Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыстағы итальяндық орта танк.

Carro Armato M11/39 – Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін шығарылған итальяндық орта танк. M11/39 Африка мен Италияда (1939–1944 жылдары) қолданылды. Италияның ресми атауы Carro Armato (қоршалған көлік) M11/39 болды. M11/39 таңбаламасы мынадай: "M" – Medio ("орта"), одан кейін тоннадағы салмағы (11) және қабылдану жылы (1939).

Даму

M11/39 «жарылымдық танк» (Carro di Rottura) ретінде әзірленді. M11/39 конструкциясы британдық Vickers 6 Ton танкысының ықпалында болды. Бұл ықпал әсіресе жүйек пен серіппе конструкциясында көрінеді. Конструкцияның жаңалығы – соңғы редукторлық дөңгелектерді алдыңғы жетек дөңгелектерінің ішіне орналастыру болды, бұл корпустың алдыңғы бөлігіндегі үлкен редукторлық корпустарды қажет етпейді. M11/39 танкысын пайдалану мерзімі қысқа болды, себебі конструкциясында бірнеше кемшіліктер болды, әсіресе 37 мм негізгі қарудың корпуста орналасуы. Жобаның мақсаты – негізгі қаруды басқа танктерге қарсы пайдалану және танкті мұнарадағы қарумен қорғау. Қарудың иілу бұрышы сол және оң жаққа 15° дейін шектелген. Екі 8 мм пулемет кішкентай, бір адамдық айналмалы мұнарада орналасқан, басқару жүйесі қолмен жүзеге асырылады. Алғашқы ниет 37 мм /L40 қаруын мұнараға орналастыру болған, бірақ жеткілікті орын болмады. Қарудың орналасуы француз Char B1 танкысының үлгісімен жасалған және Churchill танкылерінің алғашқы нұсқаларын күткен, бірақ бұл танктерде корпустағы қарулар жоғары жылдамдықты қарулар емес, гаубицалар болды. M11/39 танкысының басқа да кемшіліктері болды: төзімділігі мен өнімділігі нашар, салыстырмалы түрде баяу, механикалық тұрғыдан сенімсіз және 30 мм максималды қабырғаланған болаттық бронясы, 20 мм оқтан қорғануға арналған, M11/39 танкысының негізгі қаруы тиімді болатын кез келген қашықтықта британдық 2 фунттық зеңбіректерге осал болды. Танк радио құрылғысын тасуға арналған, бірақ сериялық өндірістегі көліктерге ешқайсысы орнатылмады. M11/39 корпусы оның ізбасары Fiat M13/40 үшін өзгертілді, оның негізгі қаруы мұнарада орналасқан; 100 M11 танкысына тапсырыс берілді.

Жауынгерлік

Ливияда 72 × M11/39 Солтүстік Африка кампаниясында қолданылды, 24 Шығыс Африка кампаниясында қолданылып, алғашқы төрт прототипі Италияда қалды. M11 Шығыс Африкада орналасқан 36 × L3/33 және L3/35 танкеттерінен әлдеқайда басым болды. M11/39 британдық Mk VI жеңіл танктерімен алғашқы кездесулерде белгілі бір сәттілікке жетті. M11-дің 37 мм-лік қаруы, тек пулеметтерімен қаруланған, салыстырмалы түрде жылдам, бірақ қапталдары жұқа көліктердің шабуылдарына қарсы тиімді кедергі болды. Алайда, бұл танктар ағылшын крейсерлік және жаяу әскерлік танктерінен – Cruiser Mk II (A10), Cruiser Mk III (A13) және Matilda – кем түсті.

Солтүстік Африка

1940 жылдың 13 қыркүйегінде M11 танкілері Италияның Мысырға басып кіруіне қатысты. 1940 жылдың 9 желтоқсанында M11 танкілері британдық қарсы шабуыл операциясы "Компас" операциясының бастапқы кезеңдерінде қорғаныс мақсатында қолданылды. "Компас" операциясы басталғанда, көптеген M11/39 танкілері зақымдалып, бұзылып немесе кейбір итальяндық бекіністерінде істен шықты. Британдықтар Matilda танкілерін итальяндық бекіністердің көптегенін басып алу үшін пайдаланды, ал M11 танкілері Matilda танкілерінің қалың бронясына қарсы тиімді шара көре алмады. 1941 жылдың 10 сәуірінен бастап Тобрукты қоршау кезінде 6-шы австралиялық дивизия кавалерия полкі бірнеше ай бойы бірнеше тұтқынға алынған M11 танкілерін пайдаланды. Австралиялықтар танкілерге үлкен ақ кенгуру суретін салды және дизель отыны біткенше тұтқынға алынған M11 танкілерін бірнеше M13 танкілерімен бірге қолданды. 1941 жылдың көктемінде осы танкілерді жауға түсірмеу үшін олар жойылды.

Шығыс Африка

1940 жылы Италияның Шығыс Африкасына 24 М11/39 танкісі жеткізілді. Шығыс Африкада М11 танкілері итальяндықтардың қолда бар жалғыз орта танкі ретінде соғысқа қатысты. 1940 жылдың 3 тамызында M11 танкілері британдық Сомалилендке итальяндық шабуылға қатысты. 1941 жылдың қаңтарында британдықтар Эритреяға қарсы шабуыл жасаған кезде M11 танкілері қорғанысқа қолданылды. Алайда, британдықтардың Керен шайқасында бірнеше Matilda танкілері болды, бұл M11 танкілерінің тиімділігін азайтты. 1941 жылдың мамыр айының соңына қарай итальяндық әскерлер M11 танкілері қолданылған Шығыс Африка майдандарында жеңіліске ұшырады. Қараша айының соңында Шығыс Африкада итальяндықтардың ұйымдасқан қарсылығы тоқтатылды. Тұтқынға алынған М11 танкілерінің Шығыс Африкада қайта қолданылғанына ешқандай мәлімет жоқ.