Францишек Кареу: Белорусский иезуит, архитектор және Ресейдегі иезуиттердің басшысы
Franciszek Kareu
Францишек Кареу: поляк, иезуит, миссионер в Беларуси. Временно возглавлял орден иезуитов в России (1799-1801), способствуя его восстановлению. Биография.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Франциск Кареу, СД (10 желтоқсан 1731, Орша – 11 тамыз 1802, Полоцк) – поляк-уэльстік иезуит діни қызметкері, сәулетші, миссионер және қазіргі Беларусь аймағындағы мұғалім. Иса қоғамының дүние жүзінде таратылуы кезінде, Ресей империясының аумағынан басқа, 1799 жылдан 1801 жылға дейін Ресейдегі Иса қоғамының уақытша бас викарі болып сайланды. Оның осы күрделі ұйымдық қиындықты сақтықпен басқаруы 19 ғасырдың басында орденнің толыққанды қайта жаңғыруына жол ашты.
Franciszek Kareu, SJ (10 December 1731, Orsza – 11 August 1802, Polotsk) was a Polish Welsh Jesuit priest, architect, missionary and teacher in the region of modern day Belarus. During the worldwide suppression of the Society of Jesus, with the exception of the territory of the Russian Empire, he was elected temporary vicar general of the Society of Jesus in Russia from 1799 to 1801. His careful management of this precarious institutional challenge facilitated a transition leading to the universal restoration of the order in the early 19th century.
Ерте жылдары және қалыптасуы
Уэльстің асыл тегінен (Кэру) туған ол Литва Ұлы Герцогтігінде қоныстанды және жер иелерінің ұлдарына арналған дәстүрлі білім алды. Оған гуманитарлық ғылымдар мен философия кірді, иезуит орденіне қосылмас бұрын Оршада (қазіргі Беларусь) оқыды. Сол замандағы барлық үміткерлер сияқты Кареу Вильнюсте иезуиттерге қосылды, онда екі жылдық жаңадан кіру кезеңін (1754–56) аяқтады. Содан кейін Кражяй колледжінде (1756–58) оқытумен және Пинскіде (1759–63) дінтанумен айналысты, онда 1762 жылы дін қызметкеріне бекітілді.
Born of a noble Welsh family (Carew), settled in the Grand Duchy of Lithuania, he followed the conventional course of studies available to sons of the landowning class. These included humanities and philosophy, in Orsza (in present day Belarus), before joining the Jesuit order. As all candidates of the time, Kareu joined the Jesuits in Vilnius, where he completed two years of novitiate (1754–56). There followed a spell of teaching at Kražiai College (1756–58) and theological studies in Pinsk (1759–63), where he was ordained priest in 1762.
Мансап
Дауылды саяси оқиғалардың күрделі аясында, 1772 және 1795 жылдар аралығында Польшаның үш кезеңдегі бөлінісі кезінде католик шіркеуінің өмірі жалғасты. Минск, Нясвиж және Слуцк қалаларында миссионерлік жұмыс істегеннен кейін Кареу 1768 жылы Полоцк қаласына келді, онда иезуит сәулетшісі Габриэль Ленкевичтің жетекшілігімен сәулет өнерін оқыды, сонымен қатар Полоцк иезуит колледжінде (1769–72) философия және математика пәнін оқытты. Станислав Черневич пен Ленкевичке жақын болғандықтан, ол оларға Иса қоғамын кеңейіп бара жатқан Ресейде сақтап қалуға көмектесті. 1782 жылы Орша жоғары мектебінің ректоры болып тағайындалды және 1782 және 1785 жылдарғы аймақтық жиналыстарға қатысты, онда Черневич пен Ленкевичті Ресейдегі уақытша бас викарийлер етіп сайлады. 1785 жылдан кейін Кареу Польша-Литва одағындағы ең беделді иезуит колледжі – Полоцк колледжінің ректоры болды. Осы кезеңде ол баспахана сатып алды, онда мектеп оқулықтары, философиялық және теологиялық еңбектер, сондай-ақ діни кітаптар басылды.
Against the background of tumultuous political events, the Partitions of Poland in three stages between 1772 and 1795, Catholic Church life continued. After missionary work in Minsk, Nieswiez, and Slutsk, Kareu arrived in Polotsk in 1768 where he studied architecture under the guidance of the Jesuit architect, Gabriel Lenkiewicz, along with teaching philosophy and mathematics at the Jesuit College in Polotsk (1769–72). Being close to Stanislaus Czerniewicz and Lenkiewicz, he helped them in their efforts to keep the Society of Jesus going in expanding Russia. He was made Rector of the High School of Orsza in 1782 and took part in the Regional Congregations of 1782 and 1785 which elected successively Cerniewicz and Lenkiewicz, Temporary Vicars General in Russia. After 1785, Kareu was made Rector of what had been the most prestigious Jesuit College in Polish–Lithuanian Commonwealth, Polotsk. In this period, he funded the purchase of a printing press from which, school manuals, philosophical and theological treatises and devotional books were produced.
III аймақтық қауым
1799 жылғы 12 ақпанда Кареу бірінші дауыс беруде Ресейдегі қоғамның Бас викарі болып сайланды. Көп ұзамай ол Могилев епископының қоғамның провинциалдары мен ректорларын тағайындау ісіне араласуға тырысуына қарсы тұруға мәжбүр болды. Кареу Ресей императоры Павел I-ге жүгінді, ол қоғамның тәуелсіздігін қайта растады және иезуиттерді Литвада және Санкт-Петербургтегі Киелі Катарина шіркеуіндегі бірнеше жобаны басқаруға шақырды. Императордың Санкт-Петербургтегі жоғары мектеп ашу туралы ұсынысы да қабылданды, бірақ Павел I 1801 жылғы наурыз айында қаза болғандықтан, ол іске аспады. Оның орнына келген император Александр I қоғамға мұңайып қана қоймай, 1820 жылы оны елден қуды.
On 12 February 1799, in the first ballot, Kareu was elected Vicar General of the Society in Russia. He soon had to deal with the bishop of Mogilev's desire to interfere in the appointment of Provincials and Rectors of the Society. Kareu appealed to Emperor Paul I, of Russia, who reaffirmed the independence of the Society, and asked for the Jesuits to take charge of a few projects in Lithuania and in Saint Petersburg, at the Church of Saint Catharina. The emperor's suggestion of a High school in St Petersburg was also accepted, but this could not be started as Paul I was assassinated in March 1801. His successor, Emperor Alexander I was far less friendly towards the Society and finally expelled it in 1820.
Бас діни қызметкер
1793 жылы Парма герцогтігінде иезуиттер орналасуы және Ресей императоры Павел I-нің қолдау хаты арқылы, Папа Пий VII Қоғамның 1814 жылы жалпыға бірдей мақұлдануына әкелген шіркеулік механизмдерді бастады. Алайда, 1801 жылы Испания королі Карл IV Қоғамның бар екендігіне қарсы күшті саяси оппозиция ұйымдастырды, бұл Папа Пий VII-ні Қоғамды Ресей империясымен шектеуге мәжбүр етті. Ол 1801 жылғы 7 наурыздағы "Catholicae fidei" паптық жарлығында осыны білдірді, осы арқылы Франциск Кареу «Ресейдегі Бас басқарушы» болып тағайындалды. 1801 жылдан кейін, оның қабілетті көмекшісі Габриэль Грубердің және болашақ «Ресейдегі Бас басқарушы»ның күш-жігерінің арқасында бұрынғы иезуиттермен байланыс күшейді. Осы кезеңде Стоунхерст (Англия) мектебінің ректоры мектепке Ресейдегі Қоғаммен байланыс құруға рұқсат беруді сұрады. Сондай-ақ «Пакканар» дін қызметкерлерімен бірігу туралы келіссөздер басталды. Константинополь патриархы да иезуиттерді өз патриархатында қызмет етуге шақырды. Кареудің Ресейдегі Қоғамның викариаты кезінде, Католик шіркеуінің Қоғамды толыққанды қайта жаңғыртуы нақты мүмкіндікке айналды.
Through the establishment of the Jesuits in the Duchy of Parma in 1793, and the letter of endorsement from Emperor Paul I of Russia, the Pope, Pius VII began ecclesiastical mechanisms that eventually resulted in the universal approval of the existence of the Society in 1814. However, in 1801 strong political opposition towards the existence of the Society was launched by Charles IV of Spain which led Pope Pius VII to qualify his acceptance of the Society by limiting it to the Russian Empire. He expressed this on 7 March 1801, in the Papal brief Catholicae fidei, through which Franciszek Kareu was made 'Superior General for Russia'. After 1801, contact with ex Jesuits increased, thanks to the efforts of his able Assistant Gabriel Gruber, and future successor as 'Superior General for Russia'. In this period, the Rector of Stonyhurst (England) asked if the School might be allowed to affiliate itself with the Society in Russia. Negotiations also began for a union with the 'Paccanarist' priests. The Patriarch of Constantinople also asked for the Jesuits to serve in his patriarchate. During Kareu's vicariate of the Society in Russia, the universal restoration of the Society by the Catholic Church, became a distinct possibility.
Өлім
1801 жылдың басынан бері Кареу астмамен ауырды. Денсаулығының кедергі келтіріп жатқанын түсінген соң, ол көмекші етіп австриялық Габриэль Груберді тағайындады, ол кейін генерал-викарий болып сайланды. Кареу 1802 жылдың 11 тамызында Полоцк қаласында қайтыс болды.
Since the beginning of 1801, Kareu had suffered from asthma. When he realised that his health had become a liability, he appointed an assistant, the Viennese, Gabriel Gruber who was himself later elected Vicar General. Kareu died in Polotsk on 11 August 1802.