні король деп жариялағанмен, ол 1664 жылға дейін Шотландияда монеталар шығармады. Оның күміс номиналдары мерк есебінен есептелді. Осы кезде шотланд меркінің бір монетасы ағылшын шиллингіне ұқсас болды, бірақ оның құны 13 шотланд фунты 4 пенске тең болды. 1677 жылы Карл II 6 шотланд пенсіне бағаланған мыс баббиді енгізді, монетаның соңғы бетінде Англияда шығарған мыс монеталарындағы Британия бейнесінің орнына тәжді қарағай бейнеленген. Шотландия королі Джеймс VII шиллингтермен көрсетілген күміс монеталарға қайта оралды, енді салмақтары 13 шотланд шиллингінің 1 фунт стерлингке шамамен тең болуын көрсету үшін түзетілді.
In 1604, the year after the Union of the Crowns, the Council ordered Scotland to use the same coinage standards as England. A new gold coin, called a Unit in Scotland or Unite in England, was valued at £12 Scots or £1 sterling. Gold and fine silver coins now had the same sizes and compositions in Scotland and England, but Scotland did maintain its own copper coinage. The Scottish and English coinages both used the same royal title, king of Great Britain, France and Ireland, and when they specified a denomination it was a Roman numeral which could be interpreted as Scottish shillings or English pence. The designs in the two kingdoms had only minor differences. In the North, coins used the Crown of Scotland, decorated by a fleur de lis in the center between two crosses, as opposed the English crown, where the placements of the lis and crosses were reversed. Beginning in 1610, Scottish coins also used the Royal coat of arms of Scotland, which placed the Scottish lion in the more prominent positions than the English version. In 1636, Charles I made Nicholas Briot master of the Scottish Mint at Edinburgh. With his Scottish son in law, Sir John Falconer, Briot replaced Scotland's gold and silver hammered coinage with machine made milled coinage. The English Civil war ended this coinage in 1642. During the war, Scotland struck a few copper coins but after the war the Edinburgh mint closed and Scotland used the regular coins of the Commonwealth of England. Although the Parliament of Scotland proclaimed Charles II King on 5 February 1649, he did not strike coins in Scotland until 1664. His silver denominations were multiples of the merk. At this time, the Scottish one merk coin was similar to an English shilling, but it was valued at 13s 4d Scots. In 1677, Charles II introduced a copper bawbee, valued at 6 pence Scots, with a crowned thistle on the reverse in place of the figure of Britannia on the copper coins he struck in England. James VII of Scotland reverted to silver coins with denominations in shillings, now with the weights adjusted to reflect an exchange rate of 13 shillings Scots to 1 shilling sterling.
1707 1710 қайта монеталау
1707 жылы Шотландия Корольдігі мен Англия Корольдігінің біріккеннен кейін, шотландтың күміс (алтын немесе мыс емес) монеталары жаңа күміс монеталармен алмастырылды. Бұл, Одақ шартында талап етілгендей, жаңа Ұлыбритания Корольдігі үшін ортақ валюта құру мақсатында жасалды. Бұл жұмыс бұрын Англияда монета соғуды басқарған, кейіннен Монетахана шебері болған сэр Исаак Ньютонның жетекшілігімен жүзеге асырылды. 1603 жылдан бері валюта бағамының өзгеруіне және 1697 жылғы қатынас 13:1 деп белгіленген жарияланымға қарамастан, қайта соғу кезінде 12:1 қатынасы (бір шотланд шиллингі – бір стерлинг пенні) қолданылды, бірақ толық өтемақы төленді. Жаңа монеталар дәстүрлі шотланд салмақтарының (бір фунтқа 16 трой унция) орнына трой салмақтарында (бір фунтқа 12 трой унция) жасалды. Монеталар Лондон мен Эдинбургте соғылды, соңғысында монархтың бейнесінің астына «E» әрпі жазылып, оларды бір-бірінен ажыратуға мүмкіндік берді. Бұл 2017 жылғы күміс бағасы мен айырбас бағамы бойынша 20,5 миллион АҚШ долларына (17,1 миллион фунт стерлинг) тең болды. Бұл 12:1 қатынасы sgillinn сөзінде көрінеді – бастапқыда «шиллинг» деген мағына берген бұл сөз шотланд гаэл тілінде «пенни стерлинг» деген мағынаны алды, ал «алты монета» деген мағынадағы bonn a sia сөзі «жарты пенни» деген мағынаға ие болды. 1971 жылы ондық жүйеге көшуден кейін sgillinn шотланд гаэл тіліндегі «жаңа пенни» сөзінің атауы ретінде сақталды. Монетаны қайта соғу нәтижесінде, жергілікті валютамен қатар қолданылатын шетел монеталары 1707 жылдың 6 қазанында заңды төлем құралы болуын тоқтатты. Одаққа дейінгі 40, 20 және 10 шиллингтік монеталар 1708 жылдың 10 ақпанында заңды төлем құралы болуын тоқтатты, бірақ 1 маусымда заңды төлем құралы болуын тоқтатқанға дейін уақытша айналымға қайта енгізілді. Соңғы партия монеталар – күміс шиллингтер мен жарты кроналар 1709 жылдың 5 қазанында жеткізілді және Шотландияда соғылған соңғы монеталар болды. Эдинбург монетаханасы өзінің тұрақты қызметкерлерін (басқа қызметкерлерсіз) 1814 жылға дейін сақтап тұрды, бірақ өндірісті қайта бастау туралы бірнеше ұсынысқа қарамастан, Одақтан кейін екі жыл өткен соң монета соғу тоқтатылды. Монетахана 1817 жылы таратылып, 1830 жылы сатылды. Таратуға қатысты Сэр Уолтер Скотт айтқандай, наразылықтың шамалы деңгейі болды және 1950-ші жылдарға дейін және одан кейін де ұлттық памфлеттерде наразылық жалғасты. 1870 жылғы Монета заңы бойынша Қаржы министріне берілген «Шотландия монетаханасының губернаторы» лауазымы 1971 жылғы Монета заңы қабылданғаннан кейін жойылды. Бауби сияқты кейбір ескі монета атаулары 20 ғасырға дейін сөйлеу тілінде қолданылып келді. Басқалары, мысалы, марка мен доллар, қазіргі шотландтардың көбінесе әртүрлі шетел валюталарымен байланыстырады. Кейбір британдық монеталардың кейіннен шотландтық кері жағы болды: мысалы, шиллинг 1937 жылдан 1970 жылға дейін ағылшын немесе шотланд патшалық гербімен кері жағында бейнеленді, ал оның орнына келген 5 пенс монетасы 1971 жылдан 2008 жылға дейін тәжді қарақұйрықпен бейнеленді. Қазіргі уақытта үш шотланд банкі өздерінің банкноттарын шығарады (Шотландия банкі, Корольдік Шотландия банкі және Клайдсдейл банкі), бірақ монеталарды емес. Шотландия Ұлыбританияның бір фунттық банкноттары әлі де қолданыста болатын жалғыз бөлігі (олар Мэн аралы мен Норманд аралдарында да кездеседі).
Following the 1707 union between the Kingdom of Scotland and the Kingdom of England, the Scottish silver (but not gold nor copper) coinage was replaced with new silver coins, with the aim of creating a common currency for the new Kingdom of Great Britain as required by the Treaty of Union. The exercise was conducted under the guidance of Sir Isaac Newton, who had previously directed the recoinage in England some years earlier in his role as Warden of the Mint (and subsequently as Master of the Mint). Despite fluctuations in the exchange rate since 1603, and a 1697 proclamation setting the ratio at 13:1, a 12:1 ratio (one shilling Scots to one penny sterling) was applied to the recoinage, although compensation was paid. The new coinage was made using Troy weights (12 Troy ounces to the pound), rather than the traditional Scots weights (16 Troy ounces to the pound). Coins were minted in both London and Edinburgh, the latter inscribed with the letter 'E' under the bust of the monarch to permit them to be distinguished. equivalent to US$20.5 million (£17.1 million) at 2017 average silver prices and exchange rates. This 12:1 ratio is reflected in the fact that sgillinn, which originally meant shilling, became the Scottish Gaelic word for a penny sterling, and bonn a sia which literally means "coin of six" became the word for a halfpenny. Following decimalisation in 1971, sgillinn became and remains the Scottish Gaelic word for a new penny. As a result of the recoinage, foreign coins, which were frequently used alongside the local currency, stopped being legal tender on 6 October 1707. Pre Union 40 , 20 and 10 shilling coins ceased to be legal tender on 10 February 1708, but were temporarily put back into circulation before finally ceasing to be legal tender on June 1, along with coins of , 1, 2, and 4 merks, 5 shillings, and the 3s 6d coin. The last batch of new coins, consisting of silver shillings and half crowns were delivered on 5 October 1709, and were to be the last coins to be minted in Scotland. Although the Edinburgh Mint retained its permanent officials (though not other staff) for a further hundred years, until 1814, minting ceased a mere two years after Union, despite several subsequent proposals to restart production. The mint itself was finally abolished in 1817 and sold in 1830. Abolition caused a low level of protest, mentioned by Sir Walter Scott, and continued to be protested against by Nationalist pamphlets into the 1950s and beyond. The title of 'Governor of the Mint of Scotland', which passed to the Chancellor of the Exchequer under the Coinage Act 1870, was finally abolished with the passing of the Coinage Act 1971. Certain old coin names, such as bawbee, continued in colloquial usage into the 20th century. Others, such as mark and dollar, would be more associated with various foreign currencies by contemporary Scots. Some British coins later had explicitly Scottish reverses: for example the shilling appeared with either English or Scottish royal arms as reverses from 1937 to 1970, while its replacement the 5p coin had a crowned thistle from 1971 to 2008. Currently, three Scottish banks produce their own banknotes (Bank of Scotland, Royal Bank of Scotland and Clydesdale Bank), but no coinage. Scotland is the only part of the UK where one pound notes are still in usage (although they can be found in the Isle of Man and Channel Islands).