Кіріспе
Аяқтың артқы беткі бөлігінің беткі бұлшық еттерінің бірі – плантарис, аяқтың фасциалдық бөлімшелерінің бірі болып табылады. Ол жұқа бұлшықетті денесінен және ұзын, жіңішке сіңірден тұрады. Ахилл сіңірінен қалың болмаса да, плантарис сіңірі (көбінесе ұзындығы орташа) адам денесіндегі ең ұзын сіңір болып есептеледі. Сіңірді есептемегенде, плантарис бұлшық етінің ұзындығы шамамен алғанда және халықтың 8-12% - ында кездеспейді. Ол гастрокнемиус және солеус бұлшық еттерімен бірге аяқтың артқы бөлігіндегі плантарлық бүгілгіштердің бірі болып табылады. Плантарис бұлшық еті адамның бабалары ағашқа шығудан екі аяқты жүруге ауысқан кезде маңызсыз бұлшық етке айналды деп саналады, ал анатомиялық жағынан қазіргі адамдарда ол негізінен гастрокнемиуспен бірге жұмыс істейді.
The plantaris is one of the superficial muscles of the superficial posterior compartment of the leg, one of the fascial compartments of the leg. It is composed of a thin muscle belly and a long thin tendon. While not as thick as the achilles tendon, the plantaris tendon (which tends to be between in length) is the longest tendon in the human body. Not including the tendon, the plantaris muscle is approximately long and is absent in 8 12% of the population. It is one of the plantar flexors in the posterior compartment of the leg, along with the gastrocnemius and soleus muscles. The plantaris is considered to have become an unimportant muscle when human ancestors switched from climbing trees to bipedalism and in anatomically modern humans it mainly acts with the gastrocnemius.
Құрылымы
Платарис бұлшық еті жамбас сүйегінің сыртқы супракондилярлық тізімінің төменгі бөлігінен, гастрокнемиус бұлшығының сыртқы басының басталуынан сәл жоғарырақ басталады. Ол тізе буынының арт жағынан төменгі-ішкі бағытта өтеді және Ахилл сіңіріне бекіну үшін дистальді түрде сіңірлі болады. Кейде ол қақпаның ішкі жағына жеке бекінеді.
Иннервация
Платарис бұлшықеті сакральды тораптағы сегізкөзді жүйкенің тармағы – тібік жүйкесімен иннервацияланады. Қысылу сигналы мидың маңдай бөлігіндегі прецентральді гирустан (бірінші моторлық қабықша) басталады. Жоғары моторлық нейрондар стимуляцияланады және ішкі капсула арқылы, содан кейін кортикоспинальді тракт арқылы сигнал жібереді. Латеральді кортикоспинальді тракттың декуссациясы ми жоғарылығындағы пирамидаларда жүзеге асады, сосын талшықтар омыртқа миының қарсы жағына қарай жалғасады. Жоғары моторлық нейрондар омыртқа миының сакральды торабындағы (L4, L5, S1–4 қырынан шыққан омыртқа жүйкелерінің алдыңғы тармақтарынан құралған) алдыңғы мүйізінде төменгі моторлық нейрондармен синапсқа түседі. Төменгі моторлық нейрон талшықтары сілеу жүйкесі арқылы төмен қарай жүреді, содан кейін тібік және ортақ фибулярлық жүйкелерге бөлінеді. Тібік жүйкесі тізе буынының медиальды бөлігінен өтеді. Тібік жүйкесі әрекет потенциалын қабылдағанда, платарис бұлшықеті жиырылып, аяқтың әлсіз табанға қарай иілуін және тізе буынының әлсіз иілуін қамтамасыз етеді.
Түрлілігі
Бұлшықет көлбеу поплитеалды байланыстан басталуы мүмкін. Гастрокнем бұлшығының бүйірлік басымен өзара тікелей байланысы және бұлшықеттің жамбасқапқа дейін талшықтық кеңеюі сирек емес.
Функция
Планар аяқ буынын әлсіз иілтуге және тізе буынын иілтуге қатысады. Планар бұлшықеті табанның орналасуы туралы орталық нерв жүйесіне проприоцептивтік кері байланыс ақпаратын да жеткізе алады. Проприоцептивтік рецепторлардың жоғары тығыздығы осы пікірді қолдайды. Оның қозғалыс функциясы соншалықты аз, оның ұзын сіңірі басқа жерде реконструкция үшін аз функционалдық бұзылыспен оңай алынуы мүмкін. Жаңа медицина студенттері оны көбінесе жүйке деп жаңылыстырады (сондықтан оны "жаңа студент жүйкесі" деп атайды), ал бұл бұлшықет басқа приматтарға аяқтарымен ұстау үшін пайдалы болған.
Клиникалық маңызы
Теннис аяғы деп аталатын, көбінесе тұмсық бұлшық етіне байланысты болатын жиі кездесетін жарақат. Бұдрақ аймағындағы ауырсынуды плантарий бұлшық етінің жарылуымен байланыстыруға болады, бірақ соңғы ультрадыбыстық зерттеулер теннис аяғының көбінесе медиалдық гастроценмиус бұлшық еті мен tendon қосылысындағы жарылудан туындайтынын көрсетті. Бір клиникалық зерттеуде теннис аяғы диагнозы қойылған 141 науқастың 94-інен (66,7%) гастроценмиус бұлшық етінің ішінара жарылуы анықталды, ал плантарий tendon-ының жарылуы тек 2 науқаста (1,4%) байқалды. Жарақат жүгіру, секіру немесе теннис, баскетбол және футбол сияқты белгілі бір бағытта жылдам қозғалыс қажетті спорт түрлерінде бір аяқтан итеру арқылы пайда болуы мүмкін. Тұмсық бұлшық етінің жеке жарақаттануы сирек, ал жарылулар көбінесе аяқ астының артқы бөлігіндегі басқа бұлшық еттерінің зақымдануымен бірге болады. Тұмсық бұлшық етінің жарылу белгілеріне дене белсенділігі кезінде аймақта естілетін қатты дыбыс, ісіну, аяқтың артқы жағындағы ауырсыну және тұрақты жайсыздық кіруі мүмкін. Білезік иілу кезінде де ауырсыну сезілуі мүмкін.