Кіріспе

Бригес немесе Бригес (Βρύγοι немесе Βρίγες) – ежелгі Балқан халқына берілген тарихи атау. Олар, көбінесе, классикалық антикалық дәуірде Батыс Анатолияда өмір сүрген фригийліктермен туыс деп есептеледі. Бригес және фригийліктер есімдерінің екеуі де бір түбірден тараған нұсқалар саналады. Археологиялық дәлелдерге сүйене отырып, Николас Хаммонд және Юджин Н. Борза сияқты ғалымдар бригестер/фригийліктердің соңғы қола дәуірінде Оңтүстік Балқанға қоныс аударған Лузация мәдениетінің өкілдері болғанын айтады.

Тарих

Бригтер туралы ең алғашқы мәліметтер Геродоттың тарихи жазбаларында кездеседі, ол оларды фригийліктермен байланыстырады. Македондықтардың айтуынша, бригтер Анатолияға көшіп келгеннен кейін өздерінің атын Фригия деп өзгерткен. Бұл шағылыс б.з.д. 1200-800 жылдар аралығында, қола ғасырының құлауы, әсіресе Хет империясының құлдырауы және оның орнына пайда болған билік вакуумі салдарынан болған болуы мүмкін. Балқанда бригтер орталық Албанияның және солтүстік Эпирдің бір бөлігін, сондай-ақ Македонияны, негізінен Аксиос өзенінің батысын және б.з.д. 5 ғасырының басында Македония патшалығы бағындырған Мигдонияны мекендеген. Олар Македония тұрғындарымен бейбіт түрде көрші тұрған сияқты. Дегенмен, Евгаммон өзінің "Телегониясында" ертедегі эпикалық дәстүрлерге сүйене отырып, Одиссейдің Эпир теспротиялықтарына қарсы бригтерге қарсы басшылық еткенін айтады. Бұл бригойлар кейін Плутархтың "Параллель өмірлер" еңбегінде, Филипп шайқасында Бруттың лагеріндегі қызметшілер ретінде еске алынады. Алайда, қазіргі ғалымдар олардың бастапқы бригтермен тарихи байланысын анықтау мүмкін емес екенін мәлімдейді.

Этимология

Бриджтердің атауы мен рулық тегі туралы нақты түсінік жоқ. 1844 жылы Герман Мюллер бұл атаудың славян тіліндегі "брег" (жаға, төбе, еңіс, тау) сияқты бір үнді-еуропалық түбірден шыққан болуы мүмкін деген пікір айтты. Бұл түбірден Батыс Еуропа тайпаларының атаулары, мысалы, кельт бриганттары және герман бургундтары да шыққан болуы мүмкін, ал мағынасы "биік, көтеріңкі, асыл, көрнекті" сипаттарымен байланысты болуы ықтимал.