Кіріспе

Фредрик Барт көптілікті қоғамды этникалық қарама-қайшылықтарды біріктіретін қоғам ретінде анықтайды: сол топтардың экономикалық өзара тәуелділігі және олардың экологиялық мамандануы (яғни, әр этностың түрлі экологиялық ресурстарды пайдалануы). Этностық топтар арасындағы экологиялық өзара тәуелділік немесе бәсекелестіктің болмауы, бір аймақтағы әртүрлі шаруалық қызметтерге немесе әртүрлі аймақтарды ұзақ мерзімді игеруге байланысты болуы мүмкін. Ж.С. Фурнивалл анықтағандай, бұл – еуропалықтар, қытайлар, үндістер және жергілікті халықтардың араласып, бірақ бірікпейтін қоғам. Әр топ өз дінін, мәдениетін, тілін, идеяларын және өмір салтын сақтайды. Адамдар жекелей кездеседі, бірақ тек сауда жасау үшін ғана. Бір саяси бірлік шегінде қоғамның әртүрлі топтары қатар өмір сүреді.

Көптілік қоғамдағы демократиялық тұрақтылық

Көптілік қоғамдағы демократия саяси байланыстарды қамтиды, олар әлеуметтік жіктермен тығыз байланысты. Мысалы, бірнеше этникалық топтардың әрқайсысы Босния және Герцеговина сияқты этнонационалистік саяси партияларға көбінесе дауыс береді. Көптілік демократиялар тұрақты немесе тұрақсыз болуы мүмкін. Габриэль А. Алмондтың сөзіне сәйкес, "Континенттік Еуропа" көптілік демократиясы, біртекті және көпшілік дауысқа негіделген ағылшын-американдық жүйелерден өзгеше, қақтығыс сегменттік мүдделердің центробектік күштеріне байланысты тұрақсыз болды. Бұл сипаттама Аренд Лийфарттың Нидерланды, Австрия, Швейцария және Бельгиядағы ерекше жағдайларды зерттеуімен сынға түсті, олардың әрқайсысы көптілік, бірақ тұрақты демократияны көрсетеді. Дювергер мен Нойман партиялар саны мен демократиялық тұрақтылық арасындағы тығыз байланысты айтады, бірақ екі партиялық жүйе көппартиялық жүйелерге қарағанда жақсы реттеуге мүмкіндік беретіндіктен, ол нәрсенің табиғатына сәйкес келеді. Басқаша айтқанда, екі партиялық жүйе – ең жақсы жиынтық. Швейцарияда көппартиялық жүйе, ал Австрияда екі партиялық жүйе бар. Аренд Лиджпарт Азия, Африка және Оңтүстік Америка елдерінде, мысалы, Гайана, Суринам және Тринидадта халықтың әртүрлі сегменттері арасындағы терең жіктер мен біріктіруші келісімнің болмауын айтады. Клиффорд Герц қауымдық байланысты "алғашқы адалдық" деп атайды, ол тілге, дінге, дәстүрге, аймаққа, нәсілге немесе болжамды қан байланысына негізделуі мүмкін. Әр қауым өзінің болжамды байланыстарын сақтайды, сондықтан саяси тұрақсыздық пен демократияның күйреуі бүгінгі күнге дейін жалғасуда. Оның пікірінше, саяси дамудың нәтижесінде батыс елдері британдық қоғамды идеалдастырған сияқты көптілік қоғамдары арасында біртектілікті құрды. Бірақ Габриэль Альмонд Еуропалық саяси жүйеде діни және саяси біртектілік жоқ, бірақ мәдени біртектілік бар дейді. Оның пікірінше, батыс емес елдер осы континенттік типті қолданғанда, көп ұлтты (көп ұлтты) қоғамға негізделген және күшті консенсусқа ие емес. Фурнивалл демократияның еуропалық елдерде консоциационализм арқылы жүзеге асырылатынын және тиісті процестер арқылы бөлінген қоғамдардың қажеттіліктері мен талаптарын қанағаттандыруға болатынын айтады. Екінші жағынан, батыс емес елдерде бөлінген қоғамға байланысты әлеуметтік ерік-жігер мен бірлік жетіспейді, бұл демократия мен саяси бірлік үшін қауіпті.

Қоғамдық демократия және көпшілік қоғамның сегменттері

Көптекті қоғам тұжырымы, консорциациялық теорияның орталық мәселесі болып табылады. Консорциациялық демократияның тиімділігі, бір-бірімен қабаттаспайтын әлеуметтік жіктерге ие, бірнеше қауымдық сегменттердің болуымен шартталған, олардың әрқайсысын сегменттік элиталар басқарады. Көптекті қоғамдағы қауымдастықтар арасындағы билікті бөлісу, сегменттік вето, пропорционалды өкілдік, сегменттік автономия және үлкен коалициялар сияқты консорциациялық институттардың арқасында тиімді болады деп күтіледі.