Гари – Батыс Африкадағы қасиетті кассавадан жасалған ұн. Нигерия, Бенин, Гана және т.б. елдерде тағам ретінде қолданылады. Дәнді және емдік түрлері де бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ферменттелген маниокадан жасалған ұсақ ұн. Батыс Африкада гари (сондай-ақ гари, галли немесе гали деп те аталады) /audio=LL Q33578 (ibo) Newtrains Garri. wav/ – жас крахмалды маниок тамырынан жасалған ұн. Хауса тілінде гари сөзі Гвинея жүгерісі, жүгері, күріш, ямс, банан және тары ұнын да білдіреді. Мысалы, гарин дава Гвинея жүгерінен өңделеді, гарин масара және гарин алкама сәйкесінше жүгеріден және бидайдан жасалады, ал гарин магани – ұнтақ дәрі. Нигерия, Бенин, Того, Гана, Гвинея, Камерун және Либерияда салқын немесе қайнатылған сумен араластырылған крахмал ұны диетаның маңызды бөлігін құрайды. Гари өндірілетін маниок тамыры – талшықтарға, мысқа және магнийге бай. Гари Бразилияның фарофасына ұқсас, көптеген тағамдар мен рецепттерде, әсіресе Баия штатында қолданылады.
Granular flour from fermented cassava
In West Africa, garri (also known as gari, galli, or gali) /audio=LL Q33578 (ibo) Newtrains Garri. wav/ is the flour of the fresh starchy cassava root. In the Hausa language, garri can also refer to the flour of guinea corn, maize, rice, yam, plantain and millet. For example, garin dawa is processed from guinea corn, garin masara and garin alkama originate from maize and wheat respectively, while garin magani is a powdery medicine. Starchy flours mixed with cold or boiled water form a major part of the diet in Nigeria, Benin, Togo, Ghana, Guinea, Cameroon and Liberia. Cassava, the root from which garri is produced, is rich in fiber, copper and magnesium. Garri is similar to farofa of Brazil, used in many food preparations and recipes, particularly in the state of Bahia.
Дайындық
Гарри ұнын дайындау үшін кассава түбірлерін жерден шығарып, қабығын аршып, жуып, ұғытып немесе езіп қойма жасалады. Қоймаға пальма майы қосылып, тесікті қапқа салынып, содан кейін 1-24 сағатқа реттелетін пресс машинасына немесе темір пресске қойылып, артық суы сығылып алынады. Кептірілгеннен кейін, оны сүзіп, үлкен тот баспайтын болаттан жасалған қазанға немесе үлкен алюминий табаға, пальма майымен немесе онысыз, қуырып алады. Нәтижесінде алынған құрғақ, дөңгелек гарри ұзақ сақтауға жарамды. Оны ұнтақтап, майда ұнға айналдыруға болады. Гарри әртүрлі тұтқырлық деңгейлерінде келеді, оның ішінде дөрекі, орташа және тегіс түрлері бар, олар әртүрлі тағамдар дайындау үшін қолданылады.
To make garri flour, cassava tubers are uprooted, peeled, washed and grated or crushed to produce a mash. The mash can be mixed with palm oil and placed in a porous bag, which is then placed in an adjustable press machine or iron presser for 1–24 hours to remove excess water. Once dried, it is then sieved and fried in a large stainless steel frying pot or in a large aluminum frying tray, with or without palm oil. The resulting dry granular garri can be stored for long periods. It may be pounded or ground to make a fine flour. Garri comes in various consistencies, including rough, medium and smooth, which are used to prepare different foods.
Тағамдар
Эба – гарриді ыстық суға салып, ағаш таяқпен иіп, жылтыр қамырға айналдырылатын қатаң қамыр. Ол сорпалар мен соустармен бірге берілетін тағамның бір бөлігі. Мысалы, окра сорпасы, егуси сорпасы, көкөніс сорпасы, афанг сорпасы, банга сорпасы және ащы жапырақ сорпасы. Африканың басқа да асханаларында да осындай крахмалға толы қамырлар негізгі тағам ретінде қолданылады. Кокоро – Нигерияның оңтүстік және оңтүстік-шығысында, әсіресе Абия, Риверс, Анамбра, Энугу және Имо штаттарында кең таралған нигериялық жеңіл тағам. Ол жүгері ұнынан жасалған қоспа, гарри және қант қосылып, майда қуырылады. Жеңіл тағам, жарма немесе ыңғайлы тағам ретінде гарриді салқын суға салып (сол кезде ол түбіне шөгеді), қант немесе бал қосып, кейде қуырылған жержаңғақ және/немесе сүзілген сүтпен араластырып ішеді, бұл «гарриге батыру» деп аталады. Салынған гарриге қажетті су мөлшері 3:1. Гарриді құрғақ күйінде де қант пен қуырылған жержаңғақпен жеуге болады. Басқа ингредиенттерге кокос кесектері, жолбарыс жаңғағының сүті және кашу жатады. Либерияда гарри арақ-шаруамен және бал қосылған «каян» деп аталатын десерт жасау үшін қолданылады. Құрғақ гарриді жұмсақ пісірілген бұршақ пен пальма майымен бірге қосымша ретінде де пайдалануға болады. Бұл тағам қоспасы Гана тілінде «йоо ке гари» немесе «гари фото/галли фото» (ұсатылған гарри) деп, ал Оңтүстік Того мен Бениннің ген диалектісінде аталады. Гарридің осы түрі – ылғалданған гарри, қалың томат пастасы, май, тұз және дәмдеуіштермен араластырылған. «Ю ке гари» – бұршақ қосылған гарри, көбінесе түскілікке желінеді. Сондай-ақ, оны сары еті бар макасойдан да жасауға болады. Ал ақ гарри пальма майысыз қуырылады. Сары және ақ гарридің түрлері Нигерия мен Камерунда кең таралған. Ақ гарридің бір түрі «гарри Ижебу» деп белгілі. Оны Нигериядағы Ижебу аймағындағы йоруба халқы көбінесе өндіреді. Ганада гарри дәм мен дән мөлшері бойынша жіктеледі. Ірі дәнге қарағанда ұсақ дәнге ие, тәтті түрлері бағалырақ. Коммерциялық тағам сатушылар суға батырғанда көбірек өнім беретін, жоғары крахмалға ие ірі дәнге қалайды. Ал сатып алушылар оның жаңа екенін анықтау үшін кепкен дән іздейді.
Eba is a stiff dough made by soaking garri in hot water and kneading it with a wooden baton until it becomes a smooth doughy staple. It is served as part of a meal with soups and sauces. Some of these include okra soup, egusi soup, vegetable soup, afang soup, banga soup and bitter leaf soup. Similar starchy doughs are found as staples in other African cuisines. Kokoro is a Nigerian snack food common in southern and southeast Nigeria, especially Abia State, Rivers State, Anambra State, Enugu State and Imo State. It is made from a paste of maize flour, mixed with garri and sugar and deep fried. As a snack, cereal, or light meal, garri can be soaked in cold water (in which case it settles to the bottom), mixed with sugar or honey, and sometimes roasted peanuts and/or evaporated milk, also known as garri soakings. The amount of water needed for soaked garri is 3:1. Garri can also be eaten dry with sugar and roasted peanut. Other ingredients include coconut chunks, tiger nut milk, and cashews. In Liberia, garri is used to make a dessert called kanyan which is combined with peanuts and honey. In its dry form, garri is used as an accompaniment for soft cooked beans and palm oil. This food mix is called yoo ke garri, or garri fɔtɔ/galli fɔtɔ (crushed garri) in the Ga language of Ghana and the Gen dialect of southern Togo and Benin. This type of garri is a mixture of moistened garri kneaded with a thickened tomato paste, oil, salt, seasonings. Yoo ke garri is garri with beans, which is typically eaten as lunch. Alternatively, it can be made using the yellow fleshed breed of cassava. White garri on the other hand is fried without palm oil. Variations of yellow and white garri are common across Nigeria and Cameroon. One variation of white garri is popularly known as garri Ijebu. This is produced mainly by the Yoruba people of Ijebu in Nigeria. In Ghana, garri is classified by taste and grain size. The sweeter types with finer grains are more valued over sourer, large grain varieties. Commercial food vendors prefer coarser grains with high starch content, as this produces a greater yield when soaked in water. Buyers often look out for crisper grains when trying to determine freshness.