Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
басқа қоршаулар
other sieges
Смоленск қоршауы, поляк тілінде (oblężenie Smoleńska) және Ресейде Смоленск қорғанысы (Смоленская оборона) деп белгілі, 1609 жылдың 29 қыркүйегінен 1611 жылдың 13 маусымына дейін 20 айға созылды. Бұл кезеңде поляк әскері поляк-москва соғысы (1605-1618) барысында ресейлік Смоленск қаласын қоршады.
The siege of Smolensk, in Polish (oblężenie Smoleńska) and known as the Smolensk Defense in Russia (Смоленская оборона), lasted 20 months between 29 September 1609 to 13 June 1611, when the Polish army besieged the Russian city of Smolensk during the Polish–Muscovite War (1605–1618).
Кіріспе
1608 жылдың шілдесінде Одақ Василий Шуйскиймен үш жыл 11 айға созылатын бітімге келді. Димитрийді бастапқыда сыпайы түрде қолдаған Зигмунд III Васаның жасалған келісімге мойынсұну ниеті болмады, бұл 1608 жылдың тамызында екінші Димитрийдің лагеріне патшаның адал қолдаушысы, Литваның бас канцлері Лев Сапиеханың туысы болған староста Ян Петр Сапиеханың келгенімен дәлелденді. Ресей де 1608 жылдың соңында Польшамен соғысып жатқан Швециямен одақтасу туралы келіссөздер бастады. Ақырында Василий Шуйский 1609 жылдың ақпан айында Швециямен одақ туралы келісім жасады. Шведтермен келісімнен кейін көп ұзамай ол Польша-Литва Одағына қарсы аумақтық талаптар қоюды бастады және Полоцк князі деген провокациялық атақты алды, бірақ Полоцк Баторий соғыстарынан кейін қайтадан Литваға тиесілі болды. Бұл III Зигмунд үшін ресми соғыс бастауға тамаша сылтау болды. Келісімнің нәтижесінде швед әскері Ресей әскеріне қосылды. Зигмунд III Васа, 1608 жылдың тамызында Ресеймен соғысқа бару туралы шешім қабылдаған және осы себеппен Ұлы Гетман лауазымында бос орын болғандықтан Корольден кейін Корольдегі жоғарғы әскери қолбасшы болған Гетман Станислав Жолкиевскийдің қолдауын іздеді. Патшаның мақсаты – өзі немесе ұлы Владислав үшін патшалық тәжді жеңу, содан кейін Ресей мен Одақтың біріккен күштерімен оның мұрасы Швецияны қайтадан бақылауға алу және татар-түрік қауіпін бейтараптандыру болды. Сондай-ақ, ақсүйектер арасында соғысты қолдау үшін маңызды болған нәрсе – Литваның жоғалтқан жерлерін қайтарып алу туралы ұран болды, оған патша pacta conventa-да уәде берген еді. Соғыстың тағы бір, пропагандалық мақсаты – екі жаулап алынған елде де католик дінін тарату, әсіресе Рим папасы мен Еуропаның католик монархтарының қолдауын алу болды. Нәтижесінде папа Павел V патшалық жеңіске арналған индульгенция мен юбилей жариялады. Жолкиевский соғысқа қарсы болды, өйткені ол Швециямен соғыс созылып жатқанша мемлекет басқа қақтығысқа араласа алмайды деп сенді. Зигмунд III 1609 жылдың қаңтар және ақпан айларында Сеймде болашақ соғыс мәселесін көтермеді, алайда оның жоспарлары кеңінен белгілі болды, дворяндар жаңа әскери ережелерді қабылдады және сонымен қатар Православ шіркеуін заңды түрде мойындады. Осы себепті 1609 жылдың басында соғыс басталғанын тек патша мен сенат шешті, ал парламенттік палата мүлдем назардан тыс қалды. Мұндай жағдайдың жанама әсері соғысқа дайындықтардың жеткіліксіздігі болды, өйткені Сеймнің қолдауы болмағандықтан патша тек өзінің қаржылық ресурстарына негізделген әскер ұйымдастыра алды. Осы уақытқа дейін соғысқа қарсы болған Жолкиевский, сенат кеңесінде соғыс туралы шешім қабылданғаннан кейін оған қарсы болмады; ол тек Ресей астанасы Мәскеуге шабуыл жасауды жақтады, бірақ патшаның Смоленскіні басып алу жоспарына көндірілді. Король 28 мамырда Краковтан соғысқа аттанды және 6 маусымда Люблинге жақын Бельжицеде Жолкиевскиймен кездесті. Патша III Сигизмунд, ақырында Жолкиевскийді өз жоспарларына ие етуге қол жеткізді, 25 тамызда Минскіге келді. Сол кезде Жолкиевский Брест-Литовский және Слоним арқылы жүріп бара жатты. Зигмунд III Минскіден шығып, Борисов арқылы Оршаға барды, онда оны Литва әскерлерімен бірге Лев Сапиеха күтіп тұрды. Лагерьдегілердің бәрі оптимизмге толы еді, Ресейдегі қақтығысты ескерсек, Смоленск қатты қарсылық көрсетпейді деп ойлады. Польша-Литва әскері 17 қыркүйекте Оршадан шығып кетті. Польша әскері 1609 жылдың 21 қыркүйегінде Ивара өзенінен өтіп, Ресеймен ресми шекарадан өтті. Бастапқыда 8500 атты (соның ішінде 4342 гусар) құрамында болған поляк әскері біртіндеп өсіп, Смоленскіде 17000-ға жетті. Кейіннен поляк-литвалық әскерге 20 мыңға жуық запорождықтардың казак әскері қосылды.
In July 1608, the Commonwealth concluded a truce with Vasily Shuisky, which was to last three years and 11 months. Sigismund III Vasa, who had discreetly supported the Dmitry from the beginning, had no intention of abiding by the concluded treaty, which was evidenced by the arrival in August 1608 in the camp of the second Dmitry of a faithful supporter of the king, the starost Jan Piotr Sapieha, who was the cousin of the Grand Chancellor of Lithuania Lev Sapieha. Russia, too, as early as the end of 1608 began to negotiate to ally with Sweden, which was at war with Poland at the time (Polish Swedish War (1600 1611)). Eventually, Vasily Shuisky concluded an alliance treaty with Sweden in February 1609, soon after the treaty with the Swedes, he began to make territorial claims against the Polish Lithuanian Commonwealth and assumed the provocative title of Duke of Polotsk, although Polotsk belonged to Lithuania again after the Batory wars. For Sigismund III, this became an excellent pretext to start an official war. As a result of the treaty, the Swedish army joined the Russian army. Sigismund III Vasa, who had already decided to go to war with Russia in August 1608 and for this reason sought the support of Field Hetman Stanisław Żółkiewski, who, in view of the vacancy in the position of Grand Hetman, was the supreme military commander in the Crown after the King. The king's intention was to win the tsarist crown for himself or his son Władysław, and then, after the combined forces of Russia and the Commonwealth, to regain control of his inheritance, Sweden, and to neutralise the Tartar Turkish threat. Also important for the support of the war among the nobility, was the slogan of regaining the lands lost by Lithuania, to which the king had pledged himself in the pacta conventa. Another, propagandistic aim of the war was also to spread the Catholic religion in both conquered countries, especially important to gain support from the Pope and the Catholic monarchs of Europe. As a result, Pope Paul V declared an indulgence and jubilee for the royal victory. Zolkiewski opposed the war, as he believed that as long as the war with Sweden lasted, the state could not be involved in another conflict. Sigismund III did not raise the issue of a future war at the Sejm of January and February 1609; however, plans for it were widely known, the nobility passed new military regulations and also legally recognised the Orthodox Church in the Commonwealth. For this reason, the outbreak of war at the beginning of 1609 was decided only by the king with the senate, with the parliamentary chamber completely ignored. A side effect of such a state of affairs was the paucity of war preparations, as, lacking the support of the Sejm, the king could only organise an army based on his own financial resources. Żółkiewski, who had hitherto been opposed to the war, did not oppose it after the decision on the war was taken at a senate council; he was only in favour of hitting Moscow, the capital of Russia, but was persuaded by the king's plans to capture Smolensk. The King went to war from Krakow on 28 May, and met Żółkiewski on 6 June in Bełżyce near Lublin. King Sigismund III, who finally succeeded in winning Żółkiewski over to his plans, arrived in Minsk on 25 August. At that time Żółkiewski was marching through Brest Litewski and Slonim. Sigismund III set off from Minsk and travelled through Borisov to Orsha, where Lew Sapieha was waiting for him with Lithuanian troops. Everyone in the camp was gushing with optimism, supposing that, in view of the prevailing chaos in Russia, Smolensk would not put up a stiff resistance. The Polish Lithuanian army marched out of Orsha on 17 September. The Polish army crossed the official border with Russia after crossing the Ivara River on 21 September 1609. The Polish army, initially numbering 8500 horsemen (including 4342 hussars), grew steadily, reaching 17,000 at Smolensk. Later, the Polish Lithuanian army was joined by a Cossack army of about 20,000 Zaporozhians.
Польша шабуылдары
1609 жылдың қыркүйегінде Польша әскері, король Сигизмунд III Вазаның басшылығымен (22 500 адам: 4000 жаяу әскер және 8 500 салт атты, оның ішінде 4 342 қанатты гусар, сондай-ақ кейіннен 10 000 украиндық казактар қосылды) Смоленскке жақындады. Қаланы воевода Михаил Борисович Шейннің басқаруымен орыс гарнизоны қорғады (170 зеңбірекпен 5400-ден астам сарбаз, 500 швед және ерікті түрде соғысқа шыққан 14 600 тұрғын). 25-27 қыркүйекте жаулап алушылар Смоленскке алғашқы шабуылдарын жасады, бірақ ешқандай нәтижеге қол жеткізе алмады. 28 қыркүйектен 4 қазанға дейін поляктар қаланы оққа тұтып, содан кейін оны қоршауға алуға шешім қабылдады. 19-20 шілдеде, 11 тамызда және 21 қыркүйекте польша армиясы Смоленскке екінші, үшінші және төртінші рет шабуыл жасады, бірақ сәтсіз аяқталды. Қоршау, оққа тұту және шабуылдар польша армиясының Смоленск тұрғындарын капитуляцияға көндіруге жасаған нәтижесіз әрекеттерімен кезектесіп отырды. 1610 жылдың қыркүйегі мен 1611 жылдың наурызында өткен келіссөздер де ешқандай нәтиже бермеді. Смоленсктегі ең ірі қазба жұмысы 1610 жылдың желтоқсанында жүзеге асты; алайда поляктар сыртқы қабырғаның ғана үлкен бөлігін қиратты, ал ішкі қабырғалар зақымдалмады. Қоршау жалғасты. Бір кезде польшаның зеңбіректері сыртқы қабырғаны бұзып, Брацлав воеводасы сарбаздарына дереу ішке кіруге бұйрық берді; алайда, орыстар бұзылған жерді алдын ала білгендіктен, қабырғаның сол бөлігін қосымша күштермен нығайтты. Екі тараптан да көп шығын болды, және поляктар соңында жеңіліске ұшырады.
In September 1609, the Polish army under the command of King Sigismund III Vasa (22,500 men: 4,000 infantry soldiers and 8,500 cavalry with 4,342 being the Winged Hussars and later to be joined by 10,000 Ukrainian Cossacks) approached Smolensk. The city was defended by the Russian garrison under the command of voyevoda Mikhail Borisovich Shein (over 5,400 men with 170 guns, 500 Swedes, and 14,600 inhabitants who volunteered). On 25–27 September, the invaders assaulted Smolensk for the first time with no result. Between 28 September and 4 October, the Poles were shelling the city and then decided to lay siege to it. On 19–20 July, 11 August, and 21 September, the Polish army attacked Smolensk for the second, third, and fourth time, but to no avail. The siege, the shelling, and the assaults alternated with fruitless attempts of the Polish army to persuade the citizens of Smolensk to capitulate. Negotiations in September 1610 and March 1611 did not lead anywhere. The largest mining project at Smolensk came in December 1610; however, the Poles only managed to destroy a large portion of the outer wall, the inner walls remaining intact. The siege continued. At one point, the Polish guns breached the outer wall and the voivode of Bracław ordered his soldiers to rush in; however, the Russians could see where the breach would come and had fortified that part of the wall with more people. Both sides were slaughtered, and the Poles were eventually beaten back.
Ресейліктердің жойылуы
Смоленск тұрғындары 1610 жылдың жазынан бері аштық пен жұқпалы аурулармен күресіп келе жатқан еді. Әлсіреген орыс гарнизоны (бар болғаны 200-ге жуық сарбаз қалған) 3 маусымда 1611 жылы поляк армиясының бесінші шабуылына тойтарыс бере алмады. 20 айлық қоршаудан кейін, қашып кеткен сатқын Андрей Дедишиннің кеңесімен, поляк армиясы қамалдың қорғанысындағы нашарлықты анықтады. 13 маусымда 1611 жылы Мальта орденінің рыцарі Бартоломей Новодворский, кәріз каналдарының біріне мина орнатып, одан кейін болған жарылыс қамал қабырғасында үлкен тесік жасады. Якуб Потоцкий қабырғаға бірінші болып өрлеп шықты. Қала сол күні түсті, соңғы сатысы қатты көше шайқастарынан кейін болды, онда шамамен 3000 орыс азаматы Успенский соборында өзін-өзі жарылысқа ұшыратты. Жараланған Михаил Шейн тұтқынға алынып, келесі 9 жыл бойы Польшада тұтқында болды.
The citizens of Smolensk had been coping with starvation and epidemic since the summer of 1610. The weakened Russian garrison (with only about 200 remaining soldiers) was not able to repel the fifth attack of the Polish army on 3 June 1611, when after the 20 months of siege the Polish army advised by the runaway traitor Andrei Dedishin, discovered a weakness in the fortress defence and on 13 June 1611 a Cavalier of Malta, Bartłomiej Nowodworski, inserted a mine into a sewer canal and the succeeding explosion created a large breach in the fortress walls. Jakub Potocki was the first on the walls. The fortress fell on the same day, with the last stage taking place after violent street fighting when some 3,000 Russians citizens blew themselves up in the Assumption Cathedral. The wounded Mikhail Shein was taken prisoner and would remain a prisoner of Poland for the next 9 years.
Салдары
Смоленскі жоғалту соққы болғанымен, ол ресейлік әскерлерді Мәскеудегі Польша-Литва одағымен күресуге мүмкіндік берді, ал Шейін осы уақытқа дейін қарсы тұрғаны үшін батыр саналды. Смоленск кейіннен 1612 және 1617 жылдары қоршауға алынды.
Although it was a blow to lose Smolensk, it freed up Russian troops to fight the Commonwealth in Moscow, whereas Shein came to be considered a hero for holding out as long as he had. Smolensk would later become the place of a siege in 1612 and again in 1617.