Кіріспе
Жақсысы бұлшық еті (лат. semitendinosus) - тізе бунасының артқы жағындағы ұзын, беткі бұлшықет. Оның аты ұзын кірісу шекесімен байланысты. Бұлшықет тізе бунасының артқы-ішкі бөлігінде, жарым мембраналы бұлшықеттің астында орналасқан.
The semitendinosus (,/s//ɛ//m//i/,/t//ɛ//n//d//ɪ/'/n//oʊ//s//ə//s///) is a long superficial muscle in the back of the thigh. It is so named because it has a very long tendon of insertion. It lies posteromedially in the thigh, superficial to the semimembranosus.
Құрылымы
Жарым-тамырлық бұлшықет, ену шекесінің ерекше ұзындығымен ерекшеленеді, жамбастың артқы және медиалдық бетінде орналасқан. Ол иық сүйегінің түйіршігінің жоғарғы бөлігіндегі төменгі және медиалдық ойыстан, оған ортақ шекесі және білек жамбас бұлшықетінің ұзын басынан басталады; сонымен қатар, ол екі бұлшықеттің іргелес беттерін шамамен 7,5 см қашықтықта байланыстыратын апоневроздан да басталады. Бұлшықет қабырша тәрізді және жамбастың ортасынан сәл төмен ұзын, дөңгелек шекеге аяқталады, ол тізе ойысының медиалдық жағында орналасқан; содан кейін ол тізе сүйегінің медиалдық кондиліне айналып, тізе буынының медиалдық қосалқы байламынан өтеді, одан ол бурсамен бөлінеді және тізе сүйегі денесінің медиалдық бетінің жоғарғы бөлігіне, оның алдыңғы қырға жуық кіріктіріледі. Жартылай-тамырлық бұлшықет жартылай-шеміршек бұлшықеттен (олардың ену және бекітілу нүктелері өте жақын) үстірт орналасқан. Алайда, жартылай-шеміршек бұлшықет жартылай-тамырлық бұлшықеттен кең және жалпақ болғандықтан, жартылай-шеміршек бұлшықетті тікелей анықтауға болады. Оның кіріктірілуі кезінде ол төменгі жиегінен аяқтың терең фасциясына дейін созылады және сартorius бұлшықетінің шекесінің артында, ал грацилис бұлшықетінің шекесінен төмен орналасып, оған қосылады. Бұл үш шеке "қаз аяғы" деп аталатын құрылымды құрайды, себебі ол қаздың аяғына ұқсайды.
Иннервация
Төменгі моторлық нейрон L5 S2 омыртқа деңгейлері арқылы шығып, сакральді торапқа қарай бағытталады. Сакральді тораптан төменгі моторлық нейрон сілеу жүйкесі арқылы төмен қарай жүреді. Сілеу жүйкесі терең тібікшелік жүйкеге және тібікшелік жүйкеге тармақталады. Тібікшелік жүйке жартылай шелпек бұлшық етін, сондай-ақ басқа жамбас бұлшық еттерін – жартылай мембраналық және жамбас екібас бұлшық еттерін иннервациялайды.
Функция
Жарым-тамырлы бұлшық еті – тізе артқы бетінде орналасқан үш жамбас бұлшық еттерінің бірі. Қалған екеуі – жартылай мембраналы бұлшық ет және екібас жамбас бұлшық еті. Жарым-тамырлы бұлшық еті осы екі бұлшық еттің арасында жатыр. Бұл үш бұлшық ет бірлесіп тізені бүгуге және жамбасты созуға қатысады. Бұлшықет сондай-ақ тізе бүгілген кезде тібік сүйегін ішкі жаққа бұруға, ал жамбас созылғанда жамбас сүйегін ішкі жаққа бұруға көмектеседі. Бұлшықет жамбастың алға қарай иілуіне де қарсы тұрады. Әдетте, жартылай-тамырлы/ұялы tendon екі еселі техникасы немесе бір tendon қолданылатын төрт еселі техника арқылы жеткілікті мөлшерде трансплантат алуға болады.