Кіріспе

1980-ші жылдардағы гипертекст жобасы. «Викториандық веб» – гипермедиа орталары, «Интермедиа» және «Storyspace»-тен туындаған, Дүниежүзілік желіні болжаған гипертекст жобасы. Алғашқыда 1988-1990 жылдар аралығында 1500 құжатпен құрылған, 2023 жылдың шілдесіне қарай 128 500-ден астам материалға дейін өсті. Архивтер мен веб-кітапханалардан өзгешелігі, «Викториандық веб» өзінің суреттері мен құжаттарын, тіпті толық кітаптарды да күрделі байланыстар желісіндегі түйіндер ретінде ұсынады. Ол іздеулерден гөрі сілтемелерге басымдық береді. 2020 жылы victorianweb.org коммерциялық емес ұйым ретінде тіркелді. «Викториандық веб» қорының директорлар кеңесіне Жакилин Банерджи (Президент және хатшы), Ноа М. Ландоу (Қазынашы) және Диана Жозефович (Директорлар кеңесінің мүшесі) кіреді. «Викториандық вебте» көптеген авторлар бар, бірақ викилерден айырмашылығы, ол редакцияланады. 1987 жылы ғалымдар мен студенттерге әртүрлі салалар арасындағы байланыстарды көруге көмектесу мақсатымен құрылған бұл сайт өз көлемін және мақсатын кеңейтті. Мысалы, Чарльз Диккенстің туындыларына жасалған түсіндірмелер оның өмірімен, сондай-ақ қазіргі заманғы әлеуметтік және саяси тарих, драма, дін, кітап иллюстрациялары және экономикамен байланыстырылған. Осы және бұрынғы нұсқалары итальян, жапон, корей және испан тілдеріне аударылған. «Викториандық веб» экономика, әдебиет, философия, дін, саяси және әлеуметтік тарих, ғылым, технология және бейнелеу өнері салаларындағы бастапқы және екіншілік мәтіндерді (кітап шолуларын қоса алғанда) қамтиды. Бейнелеу өнері бөлімі кескіндеме, фотосурет, кітап дизайны мен иллюстрация, мүсін және декоративтік өнерді, соның ішінде керамика, жиһаз, боялған шыны және металл өнімдерін қамтиды. Әшекейлер, маталар және костюмдер де оның веб-сайтында талқыланып, суреттері келтірілген. Марапаттаулар оның әдебиет, кескіндеме, сәулет, мүсін, кітап иллюстрациясы, тарих және дін салаларында ерекше күшті екенін көрсетеді.

Тарих

Оның негізгі құрамын құрайтын 1500-ге жуық құжат 1988–1990 жылдары оның бұрынғы веб-мастері және бас редакторы Джордж П. Ландоу (Браун университетінің ағылшын және өнер тарихы профессоры), оның сол кездегі аспиранттары Дэвид Коди, Гленн Эверетт және Кэтрин Стоктон, Браун университетінің IRIS Intermedia жобасы аясында жасалған. Бұл жоба IBM, Apple, Annenberg Foundation және басқа да демеушілермен желілік гипермедиа тұжырымдамасын сынау мақсатында қаржыландырылды. Оған Вассар колледжінің профессоры (Энтони С. Вул) жасаған үлесі, Intermedia Dickens Web (Ландоу, Джули Лонхардт және Пол Кан), In Memoriam Web (Ландоу, Джон Ланстедт) материалдары және басқа да көздер қосылды. 1990 жылы оның веб-нұсқасы Ұлттық оқу орталықтарында оқыту мен оқуды жақсарту жөніндегі зерттеулер орталығынан EDUCOM/ENCRIPTAL жоғары білім беру бағдарламалық қамтамасы сыйлығын алды; 2000 жылы Париждегі өнер тарихы веб-мастерлері сыйлығын жеңіп алды; 2010 жылы Лондон Таймс оны «әдебиет және тарих студенттері үшін ең керемет ресурс» деп атап, «викториандық мәдениеттің ондық жүйеге көшу кезінде қандай ерекшеліктері жоғалғаны, сол кезде адамдар қалай хат жіберген және сол заманғы жаргонның рифмасы» сияқты мәселелерге қызығушылық танытқандар үшін де қызықты оқу материалы екенін айтты. Сайттың толыққанды және жекелеген бөлімдері (тарих, бейнелеу өнері, эволюция, дін) көптеген сыйлықтарға ие болды. Оны Britannica, BBC, History Channel, сондай-ақ Англия, Франция, Италия, Нидерланды, Ресей, Сингапур, Швеция және АҚШ мекемелері мен ұйымдары ұсынды. 2023 жылдың 12 шілдесіне қарай «Викториандық веб» сайтында 128 611 құжат пен сурет онлайн режимінде қолжетімді. 3000-нан астам веб-сайт оған сілтеме жасайды және ай сайын 1,5 миллионнан астам бет қаралады. 2000–2001 жылдары Ландоу Шоу ағылшын тілі және цифрлық мәдениет профессоры болған кезде (Comp. Science), Сингапур Ұлттық университеті (NUS) Apache серверін, оны орнату және күтіп-ұстау үшін персоналды, сканерлеу және OCR жұмыстарын жүргізген студенттік зерттеушілерді, мазмұн жасаған докторантурадан кейінгі және аға ғылыми қызметкерлерді қаржыландырды. Доктор Джон ван Уайх ғылым бөліміндегі материалдардың көп бөлігін жасады, оның ішінде француз және ағылшын тілдеріндегі бастапқы материалдар бар, ал доктор Марджори Блой викториандық әлеуметтік және саяси тарихқа қатысты материалдардың басым бөлігін жасады. Доктор Тамара С. Вагнер, негізінен «Постколониалды әдебиет және мәдениет веб-сайтында» жұмыс істеген ғылыми қызметкер, әдеби тақырыптарға да эсселер жазды. Профессор Филипп В. Аллингэм бір ай бойы НУС-те ғылыми қызметкер ретінде болып, кітап иллюстрациясы және викториандық романдарға арналған үлкен бөлімді бастады, оған ол әлі де үлес қосуда. 2000 жылдан бері жүздеген ғалымдар, негізінен Ұлыбритания мен Солтүстік Америкадан, мыңдаған құжаттар мен суреттерді қосты. 2008 жылға дейін Сингапур Ұлттық университетінің Университеттік стипендиялар бағдарламасы сайтқа хостинг қызметін көрсетті. «Викториандық веб» сайтының испан тіліндегі нұсқасы (http://www.victorianweb.org/espanol/index.html) 2009 жылдың қазан айында Ландоу мен Мадрид Комплутенс университетінің филология факультетінің докторы Асунсион Лопес Варела Аскарттың басшылығымен мәдени-аралық тәжірибе ретінде басталды. Аударма жобасы бастапқыда оның университетінен және Мадридтен (Comunidad de Madrid CCG08 UCM/HUM 3851) және Ғылым және инновация министрлігінен (Ministerio de Ciencia e Innovación MICINN FFI2008 05388/FISO) алған гранттармен қолдау көрсетілді. Лопес Варела шамамен 100 еріктіні тартты және осы уақытқа дейін 5000 құжат аударылды. Сайттың француз тіліндегі нұсқасы да бар, оны қазір Сабрина Лоран аударып жатыр. 2010 жылдың 29 наурызында Ландоу Конгресс кітапханасына «Викториандық веб» сайтының тарихи маңызын ескере отырып, оны мұрағаттауға рұқсат берді.

Редакциялық кеңес

Қазіргі редакция құрамының мүшелері, барлығы белсенді жазба жөнелтушілер: доктор Жаклин Банерджи (қазіргі бас редактор және веб-мастер); доктор Диана Греко Жозефович (АҚШ-тың бас редактор және ғылым мен технология редакторы); доктор Саймон Кук (Аға редактор және кітап иллюстрациясы мен дизайны редакторы, Ұлыбритания); профессор Филипп Аллингхам (Қосымша редактор, Канада), доктор Анджей Динейко (Қосымша редактор, Польша); доктор Джоанна Деверь (Гендерлік мәселелер редакторы, Канада); профессор Ричард Гибсон және доктор Тимоти Ларсен (Дін тақырыбы бойынша бірлескен редакторлар, АҚШ); профессорлар Лиза Сурридж және Мэри Элизабет Лейттон (Жүктілік және бала туу жобасы, Канада) және доктор Джон Салмон және доктор Колин Прайс (Скульптура, архитектура, витраж және т.б. салаларындағы фотографтар, Ұлыбритания).