Кіріспе

Британдық Колумбиядағы көл, Канада

Цилхкокс Бини (Tŝilhqox Biny) көлі, сондай-ақ Чилко көлі деп белгілі, Британдық Колумбияның батыс-орталық бөлігінде, Чилкотин платосындағы Чилко өзенінің бастауында орналасқан 180 км² көл. Көлдің ұзындығы шамамен 65 км, оңтүстік-батыс саласы 10 км. Өте терең болғандықтан, провинцияда көлемі бойынша ең үлкен көлдердің бірі, сонымен қатар биіктігі 1000 м-ден жоғары орналасқан ең үлкен көл. Ол және Харрисон көлі Оңтүстік жағалау тауларындағы ең ірі көлдер болып табылады. 2019 жылдың 11 наурызында Британдық Колумбия провинциясы Tşilhqotin ұлттық үкіметімен бірлесіп, көлдің атауын Чилко көлінен Цилхкокс Биниге ресми түрде өзгертті.

География

Жағалау тауларының екінші жағында Британдық Колумбия жағалауын кернеген көптеген фьордтардың ішкі теңдесі – Tŝilhqox Biny мұздық аңғары мұхитқа емес, негізгі қатардың ең биік бөлігінен ішкі жаққа қарай жатқан кең лавалық үстіртке ашылады. Көлдің басындағы таулар провинцияның ең биік тауларының қатарында, ал екі кең, терең мұздық аңғар шығысқа қарай кішкентай Тасеко көлдерімен жалғасады, олар Чилко өзенімен қатар солтүстікке қарай ағып, екеуі де Фрейзер өзенінің саласы – Чилкотин өзенімен бірігеді. Tatlayoko көлі батыста, тағы бір қатарда орналасқан, бірақ ол Chilcotin-Fraser суайдынының бөлігі емес, керісінше, Bute шығанағына дейінгі Homathko өзені суайдынының бөлігі болып табылады. Tŝilhqox Biny және Taseko көлдері бассейндерінің басын және екі көлдің арасындағы екі аңғарды қамтитын аймақ Tsʼilʔos провинциялық паркі ретінде сақталған, оны провинциялық үкіметтің Парктер бөлімі және Немая аңғарының тұрғындары, сондай-ақ Tsilhqot'in (Chilcotin) халқының құрамына кіретін Xeni Gwet'in бірлесіп басқарады. Немая – екі шығыс-батыс аңғардың солтүстік жағы, ал оңтүстік жағы – Йоетта аңғары. Tsi'lʔos – Чилко және Тасеко көлдері арасындағы қатарларда орналасқан Татлоу тауының (3,063 м / 10,049 фут) Tsilhqot'in атауы. Одан да биік таулар Tŝilhqox Biny-дің басында, оның басында 3,182 м (10,440 фут) биіктіктегі Монмут тауы, ал көлдің оңтүстік-батысында, екі саласының арасында 3,242 м (10,636 фут) биіктіктегі Жақсы Үміт тауы орналасқан, содан батысқа қарай Квин Бесс тауына дейін (3,298 м / 10,820 фут) қарай биіктеледі, Татлайоко көлінің оңтүстігінде және одан да биік Уоддингтон тауына дейін.

Тарих

Tŝilhqox Biny айналасындағы аймақ 1864 жылғы Чилькотин соғысының кейбір тыл әрекеттері мен бекіністерінің орны болды. Мұнда тұратын Tsilhqot'in халқы, Xeni Gwet'in, соғыстың бас көшбасшысы Клатсассиннің ұрпақтарын қамтиды делінеді. Көлдің маңайы Чилкотин елінің бір кезде көп болған жабайы жылқыларының соңғы қоныс ететін жері болып табылады, әсіресе Чилко және Тасеко өзендері арасындағы платолық жердегі, "Бретань үшбұрышы" деп аталатын аймақта. Бұл аймақ қазіргі уақытта (2005) табиғатты қорғаушылар мен ресурстарды пайдаланушылар арасындағы даудың нысаны болып табылады, бірақ провинцияның басқа аймақтарындағыдай кеңінен танымал емес. 1950 жылдары Tŝilhqox Biny және өзендер лосось барынан Алкан компаниясы үшін гидроэнергетикалық ресурс ретінде қарастырылмады. Тасеко көлдерін Tŝilhqox Biny-ге бұру және Чилко мен Тасеко өзендерінің біріккен ағыстарын Tatlayoko көліне, ал одан Homathko өзені арқылы бірнеше бөгеттерге жеткізу жоспарлары, Чилко және Тасеко көлдерінің провинциялық парк мәртебесіне ие болғандықтан тоқтатылды. Дегенмен, Tatlayoko мен Tŝilhqox Biny арасындағы аймақ қорғалмаған, сондықтан Homathko өзенінің шатқалында бөгеттер мен электр станцияларын салу жоспарлары әлі де мүмкін. Олардың ең ірісі Чилкотин соғысының алғашқы "шайқасы" болған жерге, үкіметтік карталарда "Қазатау" деп белгіленген орынға салынуы мүмкін.