Фламанд суретшісі Джованни Страдано өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Фламанд суретшісі (1523–1605)

Страданус, Иоханнес Страданус, Ян ван дер Страет немесе Джованни Страдано (1523 – 2 қараша 1605) – негізінен 16 ғасырдағы Флоренция, Италияда жұмыс істеген фламанд суретшісі. Ол молынан дарынды, мольбертте сурет салушы, фреска орынатын суретші, гобелендердің дизайнын жасаушы, суретші, гравюра дизайнымен айналысушы және керамиканы безендіруші болды. Оның сурет саласы кең болды және тарихи сюжеттер, мифологиялық сахналар, аллегориялар, пейзаждар, жанрлық көріністер, портреттер, архитектуралық көріністер мен жануарларды қамтыды. Страданус Флоренциядағы ең маңызды шіркеулер үшін ірі алтарьлық суреттер де жасады. Ол көптеген ғасырлар бойы Еуропа бойынша кеңінен таралған гравюралардың белгілі дизайнының авторы болды. Ол 1563 жылы Флоренцияда құрылған көрнекті Accademia e Compagnia delle Arti del Disegno академиясының алғашқы мүшелерінің бірі еді. Страданус Римдегі түрлі тапсырыстарда да жұмыс істеді және 1576 жылдан 1580 жылға дейін Неапольде тұрды. Кейін Флоренцияға оралып, 1605 жылы онда қайтыс болды.

Өмір

Брюггеде дүниеге келген ол, әкесінің шеберханасында білімін бастады. Кейіннен 1535 жылдан 1537 жылға дейін Брюггедегі белгісіз шебер Максимилиан Франкеннің шеберханасында оқуын жалғастырды. Соңынан Антверпенге көшіп, 1537 жылдан 1540 жылға дейін сол қаладағы белгілі голланд жанр суретшісі Питер Артсеннің шеберханасында оқыды. Ол онда Ренессанстың бейнелеу тілін және күрделі композицияларды бейнелеу дағдысын меңгерді. 1545 жылы Ханс ван дер Стратен есімімен Антверпендегі Әулие Лука гильдиясында шебер суретші ретінде тіркелді. Сол замандағыдай, Страданус өз Отанынан кетіп, Италияда білімін толықтыру үшін сапарлады. Венецияда ол фламанд кілем тоқушысы Ян Ростпен кездесті, ол жаңадан құрылған Arazzeria Medicea, яғни Тоскананың ұлы герцогы Козимо I де Медичидің Флоренциядағы жеке тоқу шеберханасын басқарды. Рост Страданусты Флоренцияға жұмыс істеуге шақырды. Ол осы кеңеске құлақ асқаннан кейін 1550 жылы Флоренцияға жетіп, Медичи ұлы герцогтарының қызметіне кірді. Ол суретші, сәулетші және Медичидің өнер мәселелері бойынша басты кеңесшісі Джорджо Вазаридің бас көмекшісі болды. Страданус алғашқы тапсырмаларын Arazzeria Medicea-да гобелендердің дизайнын жасау арқылы орындады. Ол онда Франческо Сальвиатиге көмектесті және Даниэле да Вольтеррамен бірге Ватикан Белведересін безендіруде жұмыс істеді. Страданус қаржылық жағдайы жақсарды, үй және басқа да мүлікке ие болды, сондай-ақ діни мекемелерге мол қаржы жұмсады. Олардың бірі – Сант-Агата монастыры, онда оның қызы Лукреция 1569 жылы монах болды. Страданус Флоренциядағы маңызды қоғамдық шаралар үшін жасалған уақытша туындылармен де айналысты. 1565 жылы ол Тоскананың Ұлы герцогинясы Иоанна Австрия Флоренцияға келген кезде, оның Тоскананың Ұлы герцогы Франческо I де Медичимен некелесуіне орай өткізілген ірі масштабты безендірулерді орындаған суретшілер мен мүсіншілер тобының құрамына кірді. Жобаның жалпы бағытын Джорджо Вазари жүзеге асырды. Әр қабырға төрт элементтің (жер, ауа, от және су) бейнеленген суреттерімен жабылған. Страданус Студиолоның безендіруіне екі сурет салды: «Алхимиктің шеберханасы» және «Кирки Улисс серіктерін өзгертеді». 1570-ші жылдардың басында Страданус сарай мен Вазариден тәуелсіз болды. Осы кезде Страданус пен Вазари арасындағы қарым-қатынас суынып, Вазари тіпті Страданусқа кейбір тапсырмаларды алуға кедергі келтіруге тырысты. Ол осы кезеңде көптеген мольберт суреттерін жасады. 1569 жылдан бастап Флоренцияның ең маңызды шіркеулері үшін үлкен алтарьлық суреттерге тапсырыс ала бастады, одан кейін Сантиссима-Аннунциата, Санто-Спирито, Санта-Мария-Новелла және басқа шіркеулерге тапсырыстар келіп түсті. Ол сонымен қатар Флоренциядан тыс жерлерде, мысалы Пиза, Прато, Ареццо және Форлиде жұмыс істеді. Страданус Антверпендегі Иероним Кок және Галль отбасысымен бірлесіп, түрлі тақырыптарда жүздеген гравюраларды жасады, олардың көпшілігі қайта-қайта басылып, көбінесе кітаптарға жиналды. Суреттерді сызу үшін тушь қолдануда Страданус фламанд шеберлерінен ерекшеленді, олар мұндай жұмыс үшін қаламды артық көрді. Өзінің стилі мен техникасында Страданус фламанд мектебінде алған білімін итальяндық техникамен үйлестірді. Ол суреттерінде бейнелеу сапасына ерекше мән берді.

Born in Bruges, he began his training in the shop of his father. He subsequently continued his training in the workshop of the otherwise unknown Bruges master Maximiliaen Francken (from 1535 to 1537). He later moved to Antwerp, where he studied from 1537 to 1540 in the workshop of Pieter Aertsen, a Dutch genre painter active in that city. There he mastered the visual language of the Renaissance and the ability to depict complex compositions. In 1545 he was registered under the name Hans vander Straten as a master painter in the Antwerp guild of Saint Luke. As was common at the time, Stradanus left his home country to complete his studies in Italy. In Venice he met the Flemish carpet weaver Jan Rost who headed up the newly established Arazzeria Medicea, the personal weaving workshop in Florence of the Grand Duke of Tuscany Cosimo I de' Medici. Rost encouraged Stradanus to travel to Florence for work. He followed the advice and reached Florence in 1550, where he entered in the service of the Medici Grand Dukes. He became one of the principal assistants of Giorgio Vasari, a painter, architect and the principal advisor of the Medici on art issues. Stradanus carried out his first commissions as a designer of tapestries in the Arazzeria Medicea. Here he assisted Francesco Salviati and also worked with Daniele da Volterra on the decoration of the Vatican Belvedere. Stradanus became financially successful and he was able to acquire a house and other possessions as well as donate substantial sums to religious institutions. One of these was the Sant'Agata Monastery, where his daughter Lucrezia became a nun in 1569. Stradanus also worked on various ephemeral works created for important public events in Florence. In 1565, he was a member of the team of painters and sculptors who executed the large scale decorations at the occasion of the entry into Florence of Joanna of Austria, Grand Duchess of Tuscany on the occasion of her wedding with Francesco I de' Medici, Grand Duke of Tuscany. The overall direction of the project was in the hands of Giorgio Vasari. Representations of the four elements (earth, air, fire and water) covered each wall. Stradanus contributed two paintings to the decoration of the Studiolo: The Alchemist's Studio and Circe transforms the companions of Ulysses. In the early 1570s Stradanus seems to have become independent of the court and Vasari. By this time the relationship between Stradanus and Vasari had soured and Vasari even tried to prevent Stradanus from gaining certain commissions. During this period he created a number of easel paintings. He had started to gain on his own commissions for large altarpieces for the most important churches of Florence, starting with Santa Croce in 1569, which was followed by Santissima Annunziata, Santo Spirito, Santa Maria Novella and other churches. He was also gradually working more outside Florence in places such as Pisa, Prato, Arezzo and Forli. Stradanus collaborated with printmakers Hieronymus Cock and the Galle family in Antwerp to produce hundreds of prints on a variety of subjects, most of which were repeatedly reproduced and often bound into volumes. In his use of wash to outline the figures Stradanus distinguished himself from his Flemish masters who preferred the use of a pen for such work. In his style and technique Stradanus combined his Flemish training with Italian techniques. He emphasized the pictorial qualities in his drawings.

Суреттер

Страданус Флоренцияның ең маңызды шіркеулері үшін үлкен алтарьдық суреттер жасады. Оның монументалды діни панельдері әлі де Санта-Кроче, Сантиссима-Аннунциата, Санта-Мария-Новелия және Санто-Спиритода ілінген. Страданның фреска суретшісі ретіндегі таланты Палаццо Веккиода салған қабырға суреттерінде көрінеді. Джорджо Вазаридің басшылығымен салынған бұл герцогтік сарай Вазари жасаған кең және күрделі иконографиялық бағдарлама бойынша фрескалармен толық безендірілді. Страдан фрескалардың егжей-тегжейлі эскиздерін жасауға маңызды үлес қосты, оларды өзі және шеберханасының көмекшілері орындады. Оның маңызды еңбегін мойындап, оның портреті Вазаридің портретімен бірге Палаццоның салтанатты қабылдау залы – Салоне деи Чинквенто төбесіне орналастырылды. Козимо Поццо-а-Кайанодағы үйінің сыртқы вилласын гобелендермен безендіргісі келді. Страдан үш санатқа бөлінген аң аулау көріністерінен тұратын декоративтік жоба жасады: төрт аяқты жануарларды, құстарды және су жануарларын аулау. Дизайн қазіргі заманғы көздерден, Плиний, Гомер және Геродоттың классикалық әдебиеттерінен, сондай-ақ флоренциялық сарайдағы аң аулау салтынан шабыт алды. Дизайнға жоғары баға берілді. Страдан 1566 және 1577 жылдар аралығында тоқылған серия үшін 28 эскиз аяқтады. Ол сонымен қатар Иоанн Австрияның жылқыларын және римдік әйелдердің батырлық істерін бейнелейтін серияны жасады. Баспа дизайнының тағы бір түрі, кең аудиторияға арналған, Страдан Медичи сарайының суретшісі ретінде Палаццо Веккиодағы гобелендері мен фрескалары үшін жасаған тақырыптарына қайта оралды: жібек тарихы мен өндірісін баяндайтын серия, Медичи әскери жеңістері туралы кең серия және «Venationes Ferarum, Avium, Piscium» деген атпен жарияланған әртүрлі жануарларды аулау сериясы. Соңғы сериядағы кейбір аң аулау көріністері салыстырмалы түрде реалистік бейнеленген, мысалы, қарсылық көрсететін арыстанды өлтіруге тырысатын найзалы аттылардың драматикалық суреті, ал басқалары айна көмегімен ұсталған барс сияқты, өте қиялдаулы көрінеді. Оның ең танымал жеке баспаларының бірі – 1578 жылы Корнелис Корт жасаған «Өнердің аллегориясы» гравюрасы.

Stradanus produced large altarpieces for the most important Florentine churches. His monumental religious panels still hang in the Santa Croce, Santissima Annunziata, Santa Maria Novelia and Santo Spirito. Stradanus' talent as a fresco painter is visible in the murals he created in the Palazzo Vecchio. This ducal palace, which was designed under the direction of Giorgio Vasari, was given a complete decoration with frescoes according to an extensive and complex iconographic program developed by Vasari. Stradanus made a fundamental contribution to the detailed designs of the fresco's, which were then executed by him and workshop assistants. In recognition of his important contribution his portrait was placed alongside that of Vasari on the ceiling of the Salone dei Cinquecento, the majestic reception room of the Palazzo. Cosimo wanted to decorate his outdoor villa in Poggio a Caiano with tapestries. Stradanus developed a decorative project with hunting scenes divided in three categories: hunts for four legged animals, animals in the air and animals in the water. The designs were inspired by contemporary sources, the classical literature of Pliny, Homer and Herodotus, as well as the hunting practices at the Florentine court. The designs were received with great acclaim. Stradanus completed 28 cartoons for the series, which was woven between 1566 and 1577. He also designed a series depicting the Horses of the Stable of John of Austria and the Illustrious acts of Roman women. In yet another genre of print designs, aimed at a wider audience, Stradanus referred back to the subjects which he had elaborated as a court artist to the Medici court in his designs of tapestries and frescoes in the Palazzo Vecchio: a series that recounts the history and production of silk, an extensive series on the military triumphs of the Medici and a series depicting hunts of various animals published under the title Venationes Ferarum, Avium, Piscium. While some of the hunts in the last series are depicted in a relatively realistic manner, such as the dramatic rendering of horsemen with lances trying to kill a lion that fiercely resists, other hunts seem rather unrealistic such as the print showing leopards being caught with the help of mirrors. One of his most famous loose prints was the Allegory of the arts engraved by Cornelis Cort in 1578.