Кіріспе

Плейстоценнің суық кезеңдерінде мұздыққа ұшыраған карст ландшафты – геологиялық термин, ол бұрынғы мұздық әрекетінің күшті әсеріне ұшыраған карст ландшафтының нақты бір түрін білдіреді. Карст ландшафты ерекше жер беті мен жер асты пішіндерінен тұрады. Бұл пішіндер әк, гипс немесе доломит сияқты ерігіш тау жыныстарын судың ерітуі нәтижесінде пайда болады. Гляциокарст жағдайында, карст ландшафты мұздық эрозиясы, шөгінділер немесе аймақтағы ерігіш тау жыныстарына тікелей әсер ететін басқа да процестерге байланысты мұздықтардың әрекетінен қалыптасқан. Осы ерекше процестердің үйлесімі нәтижесінде пайда болған ландшафт мұздықтың терең тарихын ғана емес, сонымен қатар Жердің геологиялық жүйелерінің төзімділігі мен бейімделу қабілетін көрсетеді. Гляциокарст ландшафтының мысалдары Батыс Альп тауларында немесе Шығыс Альп тауларында, мысалы Тенненгебирге, Дахштайн тауларында және тіпті Алтай тауларында кездеседі.

Мұздық карсттың пайда болуы

Мұздық-карст пейзаждары мұз бен әктас, гипс немесе доломит сияқты суда ерітін кейбір жыныстардың өзара әрекеттесуі арқылы қалыптасады. Үлкен мұздықтар қозғалғанда жер бетін өзгертіп, аңғарлар мен басқа да мұздық нышандарын қалыптастырады. Мұздықтар еріген кезде пайда болатын судағы жеңіл қышқыл осы жыныстарды ерітіп, жер астындағы кеңістіктер мен жарықтарды жасайды. Мұздық-карсттар түрлі критерийлерге сүйенген жіктелімдерді қамтиды. Оларға балқыған судың болуы, қатысты карсттік жыныстардың түрлері, экваторға жақындығы, мұздықтар мен карсттік түзілімдер арасындағы байланыс, мұздық-карсттардың географиялық орналасуы және мұздану қарқыны бойынша жіктемелер кіреді. Мұздық-карсттар көбінесе әктастан тұрады, бірақ мәрмәр, доломит және гипстен де пайда болуы мүмкін. Құрылымдық тұрғыдан, олар альпілік немесе континенттік, сондай-ақ геосинклинальдық немесе жазық типтерге бөлінеді. Олар теңіздік немесе құрлықтық ортада кездесе алады, олардың әрқайсысы карсттік түзілімдерге әсер ететін жауын-шашын және мұз жамылғысының әртүрлі деңгейлеріне ие. Мұздану және карстификация процестерінің өзара әрекеттесуі қызықты геологиялық формациялар мен ландшафттарды құрауы мүмкін.