Кіріспе
Операциялардың қасиеттері алгебрадағы түсініктер. Идемпотенция (/UK//,//ɪ//d//ɛ//m/'/p//əʊ//t//ən//s/, /US/'/aɪ//d//ə//m// /) – математика және компьютерлік ғылымдағы кейбір операциялардың қасиеті, олар бастапқы қолданыстан кейін нәтижені өзгертусіз бірнеше рет қолданылуы мүмкін. Идемпотенция ұғымы абстрактілі алгебрада (әсіресе проекторлар мен жабылу операторларының теориясында) және функционалдық бағдарламалауда (мұнда ол анықтығының ашықтық қасиетімен байланысты) көптеген жерлерде кездеседі. Бұл терминді 1870 жылы американдық математик Бенджамин Пирс алгебра элементтерін қарастырғанда енгізді, олар оң бүтін санға дәрежеге көтерілгенде өзгермейді, және сөзбе-сөз "(бірдей дәрежеге ие болу сапасы)" дегенді білдіреді, idem + potence (бірдей + дәреже).
the concepts in algebra
Idempotence (/UK//,//ɪ//d//ɛ//m/'/p//əʊ//t//ən//s/, /US/'/aɪ//d//ə//m// /) is the property of certain operations in mathematics and computer science whereby they can be applied multiple times without changing the result beyond the initial application. The concept of idempotence arises in a number of places in abstract algebra (in particular, in the theory of projectors and closure operators) and functional programming (in which it is connected to the property of referential transparency). The term was introduced by American mathematician Benjamin Peirce in 1870 in the context of elements of algebras that remain invariant when raised to a positive integer power, and literally means "(the quality of having) the same power", from idem + potence (same + power).
Мысалдар
Табиғи сандардың көбейту бойынша моноидінде тек 0 және 1 идемпотентті. Шындығында, 0=0 және 1=1. Табиғи сандардың қосу бойынша моноидінде тек 0 идемпотентті. Шындығында, 0=0+0=0. Магмада, егер бар болса, бірлік элементі немесе жұтылатын элементі идемпотентті болады. Шындығында, 0=0 және 1=1. Топта бірлік элементі – жалғыз идемпотентті элемент. Шындығында, егер элементі үшін 0=0 болса, онда 1=1 және содан кейін сол жағынан элементінің кері элементімен көбейту арқылы =1 болады. Жиынның қуат жиынының жиындық біріктіру және жиындық қиылыс операциялары бар моноидтарда 0 және 1 идемпотентті. Шындығында, 0=0 барлық үшін және 1=1 барлық үшін. Бульдік доменнің логикалық дизъюнкция және логикалық конъюнкция операциялары бар моноидтарда 0 және 1 идемпотентті. Шындығында, 0=0 барлық үшін және 1=1 барлық үшін. Ең үлкен ортақ бөлгіш (GCD) доменінде (мысалы, бүтін сандар жиынында), GCD және ең кіші ортақ еселік (LCM) операциялары идемпотентті. Буль сақинасында көбейту идемпотентті. Тропикалық жартылай сақинада қосу идемпотентті. Квадраттық матрицалар сақинасында идемпотентті матрицаның анықтамасы 0 немесе 1 болады. Егер анықтамасы 1 болса, онда матрица міндетті түрде бірлік матрица болады.
Қолданбалы мысалдар
Көптеген адамдар күнделікті өмірде кездесетін қолданбалы мысалдарға лифт шақыру түймелері мен жаяу өткел түймелері жатады. Түймешіктің алғашқы қосылуы жүйені сұраныс күйіне көшіреді, сұраныс орындалғанға дейін. Алғашқы қосылғаннан кейін сұраныс орындалғанша түймешікті қайта қосудың әсері болмайды, егер жүйе түймешіктің қосылу санына қарай сұранысты орындау уақытын өзгертуге бағдарланбаса.