Кіріспе

Балық түрлері

Қытайлық есек (Acipenser sinensis;) – Acipenseriformes отрядының Acipenseridae тұқымдасына жататын, өте қауіпті жағдайдағы түр. Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл анадромалық балық Қытайда, Жапонияда және Корея түбегінде кездесетін болған, бірақ ортаның жоғалуы және шамадан тыс балық аулау салдарынан көптеген аймақтардан жойылды. Олар сүйекті балықтар тобының Chondrostei ең танымал өкілдері болып табылады, бұл балықтардың шеміршек қаңқасы, туыс емес хондрихтиялық балықтардағы қаңқаға сырттай ұқсас. Цинь әулеті кезеңіндегі қытай асүйінде оның еті мен шеміршек қаңқасы бірге пісіріліп, деликатес ретінде ұсынылатын. Ересек қытай есегінің ұзындығы 1,5 метрге дейін, ал салмағы 1,5 тоннаға дейін жетеді, бұл оларды әлемдегі ең ірі есектердің қатарына қосады. Басы сүйір, аузы жақ астында орналасқан. Қытай есегі өмірі бойы бірнеше рет шашырады. Қытай есегінің өзен ағысымен жоғары қарай көшіп-қонуға бейімділігі бар; ол Қытайдың шығыс жағалауларында тіршілік етеді және жыныстық жағынан жетілгеннен кейін көбейту үшін өзендерге қайта оралады. Бұл әлемдегі есектер арасындағы ең ұзақ көші-қон, бір кезде Янцзы өзенімен 3000 км-ден астам қашықтыққа көшіп кеткен. Есек өмірінде үш-төрт рет көбейе алады, ал бір ана есек бір циклда миллионнан астам жұмыртқа туады, олар жетілген кезде сыртқы ұрықтандыру үшін суға шығарылады. Шабақтардың тірі қалу деңгейі 1% төмен деп есептеледі. Әйел Acipenser sinensis еркек Acipenser sinensis-тен ертерек көшіп кетеді. Янцзы өзенінің су температурасының өзгеруі Acipenser sinensis-тің шашырау уақытын кешіктіруі және жыныс бездерінің дегенерациясына әкелуі мүмкін.

Тіршілік ету ортасы

Қытайлық есек қытайға тән, өте сирек кездесетін түр. Ол көбінесе Янцзы өзенінің басты арналарында, сондай-ақ Цянтанг, Минцзян және Жемшін өзендерінің жағалау аймақтарында таралған. Ересек есектер кез келген жұтылатын су жануарларын жейтін жыртқыштар, ал жас есектер су жәндіктерімен, дернәсілдермен, диатомдық балдырлармен және гумустық заттармен қоректенеді. Бұл есек өзендегі көбейген шуға, әсіресе, өзен көлігінің өсуіне байланысты өте сезімтал, сонымен қатар қайық қанаттарынан жарақаттануы немесе өлуі мүмкін.

Қайта орналастыру бағдарламасы

Қытай балық шаруашылығы ғылымдары академиясының Цзинчжоудағы Янцзы өзені балық шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты – түрдің жойылу қаупі туғанша, өзендегі популяцияны қалпына келтіру үшін есеуқұртты жасанды түрде өсірумен айналысатын мекемелердің бірі. Дегенмен, 2007 жылы Янцзы өзенінің сағасынан 14 жас есеуқұрт табылды, ал өткен жылы осы көрсеткіш 600 болған еді. Бұл Янцзы өзенінің тығыз және ластанған суларындағы күш-жігердің нәтижесіз болуы мүмкін деген алаңдаушылықты тудырды.