Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мари Анжелика де Скораль (маʁi ɑ̃ʒelik də skɔʁaj; 1661 жылдың шілдесі – 1681 жылдың 28 маусымы) – француз ақсүйек әйелі және XIV Людовик патшаның көптеген сүйіктілерінің бірі. Ол Орлеан герцогинясы, оның қарындасы Елизавета Шарлоттаның қызметшісі болды. Ол Күн патшасының назарын аудартып, 1679 жылы онымен махаббат өмірге келді. Екі жылдан кейін, көбінесе босанудың салдарынан туындаған қиындықтардан көз жұмды.
Marie Angélique de Scorailles (maʁi ɑ̃ʒelik də skɔʁaj; July 1661 – 28 June 1681) was a French noblewoman and one of the many mistresses of Louis XIV. A lady in waiting to his sister in law Elizabeth Charlotte, Princess Palatine, the Duchess of Orléans, she caught the attention of the Sun King and began an affair with him in 1679. She died two years later, most probably as a result of complications arising from childbirth.
Патшалық сүйіктісі
Мари Анжелика де Скораль 1661 жылы Жоғарғы Оверньдегі Кропиер шатосында дүниеге келді. Ол өте көне аристократиялық отбасынан тегін алатын; оның әкесі Русаль графы және корольдің лейтенанты болған. Оның отбасы оның сұлулығы зор артықшылық екенін түсініп, отбасының ырысын қайта жаңарту мақсатымен оны сарайға жіберу үшін жеткілікті қаражат жинады. 1678 жылы Мари Людовик XIV сарайына келді және Орлеан герцогинясының қызметші қызы болды. Сол кезде Людовик XIV ұзақ жылдар бойы сүйген Маркиза де Монтеспанға деген қызығушылығын жоғалтқандай көрінді және олардың балаларына тәрбиеші, Мадам де Ментенонға көшкен болатын. Жасының сұлулығына ғашы болған король екеуін де кенеттен тастап кетті, бірақ оны "басынан аяғына дейін періштедей әдемі" деп сипаттады. Дегенмен Людовик XIV қайта жас сезімге толы болды. Ол алмаз, ленталар мен қауырсын киді, Мари мерзімінен бұрын өлі туған ұл тауып, "корольдің қызметінде жараланған" деп естілді. Сәуір айында Людовик оған Фонтанж герцогинясы атағын және 80 000 ливр зейнетақысын тағайындады. Туғаннан кейін денсаулығы нашарлағандықтан, ол Шель аббаттығына зейнетке шықты.
Marie Angélique de Scorailles was born in 1661 at the Château de Cropières in Upper Auvergne. She came from a very old aristocratic family; her father was the Comte de Rousaille, and the King's Lieutenant. Her family realized that her beauty was a great asset and raised enough money to send her to court, with the aim of restoring the family fortunes. Marie arrived at the court of Louis XIV in 1678 and became maid of honor to the Duchess of Orléans. At the time Louis XIV had appeared to be losing interest in his longtime established mistress Marquise de Montespan and turning to the governess of their children, Madame de Maintenon. Infatuated by the beauty of the young girl, the king suddenly abandoned both women, but described her as "lovely as an angel, from head to foot". Louis XIV, however, suddenly felt young again. He wore diamonds, ribbons and feathers, Marie gave premature birth to a stillborn boy, and was said to have been "wounded in the service of the King." In April, Louis granted her the title Duchess of Fontanges and a pension of 80,000 livres, Unwell after the birth, she retired to the Abbey of Chelles.
Өлім
1681 жылы Мари жоғары қызбаға шалдығып, Порт-Рояль аббаттығына жіберілді. Кейбір деректерге сәйкес, ол наурыз айында тірі тумаған қызды ерте босанды. Людовик XIV мәйіттің қарулануын қаламаған, бірақ отбасының өтінішімен сараптама жасалды. Дәрігерлер оның өкпелерінің өте нашар күйде екенін анықтады (оның оң жақ өкпесі әсіресе «іріңді заттарға» толы болған), ал кеудесі сұйықтыққа толып кеткен. Барлық алты дәрігер өлімнің табиғи себептерден болғанына келісті.
In 1681, Marie suffered a high fever and was sent to the Abbey of Port Royal, where, according to some sources, she gave birth prematurely to a stillborn girl in March. Louis XIV expressed the wish that there be no autopsy, however, at the request of her family, one was performed. The doctors found that her lungs were in appalling condition (with the right one in particular being full of "purulent matter") while her chest was flooded with fluid. All six doctors concurred that death was due to natural causes.
Мүмкін уланудан қайтыс болған
Францияда Марья Анжеликаның уланудан қайтысы туралы күдік туды. Тергеу барысында айыпталушылардың кейбіреуі Фонтанждің есімін және түрлі схемалар мен құйрықтарға қатысты тағы бірнеше сарай әйелдерін атады. Сиқыршы Ла Воазиннің қызы Маргарита Монвоазин герцогиняны улауда марқұм анасының серіктестерін бірінші болып айыптады. Монвоазиннің жандары Бертран мен Романи 1681 жылы күдікті ретінде тұтқындалды. Бертран Фонтанжға улағыш заттар сатқан деп айыпталды, ал Романи оған уланған қолғаптарды жеткізген деп айыпталды. Фонтанж үйіндегі қызметші Франсуаза Филастре тұтқындалды және герцогиняның өлімі туралы не білгенін сұрағанда, азаптау кезінде Монтеспан оны Фонтанжді өлтіру үшін жалдағанын айтты, осылайша патшаның махаббатын қайтадан иелену үшін. Өлім жазасына кесілер алдында Филастре: «Мен айтқанның бәрі жалған. Мен мұны тек азаптан құтылу үшін істедім. Өтірік сананың кінәсімен өлімге душар болғым келмейді, сондықтан мұның бәрін айтамын» деп бас тартып алды. Улану туралы көп қауесет болғанымен, түрлі сенімсіз куәгерлерден алынған күмәнді дәлелдер, олар өздері қайтарып алған немесе бір-біріне қайшы келген, сондықтан ешқандай айыптау қойылған жоқ.
As Marie Angélique died during the Affair of the Poisons in France, poisoning was suspected. During interrogations, some of the accused had mentioned the name of Fontanges, and several other women of the court in connection to various schemes and plots. Marguerite Monvoisin, the daughter of sorceress La Voisin was the first to accuse accomplices of her late mother of poisoning the duchess. Monvoisin's lovers, Bertrand and Romani, were arrested in 1681 as suspects. Bertrand was accused of selling poisonous stuffs to Fontanges; while Romani was accused of delivering her gloves contaminated with poison. Françoise Filastre, a servant in the household of Fontanges was arrested, and when asked about what she knew about the duchess's death, under torture claimed that Montespan had hired her to murder Fontanges, so she could regain the love of the king. Before being executed, Filastre later recanted : "All I said is false. I did that for me to be free of pain and torment. I say all this because I do not want to kill the guilty conscience of a lie." Although rumours of poisoning abounded, dubious evidence from various unreliable witnesses who either recanted or contradicted each other meant no charges were ever laid.
Салдары
Тарихшы Антония Фрейзер Мари Анжеликаның туберкулезден туындаған плевропневмониядан қайтыс болғанын айтады. Ол түсік тастағаннан кейін ұзаққа созылған қан жоғалтудан зардап шеккендіктен, тағы бір дәрігер оның жатырында баладан қалған плацентаның бір бөлігі қалған болуы мүмкін деген пікірді келтірді. Тағы бір болжам бойынша, ол жүктілік кезінде плацентадағы кистадан кейде пайда болатын сирек кездесетін қатерлі ісіктен қайтыс болды. Оның бұрынғы түсігінен туындаған асқынулардан қайтыс болған болуы ықтимал. Сарайда бірнеше сарайлықтар герцогиняның өлімі туралы жазды. Эрнест Лавис пен Бернар Ноэльдің сөзіне қарағанда, "Екі рет түсік тастағандықтан ол патшаның құрметінен айырылды". Орлеан герцогинясы герцогиняның мадам де Монтеспанмен уланғанына сенімді екенін және удың оның сүті арқылы берілгенін күдіктенгенін мәлімдеді. Медициналық қорытындыларға қарамастан, Фонтанж герцогинясы уланудан қайтыс болды деген қауесет тарады.
Historian Antonia Fraser suggests that Marie Angélique died from pleuro pneumonia induced by tuberculosis. As she was known to have suffered from a persistent loss of blood after her miscarriage, another doctor suggested that when she lost her baby, a fragment of the placenta lodged in her uterus. An alternative suggestion is that she was killed by a rare form of cancer, which occasionally develops after a cyst on the placenta is expelled during pregnancy. The probability is that she died from complications arising from her earlier miscarriage. At court, several courtiers wrote about the duchess's death. According to Ernest Lavisse and Bernard Noël, "Two miscarriages caused her to lose favor with the king." The Duchess of Orleans claimed that it was certain the duchess was poisoned by Madame de Montespan, and suspected that the poison was administered in her milk. Despite the medical findings, rumours persisted that the Duchess of Fontanges died from poisoning.