Кіріспе

Таулли "Әһли Байт-ты жақсы көру" (تولّي) – он екі шиа исламының діни ережелерінің бір бөлігі және оның бастауы Құран аятында кездеседі. Бұған қоса, Сунни және Шиа хадистеріндегі "Жамылғы оқиғасы" Мұхаммедтің (ﷺ) жақын туыстары кім екенін анықтау үшін пайдаланылады.

Әл-Тауаллидің тілдік мағынасы

Расында, "ал-вилая" (қорғаушылық), "ал-тауали" (сенімділік) және "ал-мувалат" (шынайы берілгендік) – бір түбірден шыққан ұғымдар. Ал-Вилая – бұл қолдау, махаббат, құрмет, сыйластық және жақынымен сырттай да, іштей де бірге болу. Ал-Мувалат – біреуді қамқоршы (маула) ретінде қабылдау. Ал, ат-Тауали – толыққанды сенімділік, яғни, сенген адамына (мутаваллаға) толыққанды махаббат пен қолдау көрсету, оның жолын және өмір салтын ұстану.

Шииттер арасындағы таваллилер

Тәуәли шиилердің дінінің бір тармағы және олардың практикалық міндеттерінің бірі саналады. Ол мұсылманның барлық салалардағы жүйелі, зияткерлік және саяси интеграциясын, оның құдайлық басшылары мен имамдарымен байланысын білдіреді. Олар әрбір ақыл-есі дұрыс, ересек мұсылманның Алланы, Оның елшісін және имамды өзінің қамқоршылары ретінде қабылдауы керек деп санайды, оларға мойынсұну, тақуалық және игі амалдар арқылы жақындасып, өздерін және өмірлерін олармен байланыстырып, оларды қолдауы тиіс. Бұл Мұхаммед (ﷺ) пайғамбардың хабарламасының сыйағатының бір бөлігі болып табылады. Құран Кәрімде «Аш-Шұра» сүресінде былай делінген: «Алла иман келтіріп, ізгі амалдар жасаған құлдарына былай хабарлайды: «Расында, олар үшін кешірім және ұлы сыйлық бар. Мен сендерден осы хабарлама үшін ешбір жаза талап етпеймін, тек туысқандарымды сүйістіруді ғана сұраймын». Кімде-кім ізгі амал жасаса, Біз оған одан да жақсысын арттырамыз. Шын мәнінде, Алла – Кешірімді, Алғыс айтушы» [Аш-Шұра: 23]. Осылайша, Алланың елшісіне (ﷺ) және оның үйіне адал болу, оларды жақсы көру және оларға деген сүйіспеншілік – Алланың талабы, ал оларға адалдық Исламға және оның хабарламасына адалдық болып табылады, сондай-ақ, адасудан және нәпсі құмарлыққа берілуден сақтайды. Бұл – иманның маңызды құралы, негізгі бөлігі және сенімді тек сөздер мен ұрандар деңгейінде емес, мінез-құлық пен амалдар арқылы орнатуға көмектесетін маңызды амал.