Лондондық қызыл кірпіштер: Тарихы мен ерекшеліктері
London stock brick
Лондондық қызыл кірпіш – 20 ғ. басына дейін Лондон мен Оңтүстік-Шығыс Англияда қолданылған, сары түсті, қолмен жасалған кірпіш. Мұражай жобаларына өте қолайлы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лондондық акциздік кірпіш – Лондон мен Оңтүстік-Шығыс Англияда 20-ғасырдың басында флеттон және басқа да машинамен жасалған кірпіштердің қолданысы артқанға дейін, көптеген құрылыс жұмыстары үшін қолданылған қолмен жасалған кірпіштің түрі. Оның ерекше сары түсіне әк қосылуы себеп. Тағы бір маңызды қоспа – "испандық", ол жағылған қалдықтар мен қоқыстан алынған күл мен шіріктерден тұрады. "Испандық" өртеу кезінде тұтанады және өртеу кезеңінде отын шығындарын азайтады. Лондондық акциздік кірпіштер әлі де дәстүрлі кірпіш заводтарында, негізінен Кент және Сассекс округтерінде, мұра жұмыстары үшін салыстырмалы түрде аз көлемде жасалады, ал дәстүрлі өнімге арзан балама ретінде қолдануға болатын машинамен жасалған нұсқалары да бар. Қызыл кірпіштер де жиі кездеседі, бірақ Лондондық акциздік кірпіш деп әдетте тек сары немесе қоңыр кірпіштер ғана аталады.
London stock brick is the type of handmade brick which was used for the majority of building work in London and South East England until the increase in the use of Flettons and other machine made bricks in the early 20th century. Its distinctive yellow colour is due to the addition of chalk. Another important admixture is 'spanish', which is made up of ash and cinders from incinerated waste and rubbish. The spanish ignites on firing and reduces fuel costs at the firing stage. London Stocks are still made in comparatively small quantities in traditional brickworks, mainly in Kent and Sussex, for heritage work, and machine made versions are available for use where a cheaper approximation to the traditional product is acceptable. Red stock bricks are also fairly common, but only the yellow or brown bricks are usually known as London stocks.
Тарих
XIX ғасырда Лондонның айналасындағы егістік жерлерге жаңа тұрғын үйлер салынды. Әдетте, кірпіш жасауға жарамды сазды топырақты (Лондон саз топырағының үстінде табылған) ашу үшін алаң қазылатын, содан кейін оларды қалыптау және күйдіру арқылы сол жерде кірпішке айналдырылған. Кірпіштер кірпіш жасау алаңына жақын орналасқан үйлерді салу үшін пайдаланылатын. Құрылыс аяқталып қалған кезде, кірпіш жасау алаңын тегістеп, оған құрылыс салынатын, ал жаңа кірпіш жасау алаңы кірпішпен қамтамасыз етілетін. Лондонның айналасындағы сазды аудандарда да кірпіш жасалатын. 1794 жылы Брентфордтағы Темза өзеніне Гранд Джанкшн каналының ашылуы және 1801 жылы оның Паддингтон тармағы, батыс Миддлсекстен, әсіресе Коули, Йиусли және Старвелл аудандарынан Лондонға кірпіш тасымалдауға мүмкіндік берді. 1890 жылдары Батыс Миддлсексте жылына 100 миллион кірпіш өндіріліп, Викториялық Лондонның құрылыс материалдарына деген сұранысын қанағаттандырды. 1882 жылдың желтоқсан айында каналдың Слауг тармағы ашылып, Букингемширде жасалған кірпіштерді тасымалдауға мүмкіндік берді. Кент, Эссекс және басқа да аудандарда кірпіштер жасалды, олар темір жол арқылы Лондонға әкелінетін. Сток, Эссекс қаласында «сток кірпіштері» сол жерден шыққан деген кең таралған сенім бар; кірпіштер, әрине, сол жерде жасалды, бірақ атау кездейсоқ, себебі «сток» сөзі көп мағынасы бар және сонымен қатар кең таралған жер-атау элементі. 19 ғасыр мен 20 ғасырдың басында Лондондағы ауаның ластануы кірпіштердің уақыт өте келе күйеге толуына және сұр немесе тіпті қара түске боялуына себеп болды, бірақ 1956 жылы Таза ауа заңы қабылданғаннан кейін ауадан зиянды заттарды алып тастау ескі ғимараттарды тазартуға және жаңа ғимараттарды табиғи түсінде сақтауға мүмкіндік берді. XIX ғасырда Лондондық кірпіштер әртүрлі сапада сатылатын, олардың бағасы олардың біртектілігіне, пішіні мен түсіне қарай белгіленетін. Жоғары сапалы кірпіштер беттік жұмыстарға, ал төмен сапалы кірпіштер ішкі қабырғаларға пайдаланылатын. Өкінішке орай, жоғары сапалы кірпіштің жартысын бөліп, екі рет пайдалану кең таралған, оның әр шеті қабырғада бастың орнына қолданылатын. Мұндай үнемшілдіктің салдарынан қабырғаның байланыс кірпіштері жетіспейтін, яғни кірпіштердің сыртқы қабатын қабырғаның ішкі бөлігіне бекітетін кірпіштердің жетіспеуіне әкелді, нәтижесінде сыртқы қабат ішкі қабаттан ажырап, сыртқа қарай иіліп шығатын. Бұл мәселе, «сынық бас» немесе «жарық бас» деп аталады, қабырғаны қайта құру арқылы немесе түрлі бекіткіштерді орнату арқылы жөндеуді қажет етеді.
During the 19th century, the fields around London were built up with new housing. Commonly, a field would be excavated to expose the brickearth (which was found overlying the London clay subsoil), which was then turned into bricks on the site by moulding and firing them. The bricks would then be used to build houses adjacent to the brick field – transport was expensive. Once the building work was nearing completion the brick field would be levelled and built upon while a new brick field further out would supply the bricks. Bricks were also made in clay areas surrounding London. The opening of the Grand Junction Canal to the River Thames at Brentford in 1794 and its Paddington Arm in 1801, enabled the bulk transportation of stock bricks into London from west Middlesex, particularly from the Cowley, Yiewsley and Starveall areas. By the 1890s it is estimated 100 million bricks per year were being produced in west Middlesex, supplying Victorian London's demand for building materials. In December 1882 the Slough Arm of the canal opened enabling the transportation of bricks made in Buckinghamshire. Bricks were also made in Kent, Essex and other areas where they could be imported to London by rail. In Stock, Essex, there is a common belief that 'stock bricks' originated there; bricks were certainly made there, but the name is a coincidence, stock being a common English word with many meanings and also a common place name element. Air pollution in London during the 19th century and early 20th century commonly caused the bricks to receive a sooty deposition over time, turning the bricks greyish or even black, but the removal of contaminants from the air following the passing of the Clean Air Act in 1956, has enabled older buildings to be cleaned and new buildings to retain their natural colour. In the 19th century, London stock bricks were available in a variety of grades priced according to their consistency and their regularity of shape and colour. High grade bricks were used for face work and lower grades were bought for use as internal bricks. Unfortunately it seems to have been common practice for a high grade brick to be broken in half so that it could be used twice, each end appearing as a header in the wall. The result of this parsimony was that the wall was deficient in bonding bricks, i. e. bricks tying the outer skin of brickwork back to the inner part of the wall, often resulting in the outer skin peeling away from the inner and bulging out. This issue, known as snapped or snap headers, leads to walls which need to be repaired either by rebuilding or by fitting various types of proprietary tie.
Қорға алынған кірпіштер
"Қойма кірпіші" термині белгілі бір жерде сақталатын, кең таралған кірпіш түрін немесе қоймада жасалған қолмен жасалған кірпішті білдіруі мүмкін. Қойма немесе қойма тақтасы – бұл қалыптаушының жұмыс үстелінің бетіне бекітілген темір бетті ағаш блок. Кірпіш қалыбы қоймаға кигізіледі; кірпіш шебері қалыпты дайындалған сазбен толтырады және оны қалыптың үстіңгі жиегімен тең деңгейде сыммен кесіп, содан кейін "жасыл" кірпішті кептіру және күйдіру үшін "паллет" деп аталатын ағаш тақтаға шығарады.
The term 'stock brick' can either indicate the common type of brick stocked in a locality, or a handmade brick made using a stock. A stock or stock board is an iron faced block of wood fixed to the surface of the moulder's bench. The brick mould fits over the stock; the brick maker fills the mould with prepared clay and cuts it off with a wire level with the top of the mould, before turning out the 'green' brick onto a wooden board called a pallet for drying and firing.
Гүліш
Лондондық кірпіштердің көпшілігі, дәстүрлі түрде қолданылатын әк арасы сияқты, көлденең кеуекті болады. Жаңбыр суының қабырғаға сіңіп кетуіне емес, бетінен ағып түсуіне мүмкіндік беру үшін, тік тігіспен сіңіру (flush pointing) жасалуы керек. Осылай жасалғанда кірпіш қабырға толығымен ылғалданбайды және тиімді түрде су өткізбейді. Лондонның қышқыл жаңбыры әк арасын әлсіретеді, сондықтан оны ғасыр бойы бірнеше рет қайта жасау қажет. Портленд цементінің қолжетімділігінен бері, Лондондық кірпіш қабырғаларын қайта жасау үшін әлдеқайда берік цемент арасы қолданылуы жиі кездеседі. Қайта жасау – араның сыртқы 20–40 мм бөлігін алмастырудан тұрады, нәтижесінде кірпіштің сыртқы 20–40 мм бөлігі қабырғаның ішкі бөлігінен мықтырақ болады. Бұл кірпіш бетінің қабыршақтануына (spalling) әкелуі мүмкін, сондай-ақ сынған бас кірпіштерімен (snapped headers) байланысты дөңгеленуді күшейтеді.
Most London stock bricks are more or less porous, as is the lime mortar in which they have traditionally been laid. The pointing should be flush pointing so that rain water can run down off the surface and not be encouraged to soak into the wall as is the case with recessed or struck pointing. When used in this way the brickwork does not get wet all the way through and is thus effectively waterproof. Lime mortar tends to weaken in London's acidic rainwater and needs repointing several times a century. It has been common since the widespread availability of Portland cement to see London stock brickwork repointed using much stronger cement mortar. As repointing consists of replacing the outer 20–40mm of mortar, the effect of this is to make the outer 20–40mm of the brickwork harder and stronger than the interior of the wall. This can lead to spalling of the brick surface, and can also encourage the bulging associated with snapped headers.