Кіріспе
Ирандық философ, теолог және саяси белсенді Аятолла Мұхаммед Мофатех (محمد مفتح; 1928–1979) – Иранның Хамадан облысы, Фаменин қаласында дүниеге келген ирандық философ, теолог және саяси белсенді. Хамадандағы бастауыш білімін аяқтағаннан кейін, ол Құмдағы Ислам семинариясына барып, онда Айатулла Мұхаммед Хужат Кух Камари, Айатулла Сәйед Хосейн Табатабей Боруджерди, Ұлы Айатулла Сәйед Рухолла Мусави Хомейни, Айатулла Мұхаммед Реза Голпайғани, Айатулла Мараши және Алламе Табатаби сияқты көрнекті ұстаздардан дәріс алды. Ол семинариядағы оқуын жалғастырғанмен, сонымен бірге Тегеран университетінде философияны оқып, докторлық диссертациясын қорғап, профессор және декана болды. Мофатех діни-саяси белсенділікпен айналысып, семинария мен академиялық білімнің бірлігі үшін күш салды. Сонымен қатар, ол шахтың режиміне қарсы күресте және жаңа буынды ислами мәселелермен таныстыруда маңызды рөл атқарды. Джавид және Қоба мешіттерінде имамдық қызмет атқарып, діни және идеологиялық жиналыстар өткізіп, төрағалық етті, сондай-ақ шах режиміне қарсы саяси шараларды ұйымдастырды. 1978 жылы Тегерандағы Ораза айт намазында сөз сөйлегені 7 және 8 желтоқсан күндері өткен демонстрацияларға себеп болды. Оның қызметі SAVAK қызметкерлерінің бірнеше рет тұтқындауына және жер аударылуына әкелді. Ол «Тафсир Кәбир Мажмаулбаянның аудармасы», «Ойлау жолы», «Империализмнің салдары» және тағы да басқа бірнеше кітаптың авторы. «Ислам ғалымдарының ғылымның дамуына қосқан үлесі» және «Ислам ғылыми қозғалыстары қайдан бастау алды?» сияқты көптеген мақалалар жазды. 1979 жылдың 18 желтоқсанында Тегеран университетінің теология факультеті алдында Форқан тобының мүшелері болған төрт қарулы адам оны өлтірді. Оған төрт рет оқ атылды, оқтар басынан, иығынан, қолынан және тізесінен өтті. Оның қаза болған күні Иранда «семинариялар мен университеттердің бірлігі күні» ретінде аталады.
Ayatollah Mohammad Mofatteh (محمد مفتح; 1928–1979) was an Iranian philosopher, theologian, and political activist, born in Famenin, Hamadan, Iran. After he finished his primary education in Hamadan, he left for the Islamic Seminary in Qom, where he was taught by reputable teachers such as Ayatollah Muhammad Hujjat Kuh Kamari, Ayatollah Sayyed Hossein Tabatabei Borujerdi, Grand Ayatollah Sayyid Ruhollah Mūsavi Khomeini, Ayatollah Mohammad Reza Golpaygani, Ayatollah Marashi, and Allameh Tabatabie. He continued his studies at seminary and at the same time studied philosophy at Tehran University, where he earned his PhD and became a professor and a dean of colleague. Mofatteh was a religio political activist who worked for unity between the seminary and the academic disciplines. Also, he had an important role in fighting against the Shah's regime and in familiarizing the new generation with Islamic issues. He was a prayer leader in Javid and Qoba Mosque where he held and presided over religious and ideological sessions and organized political activities against the Shah. He performed the Eid al Fitr prayer in Tehran in 1978, and his sermon led to the demonstrations of 7and 8December. His activities led to his arrest and exile by SAVAK on several occasions. He was the author of several books such as Translation of Tafsir Kabir Majmaolbayan, The Way of Thought, and Outcomes of Imperialism, among others. He also wrote many articles such as "The Role of Muslim Scientists in The Advance of Science" and "Where Did Islamic Scientific Movements Begin?". He was assassinated by four gunmen, all members of the Forqan group, in front of the Theology Department of Tehran University, on 18December 1979. He was shot four times, with the bullets going through his head, shoulder, hands, and knees. The day of his assassination is called the day for "unity among seminaries and universities" in Iran.
Ерте білім беру
Ол діни ғалымдар отбасында дүниеге келген. Әкесі, Хадж шейх Махмуд Мофаттех, Мирза Махмуд атымен танымал болған, Хамадан семинариясының көрнекті ұстаздарының бірі еді. Әкесі араб және парсы әдебиеті сияқты пәндерде білімді болған. Мұхаммед әкесінің сабақтарына қатысып, негізгі білімін содан алған. Бастауыш білімін аяқтаған соң, 16 жасында Құм қаласындағы белгілі Ислам семинариясына оқуға түсті. 1950-ші және 1960-шы жылдары діни-саяси белсенді ретінде Иранның әртүрлі аймақтарына сапар шектін. Әсіресе Рамазан, Мохаррам және Сафар айларында халыққа басшылық ету үшін Хузестан облысына барып тұратын. Хузестандағы қызметінен кейін, САВАК оның облысқа кіруіне тыйым салды. 1968 жылы саяси қызметі үшін Білім министрлігінен босатылып, Захеданға жер аударылды. Шектеу мерзімі аяқталғаннан кейін, САВАК оның Құмға кіруіне тыйым салып, оның орнына "діни-саяси қызметін бейтараптандыру" мақсатымен Тегеран университетінде профессорлық қызметке тағайындауды ұсынды. Мофаттех Ливан мен Сирияға сапар шегіп, Имам Мұса Садрмен кездесті, олармен бірге ливандық көшкіннің балаларына бастауыш сыныптан университет деңгейіне дейін білім беруге арналған орталық құруды жоспарлады. Олар орталықты салу үшін жер сатып алды, бірақ Садр жоғалып кеткеннен кейін жоспарларын іске асыра алмады. 1978 жылы Мофаттех Ғитарияда айт намазын оқыды, онда бұрын-соңды көрілмеген көп адам қатысты, бұл оқиға "Ислам революциясы тарихындағы жарқын сәт" деп танылды. Намаз аяқталғаннан кейін, ол "өте революциялық және маңызды" лекция оқыды, "Имам Хомейниді" есімдерімен атады және оған құрмет көрсетудің маңыздылығын баса айтты. Лекция 7 қыркүйекте (Шахривардың 16-сы) өткен демонстрацияларға себеп болды. Ол демонстрацияда жарақат алып, ауруханадан үйіне қайтып келе жатып тұтқындалды және екі айға түрмеге қамалды. Ол Хомейниді қарсы алу комитетінің құрамында болды және Бехешт-э-Захрадағы істерді басқаруға жауапты болды. Комитет Хомейниді қорғау үшін 65 000 адамнан тұратын тәртіптік күштерді ұйымдастырды. Сондай-ақ, ол "Түде партиясының ықпалына қарсы тұру және мемлекетке қарсы ортақ мақсаттарын ілгерілету" үшін Мұғалімдер қауымдастығы сияқты секулярлық ұйымдарға қосылғандардың қатарында болды.
Қабылдау
18 желтоқсан, Мофатехтің қаза болған күні, "семинариялар мен университеттердің ынтымағы" күні деп аталады.