Жапонияның халықаралық қатынастары

Кіріспе

Шығыс Азия елінің халықаралық қатынастары

Жапония – орта қуатты мемлекет және Біріккен Ұлттар Ұйымы (1956 жылдан бері), Экономикалық Ынтымақтастық және Даму Ұйымы (ЭЫДҰ) және Жетілік тобы сияқты көптеген халықаралық ұйымдардың мүшесі. Соғыс жариялау құқығынан бас тартқанымен, елде әлемдегі ең күшті әскерлердің бірі саналатын Өзін-өзі қорғау күштері бар. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Жапония экономикалық кереметтің арқасында рекордтық өсімді бастан өткерді және 1990 жылға қарай әлемдегі екінші ірі экономикаға айналды. 2021 жылғы мәліметтер бойынша, елдің экономикасы номиналды ЖІӨ бойынша үшінші, ал Тұтынушылық паритеті бойынша төртінші орында тұр. Жапонияның АҚШ-пен тығыз экономикалық және әскери байланыстары бар, олармен қауіпсіздік одағын сақтайды. АҚШ жапондық экспорт үшін маңызды нарық және жапондық импорттың негізгі көзі болып табылады, сонымен қатар Жапониядағы әскери базалары арқылы елді қорғауға міндеттенді. Жапонияның Оңтүстік Кореямен қарым-қатынасы тарихи түрде шиеленіскен, себебі Жапонияның корей халқына жасаған қатыгездігі, әсіресе Екінші дүниежүзілік соғыста корей әйелдерін «жайлау әйелдері» ретінде пайдалану мәселесі. 2015 жылы Жапония Оңтүстік Кореямен «жайлау әйелдері» дауын реттеуге келісім берді, ресми түрде кешірім сұрап және аман қалған әйелдерге өтемақы төледі. Жапония Солтүстік Кореямен, Оңтүстік Кореямен, Ресеймен, Қытаймен және Тайваньмен бірнеше аумақтық дауға қатысты. Ресеймен қарым-қатынас 1945 жылдан бері Жапонияның Оңтүстік Курил аралдарындағы Ресейдің бақылауын мойындамауына байланысты шиеленіске толы. Қазіргі мәселелер туралы ақпарат алу үшін Жапонияның сыртқы саясатына қатысты материалдарды қараңыз.

Премьер-Министрдің саясатты қабылдауы

Жапонның сыртқы саясатының негізгі жауапкершілігі, 1947 жылғы конституциямен белгіленгендей, кабинетке жүктеледі және Ұлттық Диетаның (Парламент) жалпы бақылауында болады. Премьер-министр Диетаға (Парламентке) сыртқы қатынастар туралы мерзімді есептер ұсынуға міндетті, оның жоғарғы және төменгі палаталарының әрқайсысында сыртқы істер комитеті бар. Әр комитет өз талқылауларының нәтижелерін өзіне тиесілі палатаның толық отырысына баяндайды. Арнайы мәселелерді қарастыру үшін кейде арнайы комитеттер құрылады. Диетаның (Парламенттің) мүшелеріне сыртқы істер министрінен және премьер-министрден маңызды саяси сұрақтар қоюға құқық бар – бұл ресми түрде «интерпелляциялар» деп аталады. Шетелдік мемлекеттермен жасалған шарттар Диетаның (Парламенттің) ратификациясын қажет етеді. Мемлекет басшысы ретінде император шетелдік елшілерді қабылдау және Диета ратификациялаған шетелдік шарттарды куәландыру рәсімін атқарады. 1945 жылға дейін император саясатты қалыптастыруда маңызды рөл атқарды. Бірақ 1945 жылдан бері конституциялық тұрғыдан саяси жүйедегі басты тұлға – премьер-министр сыртқы саясаттағы маңызды шешімдерде соңғы сөзді айтады. Сыртқы істер министрі – кабинеттің жоғары лауазымды мүшесі, ол жоспарлау және іске асыру мәселелері бойынша премьер-министрдің бас кеңесшісі болып табылады. Министрге екі вице-министр көмектеседі: біреуі әкімшілік мәселелеріне жауапты, ол Сыртқы істер министрлігінің құрылымындағы жоғары дәрежелі қызметкер, ал екіншісі Диетамен (Парламентпен) саяси байланыстарды қамтамасыз етеді. Министрліктің басқа да маңызды лауазымдарына министрліктің хатшылығының қызметкерлері кіреді, олар консулдық, эмиграциялық, коммуникациялық және мәдени алмасу функцияларын атқаратын бөлімдерді басқарады, сондай-ақ министрліктің түрлі аймақтық және функционалдық бюроларының директорлары.

Соғыстан кейінгі кезең

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңде Жапония экономикалық өсуге ден қойды. Ол өзінің маңызды бастамаларын іске асырмай, Америка Құрама Штаттарының аймақтық және жаһандық саясатына икемді түрде бейімделді; 1947 жылғы конституцияда бекітілген бейбітшілік қағидаларын сақтады, оны "бейбітшілік конституциясы" деп атады; және әлемдік істерде көбінесе пассивті, жайлы ұстанымды қабылдады. Басқа елдермен қарым-қатынас басшылықтың "көп бағытты дипломатия" деп атаған саясатымен жүзеге асырылды, бұл сыртқы істерде саяси бейтараптықты сақтап, мүмкіндігінше экономикалық байланыстарды кеңейту саясаты еді. Бұл саясат өте табысты болды және Жапонияның гүлденуіне және экономикалық күш ретінде өсуіне жағдай жасады, бірақ мұндай мүмкіндік елдің одақтасы – АҚШ-тың қамтамасыз еткен қауіпсіздігі мен экономикалық тұрақтылығы болғанда ғана туды.

Жапондықтар жаулап алғаннан кейінгі кезең

Йошида доктринасы – Жапонияның 1948–1954 жылдар аралығында премьер-министр Шигеру Йошида басшылығымен қабылдаған стратегиясы. Ол Жапонияның ішкі экономикасын қайта құруға баса назар аударды, сонымен бірге АҚШ-пен қауіпсіздік одағына үлкен үміт артады. Йошида доктринасы 1951 жылы қалыптасты және 21-ғасырға дейін Жапонияның сыртқы саясатын анықтады. Біріншіден, Жапония коммунизмге қарсы Суық соғыста АҚШ-пен берік одақтас. Екіншіден, Жапония американдық әскери күш-қуатына сүйенеді және өзінің қорғаныс күштерін ең төменгі деңгейде ұстайды. Үшіншіден, Жапония әлемдік істерде экономикалық дипломатияны басты бағыт етеді. Йошида доктринасын АҚШ қабылдады, ал терминнің өзі 1977 жылы пайда болды. Экономикалық жағын қаржы министрі, кейін премьер-министр болған Хаято Икеда дамытты. Көптеген тарихшылар бұл саясатты ойлы және табысты деп санайды, бірақ кейбір сыншылар оны наивтік пен сәйкессіздікпен айыптайды. 1952 жылы Жапония тәуелсіздігін қайта алып, халықаралық қауымдастыққа дербес мемлекет ретінде қайта оралғанда, ол Шығыс пен Батыс арасындағы Суық соғысқа толы әлемде өзін тапты, онда КСРО мен АҚШ қарама-қарсы лагерлердің басында тұрды. 1951 жылдың 8 қыркүйегінде Сан-Францискода қол қойылған «Жапониямен бейбітшілік шарты» (1952 жылдың 28 сәуірінде күшіне енді), Жапония мен көптеген одақтас елдер арасындағы соғыс ахуалын аяқтады, бірақ КСРО мен Қытай Халық Республикасы оған қол қоймады. Сонымен қатар, сол күні Сан-Францискода Жапония мен АҚШ арасындағы «Өзара қауіпсіздік жәрдемдесу шарты» қол қойылды, нәтижесінде Жапония АҚШ-тың тәуелді одақтасына айналды, ол жапон аумағында базалар мен әскерін сақтап қалды. Соғыстан кейінгі алғашқы кезеңде Жапонияның сыртқы саясатының басты мақсаты экономикалық тұрақтылыққа қол жеткізу және әлемдік қауымдастықта бейбіт мүше ретінде сенімділігін арттыру болды. Ұлттық қауіпсіздік АҚШ-тың қорғаныш қалқаны мен ядролық шатырына тапсырылды, ол 1952 жылдың сәуірінде күшіне енген қауіпсіздік шарты бойынша Жапония аумағында және оның маңында әскерін орналастыруға рұқсат берді. Шарты аймақтағы ішкі немесе сыртқы әскери қауіптерге қарсы АҚШ күштерін пайдалану тәртібін анықтады. Дипломатиялық маңызды міндет – жапон отаршылдығы мен империалистік агрессиядан зардап шеккен Азия елдерінің күдігін сейілту және наразылығын басу болды. Сондықтан Жапонияның Азиядағы көршілерімен дипломатиялық қарым-қатынасы өте қарапайым, келісімшіл және қатаңдықсыз болды. Әлемдік аренада ел саяси мәселелерден аулақ болып, экономикалық мақсаттарға назар аударды. Бір бағытты дипломатиясы шеңберінде ол барлық елдермен достық қарым-қатынас орнатуға тырысты, «саясат пен экономиканы бөлу» саясатын жариялады және кейбір Шығыс-Батыс мәселелерінде бейтараптық саясатын ұстанды. 1950-1960 жылдары сыртқы саясат үш негізгі принциппен басшылыққа алынды: қауіпсіздік және экономикалық себептер бойынша АҚШ-пен тығыз ынтымақтастық; Жапонияның экономикалық қажеттіліктеріне сай келетін еркін сауда жүйесін дамыту; және 1956 жылы қабылданған Біріккен Ұлттар Ұйымы (БҰҰ) және басқа да көпжақты ұйымдар арқылы халықаралық ынтымақтастық. Осы принциптерге ұстану тиімді болды және оккупация аяқталғаннан кейінгі алғашқы екі онжылдықта экономиканың тез қалпына келуіне және өсуіне үлкен үлес қосты.

The Yoshida Doctrine was a strategy adopted by Japan under Prime Minister Shigeru Yoshida, the prime minister 1948–1954. He concentrated upon reconstructing Japan's domestic economy while relying heavily on the security alliance with the United States. The Yoshida Doctrine emerged in 1951 and it shaped Japanese foreign policy into the 21st century. First, Japan is firmly allied with the United States in the Cold War against Communism. Second, Japan relies on American military strength and limits its own defence forces to a minimum. Third, Japan emphasizes economic diplomacy in its world affairs. The Yoshida doctrine was accepted by the United States; the actual term was coined in 1977. The economic dimension was fostered by Hayato Ikeda who served as finance minister and later as prime minister. Most historians argue the policy was wise and successful, but a minority criticize it as naïve and inappropriate. When Japan regained its sovereignty in 1952 and reentered the international community as an independent nation, it found itself in a world preoccupied by the Cold War between East and West, in which the Soviet Union and the United States headed opposing camps. By virtue of the Treaty of Peace with Japan signed in San Francisco on September 8, 1951 (effective April 28, 1952), ending the state of war between Japan and most of the Allied powers except the Soviet Union and the People's Republic of China, and the Mutual Security Assistance Pact between Japan and the United States, signed in San Francisco the same day, Japan essentially became a dependent ally of the United States, which continued to maintain bases and troops on Japanese soil. Japan's foreign policy goals during most of the early postwar period were essentially to regain economic viability and establish its credibility as a peaceful member of the world community. National security was entrusted to the protective shield and nuclear umbrella of the United States, which was permitted under the security pact that came into effect in April 1952 to deploy its forces in and about Japan. The pact provided a framework governing the use of United States forces against military threats—internal or external—in the region. A special diplomatic task was to assuage the suspicions and alleviate the resentments of Asian neighbors who had suffered from Japanese colonial rule and imperialist aggression in the past. Japan's diplomacy toward its Asian neighbors, therefore, tended to be extremely low key, conciliatory, and nonassertive. With respect to the world at large, the nation avoided political issues and concentrated on economic goals. Under its unidirectional diplomacy, it sought to cultivate friendly ties with all nations, proclaimed a policy of "separation of politics and economics," and adhered to a neutral position on some east–west issues. During the 1950s and 1960s, foreign policy actions were guided by three basic principles: close cooperation with the United States for both security and economic reasons; promotion of a free trade system congenial to Japan's own economic needs; and international cooperation through the United Nations (UN)—to which it was admitted in 1956—and other multilateral bodies. Adherence to these principles worked well and contributed to phenomenal economic recovery and growth during the first two decades after the end of the occupation.

1970 жылдар

1970 жылдары соғыстан кейінгі негізгі принциптер өзгеріссіз қалды, бірақ отандық және шетелдік саясаттың практикалық қажеттіліктерінің күшеюіне байланысты жаңа тұрғыдан қарастырылды. Үкіметке АҚШ-тан тәуелсіз сыртқы саяси бастамаларды іске асыру үшін ішкі қысым артты, бірақ маңызды қауіпсіздік және экономикалық байланыстарды сақтай отырып. Ричард Никсонның Қытайға күтпеген сапары және қытай-американ қарым-қатынастарының кенеттен жақсаруы, «Никсон шокі» деп аталған оқиға, сондай-ақ, Жапонияның көбірек тәуелсіз сыртқы саясатын қажет етті. Қытай-жапон қарым-қатынастарында да осыған ұқсас қадам жасалды. 1970 жылдардың басында елдің үлкен экономикалық өсуі оны әлемдік экономикалық державалардың қатарына қосты және, әсіресе жас ұрпақ арасында, мақтаныш пен өзіне сенім сезімін тудырды. Сыртқы саясатты тәуелсіз жүргізуге деген талап осы артық өзіне сенімнің нәтижесі болды. Екінші жағынан, Жапонияның қарқынды экономикалық өсуі және шетелдік нарықтарға кеңінен енуі «экономикалық агрессия» деген айыптауларға және одан теңгерімді сауда саясатын қабылдау талаптарына әкелді. Азия-Тынық мұхиты төртбұрылымындағы – Жапония, Қытай Халық Республикасы, АҚШ және Кеңес Одағы – күштер арақатынасының өзгеруі де саясатты қайта қарастыруды қажет етті. Қытай-Кеңес арасындағы жіктеп кету мен қақтығыстың күшеюі, АҚШ пен Қытай арасындағы жақындасу, Вьетнам соғысынан кейін Азиядағы АҚШ әскери қатысуының азаюы (Екінші Индокитай соғысы, 1954–1975 жж.), және 1970 жылдардағы Батыс Тынық мұхитындағы Кеңес әскери күшінің кеңеюі Жапонияның қауіпсіздік позициясын және Азиядағы жалпы рөлін қайта бағалауды талап етті. АҚШ-тың Индокитайдан әскерін шығару туралы шешімі 1970 жылдары сыртқы саясаттың тәуелсіздігіне ұмтылысын күшейтті. Жапон қоғамдық пікірі бұрын Жапония мен АҚШ-тың Вьетнамдағы соғысқа қатысуына қатысты белгілі бір қашықтықты ұстауды жақтаған. Вьетнамдағы соғыс күш-жігерінің сәтсіздігі АҚШ-тың Азиядағы әскери және экономикалық үстемдігінің аяқталуы ретінде қабылданып, Жапонияның АҚШ-қа қатысты көзқарасында айқын өзгерістерге әкелді. Бұл өзгеріс, 1970 жылдардың басынан бастап қалыптасып келе жатқан, АҚШ-тың ядролық қорғау шаңрағының сенімділігіне, тұрақты халықаралық валюта жүйесін сақтау қабілетіне, Жапонияның энергия мен шикізатқа қол жеткізуіне кепілдік беруге және тұрақты саяси тәртіпте Жапонияның мүдделерін қамтамасыз етуге күмән тудырды. Сондықтан бұл өзгерістер көп бағытты дипломатияны қайта қарастыруды қажет етті. 1970 жылдардағы әлемдік экономикалық қатынастардың өзгеруі де тәуелсіздікке ұмтылысты күшейтті. Жапония ресурстар үшін Батыс державаларына тәуелділігін азайтты. Мысалы, мұнайды Батыс көпұлтты компаниялары емес, тікелей Таяу Шығыстағы өндіруші елдерден алды. Басқа маңызды материалдар да АҚШ пен оның одақтастарынан басқа көздерден көбірек келіп түсті, ал 1970 жылдардағы он жылдық ішінде АҚШ-пен сауданың жалпы саудадағы үлесі айтарлықтай төмендеді. Бірақ 1970 жылдардағы мұнай дағдарысы Жапонияның шикізат пен энергиямен қамтамасыз етудегі осалдығын көрсетті, бұл бейтарап және тәуелсіз сыртқы саясаттың қажеттілігін еске салды. Осылайша, саяси көшбасшылар экономикалық өзін-өзі сақтау мүддесі үшін басқа елдердің, әсіресе Жапонияны энергия және шикізатпен қамтамасыз ететіндердің қаржылық және даму қажеттіліктеріне көбірек назар аудару керек екенін айта бастады. Содан кейін, 1979 жылы, Ирандағы Ислам революциясы, Тегерандағы кепілге алу оқиғасы және Ауғанстанға Кеңес әскери басқыншылығынан кейін Азия және әлем істерінде АҚШ-тың әскери күшінің қайта жандануын Жапония басшылары құптады. Жапон басшылары дамушы елдер арасындағы сезімтал аймақтарда Кеңес Одағының кеңеюін тежеуге көмектесу үшін Кеңес Одағымен және оның одақтастарымен экономикалық және басқа да өзара іс-қимылды шектеуде белсенді рөл атқарды.

In the 1970s, the basic postwar principles remained unchanged but were approached from a new perspective, owing to the pressure of practical politics at home and abroad. There was growing domestic pressure on the government to exercise more foreign policy initiatives independent of the United States, without, however, compromising vital security and economic ties. The so called Nixon "shock," involving the surprise visit to China by Richard Nixon and the sudden reconciliation in Sino American relations, also argued for a more independent Japanese foreign policy. A similar move in Sino Japanese relations followed. The nation's phenomenal economic growth had made it a ranking world economic power by the early 1970s and had generated a sense of pride and self esteem, especially among the younger generation. The demand for a more independent foreign policy reflected this enhanced self image. On the other hand, Japan's burgeoning economic growth and expansion into overseas markets had given rise to foreign charges of "economic aggression" and demands that it adopt more balanced trade policies. Changes in the power relationships in the Asia Pacific quadrilateral—made up of Japan, the People's Republic of China, the United States, and the Soviet Union—also called for reexamination of policies. The deepening Sino Soviet split and confrontation, the dramatic rapprochement between the United States and China, the rapid reduction of the United States military presence in Asia following the Vietnam War (Second Indochina War, 1954–75), and the 1970s expansion of Soviet military power in the western Pacific all required a reevaluation of Japan's security position and overall role in Asia. The move toward a more autonomous foreign policy was accelerated in the 1970s by the United States decision to withdraw troops from Indochina. Japanese public opinion had earlier favored some distance between Japan and the United States involvement in war in Vietnam. The collapse of the war effort in Vietnam was seen as the end of United States military and economic dominance in Asia and brought to the fore a marked shift in Japan's attitudes about the United States. This shift, which had been developing since the early 1970s, took the form of questioning the credibility of the United States nuclear umbrella, as well as its ability to underwrite a stable international currency system, guarantee Japan's access to energy and raw materials, and secure Japan's interests in a stable political order. The shift therefore required a reassessment of omnidirectional diplomacy. Changes in world economic relations during the 1970s also encouraged a more independent stance. Japan had become less dependent on the Western powers for resources. Oil, for example, was obtained directly from the producing countries in the Middle East and not from the Western controlled multinational companies. Other important materials also came increasingly from sources other than the United States and its allies, while trade with the United States as a share of total trade dropped significantly during the decade of the 1970s. But the oil crises of the 1970s sharpened Japanese awareness of the country's vulnerability to cutoffs of raw material and energy supplies, underscoring the need for a less passive, more independent foreign policy. Thus, political leaders began to argue that in the interests of economic self preservation, more attention should be paid to the financial and development needs of other countries, especially those that provided Japan with vital energy and raw material supplies. Soon after, in the troublesome year of 1979, Japan's leaders welcomed the reassertion of United States military power in Asian and world affairs following the Islamic revolution in Iran, the Teheran hostage crisis, and the Soviet military invasion of Afghanistan. Japanese leaders played a strong supporting role in curbing economic and other interaction with the Soviet Union and its allies in order to help check the expansion of Soviet power in sensitive areas among the developing world countries.

1980 жылдар

Жапондықтардың сыртқы саясат жөніндегі ойлауына соғыстан кейінгі жаңа буынның көшбасшылыққа және саясатты қалыптастыруға келуі де әсер етті. Билік пен ықпалға ие болған ескі басшылар мен оларды алмастырып келе жатқан жас буын арасындағы көзқарас айырмашылығы сыртқы саясатты жасауды қиындатты. Премьер-министр Ясухиро Накасоне кезінде сыртқы саясатта тәуекелге толы бағыт қабылдалды. Жапония АҚШ-пен тығыз саяси-әскери қарым-қатынас орнатты, бұл кеңестік кеңеюді тежеуге ниеттенген бірқатар дамыған және дамушы елдердің де-факто халықаралық фронтының бір бөлігі болды. Жапонияның қорғанысқа жұмсалатын қаражаты жалпы бюджеттік шектеулерге қарамастан, тұрақты түрде өсіп келеді. Жапония шығыс-батыс бәсекесінде стратегиялық маңызы бар елдерге шетелдік көмек көрсетуде белсенділік танытты. 1980 жылдардың ортасында АҚШ және Жапония валюталарының қайта бағалауы Жапонияның саудасының, көмегінің және инвестицияларының өсуін күшейтті, әсіресе Азияда. Бұл сонымен қатар АҚШ-тың қаржылық жағдайының өзгеруін жылдамдатты – 1980 жылдардың басында әлемдегі ең ірі кредитор болғаннан, он жылдықтың соңында әлемдегі ең ірі борышкерге айналды. Жапония әлемдегі ең ірі кредиторға, АҚШ-та белсенді инвесторға және халықаралық қарызды өтеуге, қаржы институттарына және басқа да көмек бағдарламаларына үлкен үлес қосушы елге айналды. Жапония сондай-ақ шетелдік көмек көрсетуші екінші ірі донор болды.

1990 жылдар

1990 жылы Жапонияның сыртқы саясаты басшылықтың радикалды өзгерістерден қашуға және қадамдық түзетулерге ден қою бейіміне қарсы шықты. Жапондық көшбасшылар, жалпы алғанда, АҚШ-пен одақтастық қарым-қатынасын қоса алғанда, тығыз байланыстарды қолдағанмен, американдықтардың Жапонияның экономикалық саясатына және әлемдік аренадағы АҚШ-қа қатысты Жапонияның өсіп келе жатқан экономикалық күшіне наразылығы күшті болды. АҚШ-тың жоғары лауазымды өкілдері жапондық шенеуніктермен бірлесіп, екіжақты қарым-қатынастарға қатысты жапондық және американдық көзқарастардың өзгеруін, сондай-ақ өзгескен стратегиялық және экономикалық жағдайды ескеретін "жаңа тұжырымдық базаны" құруға шақырды. Бұл күш-жігердің нәтижесі әлі белгісіз болды. Кейбіреулер АҚШ пен Жапонияның әлемдік мәселелерді шешуде теңдес серіктес ретінде бірлесіп жұмыс істейтін "жаңа жаһандық серіктестікке" үміттенді. Пессимистер болса, АҚШ пен Жапонияның экономикалық күштерінің тепе-теңдігінің өзгеруі мен тұрақты сауда шиеленістері Жапонияны АҚШ-тың "нұсқауысыз" дербес әрекет етуге итереді деп болжады. Азияда Жапонияның экономикалық үстемдігін ескере отырып, Токионың алдымен сол аймақта тәуелсіздікке ұмтылып, экономикалық күшін саяси және, мүмкін, соңында әскери ықпалға айналдыруы ықтимал деп саналды. Дегенмен, Жапонияның "әскери алпармас" имиджі белгілі бір дәрежеде ирониялы болды, өйткені 1980 және 1990 жылдары Жапонияның қорғаныс бюджеті әлемдегі ең ірі бюджеттердің біріне жатты және қорғаныс шығындары әскери күштің ең көп қолданылатын көрсеткіштерінің бірі болып табылады. Оның сонымен қатар, өте дамыған теңіз және әуе қорғаныс қабілеттері де болды. Совет Одағының құлауы және оның бұрынғы республикалары мен Шығыс Еуропа елдерінің ішкі саяси және экономикалық мәселелерге ден қоюы Жапония үшін әскери күштен гөрі экономикалық бәсекелестіктің маңыздылығын арттырды. Бұрынғы коммунистік елдердің көпшілігі Жапония сияқты дамыған елдерден көмек, сауда және техникалық жәрдем іздеді. Жапонияның одақтасы – АҚШ-тың да күші әлсіреп бара жатқаны көпшілікке көрінді. АҚШ Шығыс Еуропадағы бұрынғы коммунистік экономикаларды жаңғырту және әлемдік көшбасшылардың мойнына түскен басқа да шұғыл халықаралық міндеттерге байланысты қаржылық жүктемені көтеру үшін Жапония мен басқа да елдерге көбірек сүйенуге мәжбүр болды. Жапондық өнеркәсіп және кәсіпорындар әлемдегі ең қабілеттілердің қатарында болды. Жоғары үнемдеу және инвестиция деңгейі, сондай-ақ білім берудің жоғары сапасы осы кәсіпорындардың 1990 жылдардың ортасы мен соңындағы халықаралық көшбасшылығын нығайтты. Оның экономикалық күші Жапонияға Дүниежүзілік банкте, Халықаралық валюта қорында және басқа да халықаралық қаржы институттарындағы рөлін нығайтты. Инвестициялар мен сауда ағыны Жапонияға Азиядағы басым экономикалық рөлді сыйлады, ал Жапонияның көмегі мен инвестициялары әлемнің басқа аймақтарында да кеңінен ізделді. Мұндай экономикалық күштің саяси ықпалға айналуы тек уақыт мәселесі сияқты көрінеді. АҚШ және көптеген басқа елдер үшін маңызды мәселе – Жапония осы өсіп келе жатқан экономикалық күшін қалай қолданады. Жапония ішінде элита да, халық та елдің экономикалық қуатына, сыртқы көмегіне, саудасына және инвестициясына пропорционал халықаралық рөлді қолдауды күшейтті. Бірақ соғыстан кейінгі дәстүрлі әскери рөлді күшейтуге қатысты тартыншақтық сақталды. 1960 жылғы Өзара ынтымақтастық және қауіпсіздік туралы шарт және АҚШ-пен жасалған басқа да екіжақты келісімдер Жапонияның қауіпсіздік саясатының негізгі тасы ретінде қолдау таба берді. Алайда, жапондық шенеуніктер өздерінің экономикалық және қаржылық ресурстарын халықаралық қаржы және саяси ұйымдардағы дауыстарын күшейтуге, сондай-ақ дамыған елдердің халықаралық шиеленістерге қатысты саясатын қалыптастыруға, әсіресе Азияда, белсенді түрде пайдаланды.

By 1990 Japan's foreign policy choices often challenged the leadership's tendency to avoid radical shifts and to rely on incremental adjustments. Although still generally supportive of close ties, including the alliance relationship with the United States, Japanese leaders were well aware of strong American frustrations with Japanese economic practices and Japan's growing economic power relative to the United States in world affairs. Senior United States leaders were calling upon Japanese officials to work with them in crafting "a new conceptual framework" for Japan United States relations that would take account of altered strategic and economic realities and changes in Japanese and United States views about the bilateral relationship. The results of this effort were far from clear. Some optimistically predicted "a new global partnership" in which the United States and Japan would work together as truly equal partners in dealing with global problems. Pessimists predicted that negative feelings generated by the realignment in United States and Japanese economic power and persistent trade frictions would prompt Japan to strike out more on its own, without the "guidance" of the United States. Given the growing economic dominance of Japan in Asia, Tokyo was seen as most likely to strike out independently there first, translating its economic power into political and perhaps, eventually, military influence. Still, the image of Japan as a "military dwarf" was in a sense ironic, as Japan had one of the biggest defense budgets in the world throughout the 1980s and 1990s and defense expenditure is one of the most frequently used indicators of military power. It also had very advanced naval and air self defense capabilities. The collapse of the Soviet Union and the growing preoccupation of its former republics and the East European nations with internal political and economic problems increased the importance of economic competition, rather than military power, to Japan. These formerly communist countries were anxiously seeking aid, trade, and technical benefits from the developed countries, such as Japan. The power of Japan's ally, the United States, was also seen by many as waning. The United States was forced to look increasingly to Japan and others to shoulder the financial burdens entailed in the transformation of former communist economies in Eastern Europe and other urgent international requirements that fall upon the shoulders of world leaders. Japanese industries and enterprises were among the most capable in the world. High savings and investment rates and high quality education solidified the international leadership of these enterprises during the mid to late 1990s. Its economic power gave Japan a steadily growing role in the World Bank, the International Monetary Fund, and other international financial institutions. Investment and trade flows give Japan by far the dominant economic role in Asia, and Japanese aid and investment were widely sought after in other parts of the world. It appears to be only a matter of time before such economic power would be translated into greater political power. The crucial issue for the United States and many other world governments centers on how Japan will employ this growing economic power. Inside Japan, both elite and popular opinion expressed growing support for a more prominent international role, proportionate to the nation's economic power, foreign assistance, trade, and investment. But the traditional post–World War II reluctance to take a greater military role in the world remained. A firm consensus continued to support the 1960 Treaty of Mutual Cooperation and Security and other bilateral agreements with the United States as the keystones of Japan's security policy. However, Japanese officials were increasingly active in using their economic and financial resources in seeking a greater voice in international financial and political organizations and in shaping the policies of the developed countries toward international trouble spots, especially in Asia.

Ішкі саясаттың рөлі

Жапониядағы бейбітшілік пен өркендеуге деген жалпы қанағаттандыру оппозициялық партияларға Жапонияның сыртқы саясатында сол жаққа радикалды қадам жасауға көп қолдау табуды қиындатты. Шығыс Еуропадағы коммунизмнің құлдырауы және 1980-ші жылдардың аяғында Азиядағы коммунистік режимдердің кеңінен жарияланған қатыгездіктері жапон халқының сыртқы саясатты сол жаққа ауыстыруға деген қызығушылығын одан әрі төмендетті. 1980 жылдан бері Ресеймен келісім жасау маңызды мәселе болып табылады, бірақ қоғамдық пікір Курил аралдарын қайтаруды талап етеді. 1951 жылдан бері Жапонияның АҚШ-пен қарым-қатынасы ішкі саясатта солшыл және оңшылдардың арасында басты мәселе болып табылады. 1970-ші жылдары Қытай мен АҚШ-тың жақындасуы және 1980-ші жылдары Жапония мен Кеңес Одағының қарым-қатынастарының қатаюы оппозициялық партиялардың қауіпсіздік шартын бұзу қажеттілігіне аз мән беруіне себеп болды. Демократиялық социалистік партия мен Комейто келісімді қолдауға дайын екендіктерін білдірді, ал Жапония социалистік партиясы келісімді дереу бұзу туралы талабын тастады. Тек Жапонияның Коммунистік партиясы ғана қатал болды. 1980 жылдары билік басындағы LDP саяси билік негізін өзгертті. ЛДП-ны қолдаудың әлеуметтік құрамы бизнеске және ауылдық топтарға дәстүрлі консервативті сенімнен ауысып, сайлаушылардың барлық санаттарын қамтиды. Бұл өзгеріс ЛДП саясаткерлерінің ЛДП кандидаттарын қолдау үшін өзара тиімді келісімдерге сәйкес келетін түрлі жергілікті мүдделерді біріктірудегі күш-жігерінің нәтижесі болды. LDP әртүрлі кандидаттарды және оларды қолдаған мүдделік топтарды біріктірді және АҚШ-тың қауіпсіздік қосқышына қатты тәуелділікте отырып, экономикалық дамуды жалғастыру туралы саяси консенсусқа қол жеткізді. LDP үстемдігіне ішкі саяси сын-қатерлер 1980-ші жылдары партияның әлсіз және бөлінген басшылығымен үлкен ықпал етуші ахуалдарға тап болғаны үшін, мысалы, Локхид пара алу ахуалдары мен Рекрут ахуалдары сияқты. 1989 жылы оппозициялық Жапония социалистік партиясы Diet кеңесшілерінің палатасын басқаруды жеңді. Бірақ Жапония Социалистік партиясының сыртқы саясаттағы бұрынғы идеологиялық ұстанымдары 1990 жылғы Өкілдер палатасына сайлауға бара жатқанда артықшылығынан гөрі көбірек зиянды болып көрінді, және партия сыртқы саясатты сол жаққа қарай жылжытуға шақыратын бірқатар ұстанымдарды өзгертуге тырысты. Ал, LDP-ның штандарт-тауышы, министр Кайфу Тошики, АҚШ пен Батыспен сәйкестендіруді өзінің пайдасына пайдаланып, 1990 жылдың ақпан айында LDP-ның Өкілдер палатасын басқаруды жалғастыруға арналған табысты күшін қолданды. 1993 жылы премьер-министр Хосокава Морихироның коалициялық үкіметі АҚШ-пен экономикалық және қауіпсіздік байланыстарының LDP саясатын жалғастыруға; Жапонияның саяси және экономикалық үлесін арттырудың ішкі және халықаралық үміттеріне жауап беруге; БҰҰ және басқа да халықаралық ұйымдар арқылы әлемдік бейбітшілік, қарусыздандыру, дамушы елдерге көмек және білім беру және техникалық ынтымақтастық мәселесі бойынша халықаралық ынтымақтастық. Премьер-министр мен сыртқы істер министрінің сыртқы саясат жөніндегі баяндамалары кеңінен таратылды, сондай-ақ сыртқы саясаттың негізгі мәселелері бойынша памфлеттер мен буклеттер жиі шығарылды. Үкіметтің сыртқы саясатына қарсы саяси топтар өз пікірлерін саяси партиялар мен бұқаралық ақпарат құралдары арқылы еркін білдірді, олар сыртқы мәселелердің кең ауқымына қатысты үнді және тәуелсіз ұстанымдарды қабылдады. Қарсылық білдірген кейбір элементтер Diet-тегі өз өкілдері арқылы, бұқаралық ұйымдар арқылы, кейде митингтер мен көше демонстрациялары арқылы ықпал етуге тырысқан солшылдар болды. Керісінше, үкіметті қолдаған арнайы мүдделер тобы - оның ішінде бизнес қауымдастығы мен ауыл шаруашылығы мүдделері - премьер-министрге, кабинет мүшелеріне және парламент мүшелеріне қысым жасады, әдетте көшпелі келіссөздер мен келісімдер арқылы. Барлық идеологиялық бағыттардың партиялық саяси іс-әрекеті еркін және ашық түрде жүргізілді, бірақ сыртқы саясат перспективаларының айырмашылығы 1980-ші жылдары көбірек прагматикалық ойларға қарағанда идеологиядан аз көрінді. Жалпы алғанда, билік үшін күрескен әртүрлі топтар арасындағы партиялық келіспеушілік Жапонияның сыртқы қауіп-қатерден немесе шабуылдан қауіпсіздігі мәселесіне негізделген. Жапондықтар өз отанын қорғауға жауапты болса да, олар АҚШ-пен қауіпсіздік байланыстарын жалғастыруы керек, кем дегенде өздерінің жеке қорғаныс күштеріне жеткілікті сенімділікке ие болғанша, бұл Конституцияның 9-бабына қайшы емес деп түсіндірілді. Бұл көзқарасты қолдаушылар осы жеке қорғаныс қабілеті конвенциялық қаруларға негіделгенін және кез келген ядролық қорғаныс 1960 жылғы қауіпсіздік шарты бойынша АҚШ тарапынан қамтамасыз етілуі керек деп келісті. Партиялық айырмашылықтарға қарамастан, барлық саяси партиялар мен топтар 1970-ші және 1980-ші жылдары Жапония сыртқы істерде көбірек тәуелсіздік пен бастамашылық танытуы керек және Жапонияның мүдделеріне қатысты мәселелерде АҚШ-ты осылай оңай бағынуға дайын болмауы керек екендігіне келісім білдірді. Олар сондай-ақ Жапония елге ядролық қарулардың енгізілуін жалғастыруы керек екендігіне келісті. Бұл ортақ көзқарастар соғыстан кейінгі кезеңдегі ұлттық сезімнің қайта жандануынан және жапон халқының өз мұрасымен және соғыстан кейінгі онжылдықтардағы экономикалық жетістіктерімен мақтан тұтуынан туындады. 1945 жылдың тамызындағы Хиросима мен Нагасаки атомдық бомбалауынан туған "ядролық аллергия" азайғанына қарамастан, ядролық қарулар әлі де сезімтал саяси мәселе болып табылады. Қауіпсіздікке қатысты мәселелерден басқа, көптеген сыртқы істер мәселелері экономикалық мүдделерге қатысты және негізінен әсер еткен нақты топтардың назарын аударды. Сыртқы саясатты қалыптастыруда мүдделік топтардың рөлі мәселенің өзіне байланысты өзгереді. Мысалы, Қытай Халық Республикасымен және Оңтүстік Кореямен қарым-қатынаста сауда және капитал инвестициясы мәселелеріне қатысты болғандықтан, бизнес қауымдастығы сыртқы істерді жүргізуге көбірек қызығушылық танытты. Сонымен қатар, балық аулау құқықтары немесе ауылшаруашылық импорты туралы келіссөздер жүргізілген кезде, әсер еткен салалардың өкілдері саяси лидерлермен және сыртқы істер бюрократиясымен саясатты қалыптастыру үшін жұмыс істеді. 1955 жылы құрылғаннан бері LDP үкіметін үздіксіз бақылауының арқасында LDP-ның саясат қабылдау органдары үкімет саясатын қалыптастыру орталығына айналды. Көпшілік партияның біртұтас еркі Diet-те көбінесе жеңіске жеткендіктен, кейбір бақылаушылар Diet үкімет саясаты туралы жарияланымдарға жай ғана дыбыс беру тақтасына және премьер-министр мен оның кабинеті қабылдаған шешімдерді ресімдеуге айналды деп сенді. Бұл жағдай сыртқы саясат мәселелерінде маңызды пікірталас пен кеңестер Diet-те емес, биліктегі LDP-ның жабық есіктердегі отырыстарында өтті дегенді білдірді. Кеңестер, мысалы, LDP-ның Саясатты зерттеу кеңесінің Сыртқы істер бөлімінің өкілдері мен Сыртқы істер министрлігінің, Халықаралық сауда және өнеркәсіп министрлігінің немесе LDP қолдау топтарының басшылары арасында өтті, мысалы, Экономикалық ұйымдар федерациясы (Keizai Dantai Rengokai—әсіресе Keidanren). 1993 жылғы шілдедегі Өкілдер палатасына сайлауда LDP көпшілігін жоғалту бұл жағдайға әсер ететіні анық болды, бірақ ол оған қалай әсер ететінін көру керек болды. Соғыстан кейінгі кезеңде сыртқы саясатты қалыптастыруда қоғамдық пікірдің рөлі анықтау қиын болды. Жапония қоғамдық пікірге өте мұқият қарастыра берді және пікір сауалдары ұлттық өмірдің ерекше ерекшелігіне айналды. Сыртқы саясат мәселелері қоса алғанда, қоғамдық саясат мәселелері бойынша жүргізілген көптеген сауалнамалар...

General satisfaction in Japan with the peace and prosperity that had been brought to the country made it hard for opposition parties to garner much support for a radical move to the left in Japan's foreign policy. The collapse of communism in Eastern Europe and the widely publicized brutalities of communist regimes in Asia in the late 1980s further dampened popular Japanese interest in shifting foreign policy to the left. Since the 1980s coming to terms with Russia has been a major issue, but public opinion demands the return of the Kuril Islands. Japan's relationship with the United States has been a major issue in domestic politics between left and right since 1951. The Sino United States rapprochement of the 1970s and the stiffening of Japan Soviet relations in the 1980s caused the opposition parties to be less insistent on the need to terminate the security treaty. The Democratic Socialist Party and the Kōmeitō indicated their readiness to support the treaty, while the Japan Socialist Party dropped its demand for immediate abrogation. Only the Japan Communist Party remained adamant. By the 1980s, the ruling LDP modified its base of political power. The social composition of LDP support shifted away from the traditional conservative reliance on business and rural groups to include every category of the electorate. This shift resulted from efforts by LDP politicians to align various local interests in mutually advantageous arrangements in support of LDP candidates. The LDP had brought together various candidates and their supporting interest groups and had reached a policy consensus to pursue economic development while depending strongly on the United States security umbrella. Domestic political challenges to LDP dominance waxed and waned later in the 1980s as the party faced major influence peddling scandals with weak and divided leadership, such as the Lockheed bribery scandals and the Recruit scandal. In 1989 the opposition Japan Socialist Party won control of the Diet's House of Councillors. But the Japan Socialist Party's past ideological positions on foreign policy appeared to be more of a liability than an asset going into the House of Representatives elections in 1990, and the party attempted to modify a number of positions that called for pushing foreign policy to the left. In contrast, the LDP standard bearer, Minister Kaifu Toshiki, used identification with the United States and the West to his advantage in the successful LDP effort to sustain control of the House of Representatives in February 1990. In 1993 the coalition government of Prime Minister Hosokawa Morihiro pledged to continue the LDP policy of economic and security ties with the United States; of responding to domestic and international expectations of greater Japanese political and economic contributions; and of international cooperation through the UN and other international organizations in the cause of world peace, disarmament, aid to developing countries, and educational and technical cooperation. Foreign policy speeches by the prime minister and the minister of foreign affairs were widely disseminated, and pamphlets and booklets on major foreign policy questions were issued frequently. Political groups opposing the government's foreign policy presented their views freely through political parties and the mass media, which took vocal and independent positions on wide ranging external issues. Some of the opposing elements included were leftists who sought to exert influence through their representatives in the Diet, through mass organizations, and sometimes through rallies and street demonstrations. In contrast, special interest groups supporting the government—including the business community and agricultural interests—brought pressure to bear on the prime minister, cabinet members, and members of the Diet, usually through behind the scenes negotiations and compromises. Partisan political activities of all ideological tendencies were undertaken freely and openly, but the difference in foreign policy perspectives appeared increasingly in the 1980s to derive less from ideology than from more pragmatic considerations. Broadly stated, the partisan disagreement among the various groups competing for power had centered on the question of Japan's safety from external threat or attack. The dominant view was that although the Japanese should be responsible for defending their homeland, they should also continue their security ties with the United States, at least until they could gain sufficient confidence in their own self defense power, which has been interpreted as not being proscribed by Article 9 of the constitution. Proponents of this view agreed that this self defense capability should be based on conventional arms and that any nuclear shield should be provided by the United States under the 1960 security treaty. Despite partisan differences, all political parties and groups were nearly unanimous during the 1970s and 1980s that Japan should exercise more independence and initiative in foreign affairs and not appear so ready to follow the United States on matters affecting Japan's interests. They also agreed that Japan should continue to prohibit the introduction of nuclear weapons into the country. These shared views stemmed from the resurgence of nationalism during the post–World War II era and from the pride of the Japanese people in their own heritage and in the economic achievements of the postwar decades. Although there were indications that the "nuclear allergy" produced by Japan's traumatic experience with the atomic bombings of Hiroshima and Nagasaki in August 1945 was beginning to moderate, nuclear weapons remains a sensitive political issue. Except for security related matters, most foreign affairs issues involved economic interests and mainly attracted the attention of the specific groups affected. The role of interest groups in formulating foreign policy varied with the issue at hand. Because trade and capital investment issues were involved, for example, in relations with the People's Republic of China and with South Korea, the business community increasingly became an interested party in the conduct of foreign affairs. Similarly, when fishing rights or agricultural imports were being negotiated, representatives of the industries affected worked with political leaders and the foreign affairs bureaucracies in shaping policy. Because of the continuous control of the government enjoyed by the LDP since its formation in 1955, the policy making bodies of the LDP had become the centers of government policy formulation. Because the unified will of the majority party almost invariably prevailed in the Diet, some observers believed that the Diet had been reduced to a mere sounding board for government policy pronouncements and a rubber stamp ratifier of decisions made by the prime minister and his cabinet. This situation meant that significant debate and deliberations on foreign policy matters generally took place not in the Diet but in closed door meetings of the governing LDP. Deliberations took place, for example, between representatives of the Foreign Affairs Section of the LDP's Policy Research Council and officials of the Ministry of Foreign Affairs, the Ministry of International Trade and Industry, or leaders of major LDP support groups, such as the Federation of Economic Organizations (Keizai Dantai Rengokai—better known as Keidanren). The loss of the LDP majority in the July 1993 election for the House of Representatives was bound to affect this situation, but it remained to be seen how it would affect it. The role of public opinion in the formulation of foreign policy throughout the postwar period has been difficult to determine. Japan continued to be extremely concerned with public opinion, and opinion polling became a conspicuous feature of national life. The large number of polls on public policy issues, including foreign policy matters, conducted by the Office of the Prime Minister, the Ministry of Foreign Affairs, other government organizations, and the media led to the presumption by analysts that the collective opinions of voters do exert significant influence on policymakers. The public attitudes toward foreign policy that had held throughout much of the postwar period appeared to have shifted in the 1980s. Opinion polls reflected a marked increase in national pride and self esteem. Moreover, public discussion of security matters by government officials, political party leaders, press commentators, and academics had become markedly less volatile and doctrinaire and more open and pragmatic, suggesting indirectly that public attitudes on this subject had evolved as well. The mass media, and particularly the press, as the champion of the public interest and critic of the government, continues to mold public attitudes strongly. The media is the chief source of demands that the government exercise a more independent and less "weak kneed" diplomacy in view of the changing world situation and Japan's increased stature in the world. An example of this attitude has been the continued support for whaling through the International Whaling Commission that has brought increasing opposition from several important trading partner countries such as the US, the UK, New Zealand and Australia.

Жапонияның сыртқы саясатының бір бөлігі ретінде терроризмге қарсы күрес

Жапония Екінші дүниежүзілік соғыстан бері бейбітшілік және белсенділік танытпау саясатын ұстанды. Бұл 1980-жылдардың соңы мен 1990-жылдардың басында ұлттық сананың өзгеруімен бірге, елдің халықаралық аренадағы үлкен экономикалық держава ретіндегі рөлін қабылдауындағы өзгерістерге байланысты болды. Бұл өзгерістердің маңызды себептері Жапонияның ұлттық қауіпсіздік мақсаттарының өзгеруі және Бірінші шығанақ соғысы кезінде оның "ақшамен дипломатия" саясатына қатысты кең таралған сын болды. Нәтижесінде, Жапония бейбітшілік саясатынан белсенді және ықпалды державаға айналды. Бұл халықаралық және аймақтық ұйымдарға (қаржылық тұрғыдан) қатысудың артуымен, сондай-ақ БҰҰ қырағындағы жаһандық бейбітшілік сақтау операцияларына және қақтығыстарды шешуге қатысудың күшеюімен сипатталды. Жапонияның терроризмге қарсы саясаты осы кең ауқымды сыртқы саясат платформасының бір бөлігі ретінде қарастырылуы мүмкін, себебі ол осы маңызды мақсаттардан туындайды. Оның терроризмге қарсы саясаты – сыртқы саясатының негізгі мақсаттарының ажырамас бөлігі, оларға мыналар жатады: 1) АҚШ-Жапония қауіпсіздік одағын сақтау, 2) халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікті нығайту, 3) қорғаныс қабілетін шамалы деңгейде арттыру. Соңғы мақсат жаңа және оның терроризмге қарсы саясатымен тығыз байланысты. Бұл АҚШ үшін алаңдау тудырады, себебі ол болашақта Жапонияның көбірек тәуелсіздікке ұмтылуын көрсетеді, бірақ әзірге бұл сыртқы саясат құруда АҚШ-тан тәуелсіздіктің айтарлықтай өсуіне әкелген жоқ, әсіресе терроризмге қарсы күрес саласында.

Тарихи

Акаги, Рой Хидемичи. Жапонияның сыртқы қатынастары 1542–1936: ғылыми тарихы (1979) онлайн 560 бет
Бисли, Уильям Г. Жапон империализмі, 1894–1945 (Оксфорд UP, 1987)
Куни, Кевин Дж. Жапонияның сыртқы саясаты 1945 жылдан бері (2006)
Гиффорд, Сидней. Жапония державалар арасында, 1890–1990 (Yale UP, 1997). Айрие, Акира. Жапония және әлем: ХІХ ғасырдың ортасынан бүгінгі күнге дейін (Longman, 1997)
Jung Sun, Han. "Шығысты рационализациялау: соғысқа дейінгі Жапониядағы «Шығыс Азия ынтымақтастық қауымдастығы». Monumenta Nipponica (2005): 481–514. JSTOR
Лафебер, Уолтер. The Clash: АҚШ-Жапония қатынастарының тарихы (1997), ғылыми тарихтың стандартты еңбегі
Лэнгер, Уильям Л. Империализм дипломатиясы: 1890–1902 (2-басылым, 1951), әлемдік дипломатиялық тарих
Морли, Джеймс Уильям, ред. Жапонияның сыртқы саясаты, 1868–1941: зерттеу нұсқаулығы (Columbia UP, 1974), дипломатиялық, әскери және мәдени қатынастарды кеңінен қамтиды
Ниш, Иан. Жапон сыртқы саясаты, 1869–1942: Касумигасекиден Миякезакаға дейін (2001)
Ниш, Иан Хилл. Ресей-Жапон соғысының бастауы (1985)
Ниш, Иан. (1990) «Қытай мен Жапония арасындағы қатынастарға шолу, 1895–1945». China Quarterly (1990) 124 (1990): 601–623. онлайн
Scalapino, Роберт А. және Эдвин О. Рейшауэр, ред. Қазіргі Жапонияның сыртқы саясаты (1977)
Шимамото, Маяко, Кодзи Ито және Йонеюки Сугита. Жапон сыртқы саясатының тарихи сөздігі (2015) үзіндісі