Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Георгий, Сербияның мұрагер ханзадасы (/ Đorđe Karađorđević; 8 қыркүйек (е.с. 27 тамыз) 1887 – 17 қазан 1972), Сербия королі Петр I мен оның әйелі, бұрынғы Черногория ханшайымы Любицаның үлкен ұлы болды. Ол Югославия королі Александр I-нің ағасы еді. 1909 жылы мұрагер ханзада Джордж өзінің қызметшісін өлтірді, содан кейін баспасөздегі жағымсыз науқаннан соң, ол таққа талап етуден бас тартуға мәжбүр болды. Кейін ол әскерде өте жақсы қызмет етті, Бірінші дүниежүзілік соғыста ауыр жарақат алды, осылайша елде танымал болды, бұл оның кіші інісін алаңдатты. 1925 жылы оның ағасы, король, оны тұтқындатып, ақыл-есі дұрыс емес деп жариялады және психиатриялық клиникаға жапты. Ол екінші дүниежүзілік соғыста неміс оккупациялық күштері босатқанға дейін, шамамен екі онжылдық бойы онда қамауда болды. Соғыс аяқталғаннан кейін, ол патшалық отбасының жалғыз мүшесі болып, жер аударылмай, мемлекет жауы деп жарияланды.
George, Crown Prince of Serbia ( / Đorđe Karađorđević; 8 September (O. S. 27 August) 1887 – 17 October 1972), was the eldest son of King Peter I of Serbia and his wife, the former Princess Ljubica of Montenegro. He was the older brother of King Alexander I of Yugoslavia. In 1909, Crown Prince George killed his servant, and following a negative campaign in the press, he was compelled to give up his claim to the throne. He later served with distinction in the army, was severely wounded during the First World War, and thereby became popular in the country, which aroused the alarm of his younger brother. In 1925, his brother, the King, had him arrested, declared insane, and locked in an asylum. He remained confined there for nearly two decades, until released by the German occupying force during World War II. After that war ended, he was the only member of the royal family not to be sent into exile and declared an enemy of the state.
Ерте өмірі және өмірбаяны
Георгий Караджорджевич әулетінің мүшесі ретінде дүниеге келді. Оның атасы Александр Караджорджевич 1842–58 жылдар аралығында Сербия княздығын қысқа мерзімге басқарған, бірақ ол бұл әулеттен шыққан алғашқы және жалғыз билеуші болды, әулеттің бұрын патшалық тарихы болған жоқ. 1858 жылы тақтан түсірілгеннен кейін Георгийдің атасы мен оның отбасы туған жерлерін тастап кетуге мәжбүр болды, ал Георгий дүниеге келген кезде олар үш он жылдан бері шет елде болып жатқан еді. Георгийдің әкесі, Петр Караджорджевич (болашақта Сербияның Петр I патшасы), өмірінің соңына қарай Черногория патшасы Николай I-нің үлкен қызы Любицамен (Зорка деп белгілі) тиімді некеге тұрды. Ол патшайымға үйленгеннен кейін Черногория княздығына көшіп, барлық балалары сол жерде дүниеге келді. Осылайша, Георгий Сетиньеде дүниеге келіп, өмірінің алғашқы жылдарын анасының әкесінің сарайында өткізді. Ол бес бауырдың бірі болды, олардың екеуі нәресте кезінде қайтыс болды; сондықтан ол үлкен әпкесі Хеленмен және кіші інісі Александрмен бірге өсті. 1890 жылдың наурыз айында, Георгий екі жасқа толмағанда, анасы бала туғанда қайтыс болды. Содан кейін Петр үш анасыз баласын алдымен Женеваға (ол үйленгенге дейін шет елде тұрған қала) және содан кейін Ресейге көшірді. Ресейде Георгий Александр II патшасының Пейдж корпусы мектебінде оқыды.
George was born a member of the House of Karađorđević. His grandfather, Alexander Karađorđević, had briefly ruled the Principality of Serbia during the period 1842–58, but he had been the first and only ruler from the family, which did not otherwise have a royal background. After being deposed in 1858, George's grandfather and his family had had to leave their homeland, and by the time of George's birth, they had been in exile for almost three decades. George's father, Petar Karađorđević (the future King Peter I of Serbia), had made an advantageous marriage rather late in life with Ljubica (known as Zorka), the eldest daughter of King Nicholas I of Montenegro. After marrying the princess, he made his home in the Principality of Montenegro, and all his children were born there. Thus, George was born in Cetinje and spent the first few years of his life in the court of his maternal grandfather. He was one of five siblings, two of whom died in infancy; he therefore grew up with one older sister, Helen, and one younger brother, Alexander. In March 1890, when George was hardly two years old, his mother died in childbirth. Shortly afterwards, Petar moved his three motherless children first to Geneva (where he had lived in exile before his marriage) and then to Russia. In Russia, George studied at the Page Corps school of Tsar Alexander II.
Тақ мұрагері
1903 жылы 17 жасында Георгий отбасымен Сербияға қайтып келді. Бұл, сарай төңкерілісінен кейін болды, онда әскери шенеуніктердің құпия қастандығы нәтижесінде биліктегі Обренович әулеті құлатылып, оның әкесі Сербия патшасы жарияланды. Осының салдарынан Георгий тақ мұрагері атанды.
In 1903, aged 17, George returned to Serbia along with his family, following a palace coup when a conspiracy of army officers overthrew the ruling Obrenović dynasty to proclaim his father as King of Serbia. As a result, George became Crown Prince.
Бас тарту
Принцтің шаршаңқы мінезді екені мәлім болды, бірде ол өзінің ұстазы, майор Левассерге шабуыл жасады, оны Парижге қайта жіберуге мәжбүр болды. 1909 жылы одан да ауыр оқиға болды, ол өзінің жеке қызметшісін аяқтап өлтірді. Қандай да бір жағдайды жасыруға тырысқандар болғанымен, шындық әшкере болды және ол мұрагерлік құқығынан бас тартуға мәжбүр болды. Джордж бірнеше рет бас тартуын қайтаруға әрекет етті, бірақ нәтижеге қол жеткізе алмады.
The Prince had a reputation for being hot tempered, and on one occasion attacked his tutor, Major Levasseur, who had to be dispatched back to Paris. In 1909 a more serious scandal broke when he killed his valet by kicking him to death. Although there were moves to cover up the murder, the truth came out, and he had to renounce his succession rights. George tried to recant his renunciation on a number of occasions, but was unsuccessful.
Соғыс қызметі мен тұтқындалу
Принц Георгий Балқан соғыстарына және Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысты. 1914 жылы Крупань қаласының жанындағы Мачков Камен шайқасында ол ауыр жарақат алды. Әкесінің қайтысынан және ағасы Александрдың таққа отыруынан кейін екі бауырдың арасында шиеленіс туды, нәтижесінде 1925 жылы Георгий ханзада тұтқындалды. Ол психикалық ауруға шалдыққан деп жарияланып, Ниш қаласының жанындағы психиатриялық емханаға қамалды. 1934 жылы Александртың қазасынан кейін Георгий жаңа регент, ханзада Павел оны босатады деп үміттенді, бірақ ол Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін түрмеде отырды, содан кейін неміс басқыншылары оны босатты.
Prince George participated in the Balkan Wars as well as World War I, where he was severely wounded in the Battle of Mačkov Kamen near Krupanj in 1914. After his father's death and brother Alexander's subsequent coronation, hostilities between the two brothers arose, which led to Prince George's arrest in 1925. He was proclaimed to be insane and locked in an asylum near the city of Niš. Following Alexander's assassination in 1934, George hoped he would be freed by the new regent Prince Paul, but he remained in jail until World War II when he was freed by the German occupiers.
Кейінгі өмірі мен неке
Соғыстан кейін Караджорджевичтер отбасы Иосип Броз Титоның коммунистік режимімен мемлекет жауы деп жарияланды. Дегенмен, принц Георгийге патша отбасының елде қалуға рұқсат етілген жалғыз мүшесі ретінде Белградта зейнеткерлікке шығуға рұқсат берілді. 1947 жылы, 60 жасында ол Радмила Радонжичқа (1907–1993) үйленді, ол Радонжичтердің ақсүйек отбасының мүшесі болды және олар 1756 жылы Венеция Республикасымен Черногорияның мұрагерлік губернаторы атағын алған. Олар Георгийдің анасының отбасы – Петрович-Ньегоштермен үнемі саяси оппозицияда және бәсекелестікте болды. Олардың балалары болмады. Ол "Менің өмірім туралы шындық" ("Истина о моем жизни") атты естеліктерін жазды. Ол 1972 жылдың 17 қазанында Белградта қайтыс болды және Югославия СФР-інің Топола қаласындағы Әйгілі Георгий шіркеуіне жерленді. Оның қазасы Сербия ханшайымы Еленаның қайтыс болғанының он жылдығынан бір күн бұрын болды.
After the war the Karađorđević family was declared enemy of the state by Josip Broz Tito's communist regime. However, Prince George was permitted to retire in Belgrade as the only member of the royal family allowed to remain in the country. In 1947, at the age of 60, he married Radmila Radonjić (1907–1993), a member of the Radonjić noble family, who held the hereditary title of guvernadur of Montenegro, granted to them by the Republic of Venice in 1756 and were in constant political opposition and rivalry with George's maternal family, the House of Petrović Njegoš. The couple did not have any children. He wrote his memoirs Istina o mom životu (Truth About my Life). He died on 17 October 1972 in Belgrade and was buried in St. George's Church in Topola, SFR Yugoslavia. His death came the day after the tenth anniversary of the death of his sister, Princess Helen of Serbia.
Математикаға қызығушылық
Тақ мұрагері болған кезде Георгий математик Михаило Петрович Аласпен жақын достық қарым-қатынас орнатты, ол Георгийге математикадан сабақ беру үшін шақырылған еді. Олар бірге балық аулап, Белградта қылышбаздық клубын құрды. Бұл достық Георгий өмірінің қиын уақыттарында да жалғасты.
While he was crown prince, George developed a close friendship with the mathematician Mihailo Petrović Alas, who had been retained to tutor him in mathematics. They went fishing together and established a fencing club in Belgrade. This friendship lasted through difficult times later in George's life.