Кіріспе
Американдық діни қызметкер және ақын Абрам Джозеф Райан (5 ақпан 1838 – 22 сәуір 1886) – американдық ақын, католик діни қызметкері, католик газетінің редакторы, шешен және бұрынғы винценциан. Тарихшылар Райанның Америка Конфедерациясының әскери капелланы қызметін атқарғандығы туралы келіспейді. Ол «Оңтүстіктің поэзия жұлдызы» және «Конфедерацияның лауреат ақыны» деп аталды. Райан Мэриленд штатында ирландтық католик иммигранттардың отбасында дүниеге келген. Ол Миссуридегі христиан бауырластар мектебінде оқыды, содан кейін 13 жасында Винценциандық әкелер басқаратын семинарияға түсті. Ол винценциандар қатарына қосылып, теологияны оқу және семинария мектебіндегі балаларға бақылау жасау үшін Нью-Йоркке жіберілді. Райан құлдыққа қарсылықты жақтамайтын болғандықтан, ол Миссуриге қайтарылды. Ауылдық жерлерде уағыз айту тәжірибесін жинаған Райан 1860 жылы діни қызметкер болып тағайындалды. Американдық Азамат соғысы басталғаннан кейін ол Нью-Йорк пен Миссури, содан кейін Иллинойс штатына бірнеше рет сапарлады. Ол әскерге ресми түрде қосылмаса да, соғыстың соңғы екі жылында Солтүстік және Оңтүстік әскерлерінің шапағатшысы ретінде қызмет етті, осы уақытта оның әскерге шақырылған бауыры қаза тапты. Райан студенттік кезінен бастап өлең жазумен айналысқан, ал оның «Жеңілген туы» атты өлеңі 1865 жылдың маусым айында жарық көрді. Ол Оңтүстіктегі бір шіркеуден екіншісіне көшіп, өлеңдер мен уағыздар жазды. Ол негізінен Оңтүстік жазушыларының туындыларын жариялайтын журнал құрды және АҚШ мен Ирландияда танымал болған өзінің өлеңдер жинағын шығарды. Райан 1886 жылы Кентуккиде қайтыс болды және Алабама штатындағы Мобил қаласына жерленді.
Abram Joseph Ryan (February 5, 1838 – April 22, 1886) was an American poet, Catholic priest, Catholic newspaper editor, orator, and former Vincentian. Historians disagree on whether Ryan served as a military chaplain for the Confederate States of America. He has been called the "Poet Priest of the South" and the "Poet Laureate of the Confederacy". Ryan was born in Maryland to Irish Catholic immigrants. He attended a Christian Brothers school in Missouri, and then, at the age of 13, he attended a seminary run by the Vincentian Fathers. He entered the Vincentians and was sent to seminary in New York, to study theology and oversee the boys in the seminary's school. Vocally opposed to abolitionism, he was sent back to Missouri. Having gained experience as a preacher in rural areas, Ryan was ordained in 1860. After the American Civil War broke out, he went back and forth a few times between New York and Missouri, and then to Illinois. While he never formally joined the army, he served as a freelance chaplain for the last two years of the war for both North and South soldiers, during which time his enlisted brother was killed. Ryan had been writing poetry since his college days, and his "The Conquered Banner" was printed in June 1865. He moved from one parish in the South to another, writing poetry and sermons. He founded a journal which published mainly Southern writers, and published a volume of his own collected poetry which was popular in the US and in Ireland. He died in 1886 in Kentucky and was buried in Mobile, Alabama.
Ерте өмір
Ол Мэтью Абрахам Райан ретінде 5 ақпан 1838 жылы Мэриленд штатының Хагерстаун қаласында, ирландиялық иммигранттар Мэтью Райан мен Мэри Кофлиннің төртінші баласы болып дүниеге келді. Ол олардың АҚШ-та туған тұңғыш баласы болды. Отбасы 1835 жылға дейін Америкаға келгеннен кейін бастапқыда Вирджиния штатының Норфолк қаласында қоныстанған, бірақ көп ұзамай Мэрилендке көшіп барған, онда әкесі құлдар бар плантацияның бақылаушысы болып жұмыс істеген. Райан плантация иесінің құрметіне аталған. 1840 жылы отбасы Миссури штатының Роллс округіне, ал 1846 жылы Сент-Луиске көшіп барды, онда әкесі дүкен ашты. Жас Абрахам Райан, оны солай атады, христиан бауырластары басқаратын Сент-Джозеф академиясында білім алды. Оның дінге бейімділігін көрген әкесі мен ұстаздары оған діни қызметкер болуды ұсынды. Райан діни шақыруды сынап көруге шешім қабылдады және 1851 жылдың 16 қыркүйегінде, 13 жасында Перривилл қаласының жанындағы Сент-Мэри колледжіне оқуға түсті. Оны Винченциандық әкелер жас діни қызметкерлерге арналған кіші семинария ретінде басқарды, оларға классикалық білім берумен қатар тегін жатақ және тамақ ұсынды. 1854 жылдың жазында Райан діни орденге өтуге шешім қабылдады және сол кезде балалық шағынан бері дос болған Этель есімді жақын досына шешімін түсіндірді. Ол діни және саяси апталық басылымда өзінің ертедегі өлеңдерінің көп бөлігін, сондай-ақ оңтүстік ақындары Джеймс Райдер Рэндалл, Пол Гамильтон Хейн және Сидни Ланьердің өлеңдерін, тіпті Марк Твеннің ертедегі әңгімесін жариялады. Әйелдердің сайлау құқығына қарсы шығып, оны "ақылсыздық" деп атаса да, Райанның осы газетке қосқан үлесіне поэзиялық, діни және саяси жазбалар кірді. Райан 1875 жылға дейін бас редактор болып қалды. Райан ақ нәсілдің басымдығын құдайлық тұрғысынан да мақтады: "Егер тарих құдайлық қамқорлықтың көрінісі болса, онда ақ нәсілдің бүкіл әлемді өркениеттің алдында жетектеп баруы – құдайлық міндет. Әлемге философиясын сыйлаған – ақ жарық иесі, және әлем осы философиядан өзінің интеллектуалды өмірін шығарады." Сонымен қатар, Райан сол кездегі Ақ лиганың және басқалардың зорлық-зомбылық әрекеттерін де ақтады: "Адамдар ақыл-ойымен дұрыс, әділ және заңды деген қорытындыға келді, және барлық заңдар бойынша әрқашан және әрқашан дұрыс емес нәрсеге қарсы тұру құқығы болды. Олар тек петиция берумен ғана шектелмей, пікір таластырады. Бірақ кейде, достар, аргументтер өз мақсатына жетпейді, кейде аргументтер қарсыластардың құлағына тимейді. Кейде, тіпті көбінесе, петициялар жазылады, бірақ олар ешқандай нәтиже бермейді. Сонда адам не істеуі керек? Оқ ақылға келсін, мылтық ақылға келсін (көпшілік дауыстайды), зеңбірек ақылға келсін (көпшілік дауыстайды). Тирандықты шыдай алмай қалғанда, оны құлатудың заңды құқығы бар. Сондықтан 14 қыркүйек күні тек бір күн ғана емес [бұл Ақ лиганың 1874 жылдың 14 қыркүйегінде Либерти-плейсте жасаған зорлық-зомбылық көтерілісіне сілтеме, онда Ақ лига шамамен 100 адамды жарақаттады], сол күнгі іс-әрекет тек іс-әрекет емес. Олар (АҚШ-тың федералды үкіметі) білімділікке қарсы білімсіздікті, ізгілікке қарсы жамандықты қоюға тырысады және ақ нәсілділердің үстіне ешбір нәсілді еркіндікке, заңға, әділдікке, даңққа жетелеуге құқығы, күші және мүмкіндігі жоқ адамдарды қоюды қалайды. Енді американдық принциптерге сәйкес, мұндай үкімет жоқ, мен өз аргументімді келтіргенде, үкімет үкімет емес деген қорытындыға келдім, және кез келген мемлекетте революцияның құқығы бар. [Көпшілік дауыстап қолдады]" Мүсінге "Жеңілген байрақтың" бір шумағы "Ақын, Отансүйер және Діни қызметкер" деген жазудың астына қосылған.
Әдебиетте
Маргарет Митчеллдің "Желмен кеткендер" романында Райан туралы былай делінген: "Конфедерацияның ақын-қасісі, Риан ата Атланта арқылы өтетін болса, міндетті түрде [Меланидің үйіне] соғып отыратын. Ол өткір әңгімесімен жиналғандарды қызықтыратын, ал оның 'Лидің қылышы' немесе мәңгілік 'Жеңіс туы' өлеңдерін оқуға көбінесе ынталандырудың қажеті болмайтын, себебі олар әйелдердің көзін жасқа толтыратын".
Таңдалған шығармалар
Райан атаның өлеңдері. Мобил, Дж. Л. Рапьер және компания, 1879 ж. Өлеңдер: патриоттық, діни, түрлі-түрлі. Балтимор, Дж. Б. Пит, 1880 ж. Біздің патшайымымызға арналған тәж. Балтимор, 1882 ж. 2010 ж. қайта басылды.