Кіріспе

Лесли Джон Говард (1948 жылдың 29 сәуірінде туған) – австралиялық пианист, музыка зерттеушісі және композитор. Ол Франц Листтің барлық дербес фортепиано туындыларын жазған жалғыз пианист ретінде әйгілі. Бұл жобаға 300-ден астам тұңғыш рет жазылған нұсқалар кірді. The Guardian газеті оны "қауіп төніп тұрған фортепиано өнерінің шебері" деп сипаттаған.

Өмірбаян

Хауард Мельбурнда төрт баланың тұңғышы болып дүниеге келген. Оның інісі Вильям виолончельші. Говардтың естігеннің бәрін жадында сақтау қабілеті және абсолютті дыбыс сезімі алғаш рет Мельбурнның «Геральд» газетінде 5 жасында жарияланған. 5 жасында ол Fox Movietone News-та, ал 9 жасында Австралияның ұлттық телеарнасында өнер көрсеткен. Пианист ретінде оның тұңғыш дебюті 13 жасында Рахманиновтың №2 фортепиано концертімен болды. Ол ерте жасынан-ақ обой ойнауды үйреніп, тіпті Моцарттың обой концертін де орындаған. Ол ағылшын тілін оқу үшін Мельбурндағы Монаш университетіне түсті, бірақ бірінші курстың соңында аспиранттарға контрпункт және теориядан дәріс оқуға шақырылды. Оның жоғары білімі Италияда, Гидо Агостиден тәлім алғанда аяқталды. 1972 жылдан бері ол Лондонда тұрады, өйткені оның климаты туған жерінен артық көреді; ол Австралия және Ұлыбритания азаматтығын иеленеді. 1987 жылы Говард Гильдхолл музыка мектебінде оқытушы болып жұмыс істеді. Ол жиі Корольдік музыка колледжінде және Корольдік музыка академиясында шеберлік кластарын өткізеді. Ол жас пианист студенттердің мансабын дамытуға көмектесу үшін олармен жиі бірге өнер көрсетеді. Мысалы, Листтің Бетховеннің Тоғызыншы симфониясын екі фортепианоға арнауын Коди Гринмен бірге орындауы; Перси Грейнгердің фортепиано дуэттерін Майкл Браунли Уокермен бірге орындауы; Шостаковичтің Бірінші фортепиано концертін Лондонның Вигмор залында, содан кейін «Жеміс» сыйлығы үшін Корольдік фестиваль залында 9 жасар қытай пианисімен бірге орындауы. Говардты сондай-ақ Халықаралық Франц Лист фортепиано конкурсы және Royal Over Seas League жыл сайынғы музыкалық конкурсы сияқты музыкалық конкурстардың қазылар алқасына шақырады. Оның жеке және камералық музыкадан тұратын кең репертуары бар, сонымен қатар оркестрмен орындалатын 80-нен астам шығармасы бар. Ол бұрын таратылған Лондондық Бетховен триосының негісқалаушы мүшесі болды, ол көп жыл бойы тұрақты түрде өнер көрсетті.

Лист жобасы

1986 жылы Франц Листтің өліміне 100 жыл толуына орай Лесли Ховард Лондонның Вигмор залында он Лист концертін орындады. Листтің басқа композиторлардың шығармаларына жасаған баптауларын (фантазиялар мен транскрипцияларын) есепке алмағанда, және Листтің сонатты фортепианоға арналған түпнұсқа шығармаларының соңғы нұсқаларын ғана таңдап алып, Ховард Листтің барлық сонатты фортепиано репертуарын он керемет концерттік бағдарламада ұсынды. Hyperion Records компаниясының негізін қалаушы және бас директоры Тед Перри осы концерттерде болды және Ховардты лейблде жазба жасауға шақырды. Листтің фортепиано музыкасының барлық нұсқалары, оның ішінде 300-ден астам премьералық орындалымдар мен жазбалар, Листтің өмірінде естілмеген шығармалар, сондай-ақ басқа композиторлардың шығармаларын Листтің баптаулары да кірді. Фортепиано мен оркестрге арналған Листтің 17 шығармасына төрт дискі бөлінді, олардың шамамен жартысы жарияланбаған қолжазбалардан жасалған премьералық жазбалар еді. Бұл серия бастапқыда 94 толық дискіге дейін созылды және Ховард жеке орындаушы (поп-артистерді қоса алғанда) жасаған ең ірі жазба жобасын аяқтағаны үшін Гиннестің рекордтар кітабына енді. (Фортепиано мен оркестрге арналған шығармалардың екінші томына сериялық нөмірлеуде есепке алынбаған бонус дискі кірді, онда Листтің сүйікті шәкірті Софи Ментердің фортепиано мен оркестрге арналған "Венгрлік цыған әндері" (Ungarische Zigeunerweisen) шығармасы болды: Листтің шығармаға қатысуы нақты белгісіз, бірақ ол Ментерге қайтыс болғанға дейін бір жыл бұрын сололық бөлімін құрастыруға көмектескен болуы мүмкін; жеті жылдан кейін бұл шығарманы Ментердің досы Петр Ильич Чайковский оркестрлеп, келесі жылы Ментердің орындауында премьерасын өткізді). Лист сериясының соңғы дискісі 1998 жылдың желтоқсанында жазылып, 1999 жылдың 22 қазанында, Листтің туған күнінде жарық көрді. Жоба аяқталғаннан кейін үш қосымша том шығарылды (оның үшіншісі – екі дискілік жинақ), өйткені Листтің жаңа қолжазбалары табылды. Осылайша, сериядағы дискілердің жалпы саны 99-ға жетті. 2011 жылы Hyperion Records Листтің туғанына 200 жыл толуына арналған барлық 99 дискіні қамтитын жинақты шығарды. 2018 жылы жаңа дискі жарық көрді, онда бұрыннан белгісіз шығармалар, мысалы, Мажар рапсодиясының бірінші нұсқасы (№1) және бір ғасырдан астам уақыттан бері жоғалып кеткен деп есептелген "Кавалерия жылдам маршы" (Kavallerie Geschwindmarsch) кірді. Басқа пианистердің Листтің барлық фортепианолық шығармаларын жаздырғаны туралы мәлімдемелері нақтысызда. Мұндай талаптардың ішінде France Clidat-тің (оның Лист жазбалары барлығы 28 дискіні құрайды) және Gunnar Johansen-нің (оның жеке үй жазбалары 53 LP-ге жетеді) мәлімдемелері бар. BBC Music Magazine журналының бір сыншысы былай деді: "Ховард – Листтің ең көрнекті қазіргі заманғы орындаушысы, бұл туралы көпшілік пікір білдіреді. (Ол) музыканы терең түсінеді, (және) оның жоғары деңгейдегі орындаулары үздіксіз таң қалдырады". Лист зерттеушілері арасындағы беделін көрсету үшін Ховард Италияның Болонья қаласындағы Лист институтының ашылуында өнер көрсетуге шақырылды, ол институттың құрметті мүшесі болып табылады. Ол Edition Peters музыка баспасынан Листтің кейбір партитураларын қайта жариялауды редакциялауға шақырылды, бұл ретте қолжазбалық көздерге оралып, бұрынғы қателіктерді түзеді. Сондай-ақ ол Hardie Press және Editio Musica Budapest үшін Liszt Society Publications басылымдарының бірнеше томын редакциялады. Майкл Шортпен бірге ол "Ferenc Liszt – A List of his Musical Works" (Rugginenti, 2004) және "Ferenc Liszt – A Thematic Catalogue" (Pendragon, 2005) кітаптарын жариялады. Оның "Листтің музыкасы" (The Music of Liszt) атты кітабы Yale University Press баспасында жарық көруге дайындалып жатыр.

Лист шығармашылығына байланысты марапаттар

Лесли Говард 1987 жылы бұрынғы президент Луи Кентнер қайтыс болғаннан бері Британдық Лист қоғамының президенті болып табылады, сондай-ақ Америка Лист қоғамының Құрмет медалімен марапатталды. 2000 жылы оған Венгрия үкіметі Pro Cultura Hungarica медалі мен мақтау қағазын табыс етті, бұл венгр емес адам үшін сирек көрсетілген құрмет. Ол бұрын Венгрия үкіметінен Ференц Лист құрметті медалін алған, сонымен қатар Листтің жазбалары үшін Францияның Grand Prix du Disque сыйлығына алты рет ие болды – барлығы Венгрия президентімен табыс етілді. 2004 жылы Венгрия президенті оны Святого Стефана медалімен марапаттады.

Композитор

Говард композитор ретінде де белсенді және опера жазды ("Ақымақ Грейдар" скандинавиялық ертегісіне негізделген, Филипп Каррингтон мен Джон Гофтың сөздерімен), маримба концерті, камералық музыка және көптеген фортепиано шығармаларының авторы. Говардтың ең танымал туындысы – "Фортепианоға арналған 24 классикалық прелюдия, Op. 25" – үлкен және кіші тональностьтарды қамтиды, әрқайсысы әртүрлі композитордың стилінде жазылған. Говард осы туындыны Cavendish Music (Boosey & Hawkes) үшін жазды. 1997 жылы Говардқа Gramophone журналы Рождестволық бәйгеге арналған қысқа фортепиано пьесасын ("Yuletide Pastorale") жазуға тапсырыс берді: журналмен бірге CD таратылды, оқырмандардан пьеса қай композитордың стилінде жазылғанын және оның ішінде жасырылған жеті танымал Рождество әнін анықтау сұралды. Говардтың аранжировкалары мен транскрипцияларының ішінде Бахтың 60 және 209 нөміріндегі кантаталарының соңғы хорлық бөлімдері, Глазуновтың екінші концерттік вальсі, Альфредо Каталанидің "Ла Уэлли" операсынан "Ebben? Ne andrò lontana" ариясы және Гилберт пен Салливанның "Руддигор" опереттасының тақырыптарына негізделген фортепианоға арналған концерттік фантазия бар.

Бас редактор

Листтің көптеген партитураларын редакциялаумен және толықтырумен қатар, Говард Беллинидің операларын және Паганинидің скрипкалық концерттерін, соның ішінде Паганинидің скрипкалық концерті №1-нің Е-бемді дұрыс тональностьда алғаш рет жарияланған басылымын дайындады (әдетте ол D мажордағы қате басылымнан орындалған, ал оркестрлеуі Паганиниге жатпайды). Говардтың аяқталмаған туындыларды аяқтаудағы шеберлігінің арқасында 1990 жылы Финляндияда оркестрлеп, дирижерлік еткен Бахтың «Музыкалық құрбандық» туындысының жаңа редакциясы сияқты алуан түрлі тапсырыстар орындалды. Сондай-ақ Моцарттың (квартет, К. 464а), Скриабиннің (ми-бемоль минорындағы соната: баяу бөлімінің соңы және финалдағы 3 такт қанағаттандырылмаған бөлік), Шостаковичтің (до минорындағы пиано трио №1, Op. 8: Лятошинский ұсынған нұсқаға балама шешім ұсыну), және Чайковскийдің (фа минорындағы фортепиано сонатасы) туындыларын толықтырды. 2003 жылы Boosey & Hawkes Говардтың Рахманиновтің 4-ші фортепиано концертінің 2 фортепианоға арналған партитурасының «Жаңа түзетілген басылымын» (Роберт Трелфоллмен бірлесіп) жариялады.

Жазбалар

Лист жобасынан өзге, Лесли Ховардтың жазбаларында Балакирев, Бакс, Бетховен, Бородин, Бридж, Розмари Браун, Брукнер, Бусони, Шопен, Ребекка Хелферич Кларк, Диабелли, Франк, Игнац Фридман, Гаде, Гершвин, Глазунов, Грейнджер, Гранадос, Григ, Мендельсон, Мошковский, Моцарт, Франц Ксавер Моцарт, Пальмгрен, Пуленк, Рахманинов, Рафф, Регер, Римский-Корсаков, Россини, Антон Рубинштейн, Шуман, Сибелиус, Сметана, Стравинский, Таусиг, Чайковский, Воан-Уильямс және Вагнердің туындылары кездеседі.

Басқа марапаттар

Жоғарыда аталған Листпен байланысты құрметтерден басқа, Говард 1999 жылы Королеваның туған күнін мерекелеу кезінде "музыколог, композитор, фортепиано солисі және жас музыканттарға ұстаздық еткені үшін" Австралия орденінің мүшесі (AM) атағымен марапатталды. Оның Австралия орденіне тағайындалуы 2012 жылдың қыркүйегінде генерал-губернатор тарапынан тоқтатылды. Бұл шешімнің 2007 жылы Ұлыбританияда болған жол апаттарымен байланысты болуы мүмкін деген болжам бар, нәтижесінде Говардқа үш жылға көлік жүргізуге тыйым салынды, алты айға сот үкімімен жазасы тоқтап, 80 сағат көлемінде ақысыз қоғамдық жұмыс істеуге және 2100 доллар көлеміндегі сот шығындарын төлеуге міндеттелді. Говард әрқашан өзінің кінәсіз екенін мәлімдеп келеді. 2001 жылы Говард Мельбурн университетінен "honoris causa" докторлық дәрежесін алды. 2009 жылдың қараша айында Говард Лондондағы Алкан қоғамы тарапынан жаңа президенті болуға шақырылды. Ол он жыл бойы Лист қоғамының президенті қызметін атқара жүріп, осы лауазымды бірге атқарды, бірақ 2018 жылы Алкан қоғамының президенттігінен бас тартты.