Кіріспе
Жозеф Хоффманның Брюссельдегі ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралық орны. Стоклет сарайы (palɛ stɔklɛ; Stocletpaleis) – Бельгияның Брюссель қаласындағы сарай. Оны австриялық архитектор Йозеф Хоффманн бельгиялық қаржыгер Адольф Стоклет үшін жобалаған. 1905-1911 жылдар аралығында Вена сецессиясы стилінде салынған, ол Брюссельдің Woluwe Saint Pierre муниципалитетіндегі 279–281, avenue de Tervueren/Tervurenlaan мекенжайында орналасқан. Хоффманның шедеврі саналатын бұл резиденция ХХ ғасырдағы ең талғамды және сәнді жеке үйлердің бірі. Стоклет сарайының сәнді асханасы мен музыкалық бөлмелері «жалпы өнер туындысы» (Gesamtkunstwerk) концепциясы бойынша жасалған театрлық кеңістіктердің үлгісі болды, бұл көрініс, дыбыс және дәмнің сезімтал үйлесімдерінде көрінетін, Рихард Вагнер операларынан бастау алған идея. Стоклет сарайын жобалау кезінде Хоффманн әсіресе сәнге және интерьердің жаңа стиліне назар аударды, тіпті мадам Стоклет үшін оның тұрғын бөлмесінің декорына үйлесетін киімді жасады, себебі ол бұрын француз Поль Пуаре көйлегін кигенде үйлесімсіз көрінген. Сарай Стоклет отбасының меншігінде және келушілерге ашық емес. Соңғы кезде ғана, тіпті қайта жаңарту жұмысына көмектесетін мамандар да кіргізілмейтін еді. Брюссель астанасының Ескерткіштер және тарихи орындар басқармасы ғимаратқа қорғалатын мәртебе берді.
The Stoclet Palace (, palɛ stɔklɛ; Stocletpaleis, ) is a mansion in Brussels, Belgium. It was designed by the Austrian architect Josef Hoffmann for the Belgian financier Adolphe Stoclet. Built between 1905 and 1911 in the Vienna Secession style, it is located at 279–281, avenue de Tervueren/Tervurenlaan, in the Woluwe Saint Pierre municipality of Brussels. Considered Hoffman's masterpiece, the residence is one of the 20th century's most refined and luxurious private houses. The sumptuous dining and music rooms of the Stoclet Palace exemplified the theatrical spaces of the Gesamtkunstwerk ("total work of art"), celebrating sight, sound, and taste in a symphony of sensual harmonies that paralleled the operas of Richard Wagner, from whom the concept originated. In his designs for the Stoclet Palace, Hoffmann was particularly attuned to fashion and to the Viennese identity of the new style of interior, even designing a dress for Madame Stoclet so that she would not clash with her living room decor as she had while wearing a French Paul Poiret gown. The mansion is owned by the Stoclet family and is not open to visitors. Until recently no outsider, not even experts helping with restoration were allowed in. The building has received protected status by the Monuments and Sites Directorate of the Brussels Capital Region,
Сипаттама
Стокле сарайына Бельгияның бай қаржыгері және өнер жинаушысы Адольф Стокле (1871–1949) тапсырыс берген. Ол 35 жастағы австриялық архитектор Йозеф Хоффманн (1870–1956) таңдады, ол 1897 жылы құрылған радикалдық дизайнерлер мен суретшілер тобы – Вена сецессиясының негізін қалаушы мүшесі болған. Хоффман бұрынғы заманның стильдерін қабылдамай, төртбұрышты блоктардан тұратын асимметриялық ғимаратты жасады, оның сыртқы пішіні күшті сызықтармен және бұрыштармен ерекшеленеді. Сыртқы қабырғаның қаталдығын әсем терезелер жұмсартады, олар еңіс қабырғаның жолын бұзып, шатырдағы консерватория мен Франц Метцнердің төрт жалаңаш еркек мүсінінен тұратын қоладан жасалған мүсіндермен безендірілген мұнараға орнатылған. Балкондардағы тік балюстрадалар арт-нуво стиліндегі ою-өрнектермен әшекейленген. Стокле сарайы – 1903 жылы Хоффманмен бірге құрылған «Виенская мастерская» (Wiener Werkstätte) ұйымының тұрғын үй жобасы болды. Йозеф Хоффман және оның әріптестері сарайдың барлық бөлшектерін, есік тұтқаларынан бастап шамдарға дейін өздері жобалады. Ішкі кеңістік сыртқы кеңістік сияқты қарапайым, бірақ сонымен бірге егжей-тегжейлі, геометриялық үйлесімді жиһазбен және минималды бұйымдармен толтырылған. Бұл авангардтық тәсіл, функция форманы анықтайтын «жаңартылған интерьерді» ұсынды. Ғимараттың ішкі бөлігі мәрмәрмен қапталған және өнер туындыларымен безендірілген, соның ішінде суретші Густав Климттің үлкен мозаикалық фриздері (оның эскиздері жасалған, ал Леопольд Форстнер оларды орнатып бітірген) және басқа да суреттер бар. Архитекторлардың, суретшілердің және қолөнершілердің бірлескен еңбегі Стокле сарайын Art Nouveau стилінің ерекше белгісі – Gesamtkunstwerk үлгісіне айналдырды. Климттің асханаға арналған эскиздері Венадағы Қолданбалы өнер мұражайының (MAK) тұрақты коллекциясында сақталады. Стокле сарайы Брюссель қаласының Волуве-Сен-Пьер муниципалитетінде, 279–281 Avenue de Tervueren/Tervurenlaan мекенжайында орналасқан. Ғимарат көшеден қарағанда қалалық сарай сияқты көрінеді. Ал бақшадан қарағанда, архитектура тарихшысы Аннет Фрейтагтың сөзімен айтқанда, «Стокле сарайы артқы жағындағы терезелер, балкондар мен террасаларымен әсем безендірілген виллаға айналады», бұл Стокле отбасына «жайлы қалалық сарай мен елдік үйдің барлық мүмкіндіктерін» ұсынады. Адольф Стокле 1949 жылы қайтыс болды, ал сарайды оның келіні Энни Стокле мұра етті. 2002 жылы Энни қайтыс болғаннан кейін, үйді оның төрт қызы мұраға алды. Стокле сарайы әлі күнге дейін жұртшылыққа ашылмаған. Баспасөз хабарларында сарайды екі күзетші күтіп бағып жүргені және Стокледің төрт немересі арасында сарайдың болашағына қатысты келіспеушіліктер бар екені айтылады.