Кіріспе

Архимедтік қатты дене 32 жақпен

Геометрияда икозидодекаэдр — жиырма (икози) үшбұрышты және он екі (додека) бесбұрышты жағы бар көпжақ. Икозидодекаэдрдің 30 бірдей төбесі бар, әрқайсысында екі үшбұрыш және екі бесбұрыш түйіседі, ал 60 бірдей қабырға, әрқайсысы үшбұрышты бесбұрыштан ажыратады. Осылайша, ол Архимедтік қатты денелердің бірі және, атап айтқанда, квазиреттік көпжақ.

Геометрия

Икозидодекаэдр икозаэдрлік симметрияға ие, ал оның бірінші жұлдызы – додекаэдр мен оның қос икозаэдрінің қосындысы, икозидодекаэдрдің төбелері олардың қабырғаларының орта нүктелерінде орналасқан. Оның қос көпжақтысы ромбтық триаконтаэдр болып табылады. Икозидодекаэдр кез келген алты жазықтық бойымен бөлініп, Джонсон денелеріне жататын бесбұрышты ротондалардың жұптарын құра алады. Икозидодекаэдрді екі ротонданың комбинациясы ретінде бесбұрышты гиробиротонда деп қарастыруға болады (Жонсон денелерінің бірі – бесбұрышты ортобиротондамен салыстырылады). Осы формада оның симметриясы D5d, [10,2+], (2*5), 20-реттік. Икозидодекаэдрдің сымдық моделі 30 төбесінде жұптарда кездесетін алты жазық, дұрыс декагоннан тұрады. Икозидодекаэдрдің 6 орталық декагоны бар. Олар сфераға проекцияланғанда 6 үлкен шеңберді анықтайды. Бакминстер Фуллер осы 6 үлкен шеңберді, сондай-ақ 15 және 10 басқа шеңберлерді екі басқа көпжақтыда пайдаланып, сфералық икозаэдрдің 31 үлкен шеңберін анықтады.

Қауымдасқан полихоралар

Төрт өлшемді геометрияда икозидодекаэдр 600 ұяшықта 3D кеңістігі арқылы 600 ұяшықтың алғашқы өтуі кезінде пайда болатын экваторлық қима ретінде көрінеді. Басқаша айтқанда: 600 ұяшықтың 30 төбесі, оның сыртқы гиперсферасында қарама-қарсы екі төбеден 90 градус қашықтықта жатқанда, икозидодекаэдрдің төбелерін құрайды. 600 ұяшықтың сымдық моделі 72 жалпақ, дұрыс онбұрыштан тұрады. Олардың алтауы қарама-қарсы екі төбеге экваторлық онбұрыштар болып табылады. Дәлірек айтқанда, осы алты онбұрыш икозидодекаэдрдің сымдық моделін құрайды. Егер 600 ұяшық кез келген төбесінен 3D кеңістігіне стереографиялық проекцияланса және барлық нүктелер нормаланса, қырларға түсетін геодезиялық сызықтар икозидодекаэдрдің барицентрлік бөлінісін құрайды.

Икозидодекаэдрлік график

Граф теориясының математикалық саласында икозидодекаэдрлік граф — икозидодекаэдрдың, Архимедтік қатты денелердің бірінің, төбелері мен қабырғаларының графы. Ол 30 төбеден және 60 қабырғадан тұрады, сонымен қатар төртінші дәрежелі Архимед графы болып табылады.

Табиғаттағы икозидодекаэдрлер

Хоберман сферасы — икосидодекаэдр. Икосидодекаэдрлер барлық эукариотты жасушаларда, адам жасушалары да оның ішінде, Sec13/31 COPII қабық ақуыздарының құралымдары ретінде табылады.

Қызықты деректер

Жұлдыздар жолы әлемінде вулкандық логикалық ойын Кал Тохтың мақсаты – сегменттерінің орталық нүктелерінде біріктірілген екі ішкі голографиялық икозидодекаэдрден тұратын пішін құру.