Кіріспе

Кенттегі ауыл, Ұлыбритания

География

Гринхит – Жаңа Зеландияның Солтүстік жағалауындағы шағын қала. Бұл Үстіңгі Уайтемата шығанағы, Лукас арнасы және Оруамо немесе Хеллиерс арнасымен қоршалған жарты аралы. Шағын қаладағы ең биік нүкте – жарты аралдың оңтүстігіндегі 85 метрлік тік жарлар. Те Ухарау арнасы – шағын қала арқылы солтүстікке қарай ағатын өзен, ол Лукас арнасына құятын сағаға айналады. Вайнони – Вайнони паркінің маңында орналасқан Гринхиттегі шағын қалалық аудан. Шағын қала 18-ші мемлекеттік тас жолмен, сондай-ақ Жоғарғы порты автожолы деп аталатын жолмен екіге бөлінген, ол Солтүстік жағалауды Батыс Оклендтегі Хобсонвиллмен байланыстырады. Лукас арнасының жағалауы бұрын қаури ағаштары басым болған ормандармен жабылған. 19 ғасырдың ортасына қарай бұл аймақ манука және папоротник өсімімен қапталған бұталы жерге айналды.

Маори тарихы

Окленд аймағындағы маорилердің қоныстануы 13 немесе 14 ғасырларда басталды. Солтүстік жағалауға Тамаки маорилері қоныстанды, оның ішінде Тайнуи көшіп-қонушы каноэсінен тараған адамдар және Тайкеху мен Перету сияқты тұлғалардың ата-бабалары. Солтүстік жағалаудағы Тамаки маори халқының көпшілігі Ngā Oho деп аталды. Маки атты жауынгер Каухиа портынан 17 ғасырда Аукленд аймағына көшіп келді. Маки Те Каверау а Маки деп аталатын көптеген Тамаки маори тайпаларын, соның ішінде Солтүстік жағалаудағы тайпаларды жеңіп, біріктірді. Маки қайтыс болғаннан кейін оның ұлдары оның жерінің әртүрлі аймақтарына қоныстанды, жаңа хапулар құрды. Оның кіші ұлы Мареарики Солтүстік жағалау мен Гибискус жағалауын қоныстанды, ол Орева өзенінің басында орналасқан. Мараэарикидің қызы Каху оны алмастырды, ол Солтүстік жағалаудың тегі, Те Whenua Roa o Kahu ("Кахудың үлкен жерлері"). Солтүстік жағалаудың көптеген iwi, соның ішінде Ngāti Manuhiri, Ngāti Maraeariki, Ngāti Kahu, Ngāti Poataniwha, Ngāi Tai ki Tāmaki және Ngāti Whātua өздерінің тегін Кахуға дейін іздестіре алады. Гринхиттің дәстүрлі тарихы туралы білетіндердің көпшілігі 20 ғасырдың басында Ватранги Нгатидің Pāremoremo-дан баяндауына негізделген. Ватранги этнограф Джордж Грэмнің қайын анасы болды және Ngāti Whanaunga, Ngāti Whātua және Ngāti Pāoa тайпаларының тарихын жақсы білген. Гринхитте Таухину бекіністі Те Каверау а Маки па ретінде құрылды, ол жарым аралдың оңтүстік жартасында орналасқан. Бұл аймақта тағы бірнеше жер есімдері белгілі, соның ішінде Te Wharauakae ("Кае сарайы"), Гринхиттен шығыстағы шығанақ, бұл жерде қаза тапқан Те Каверау ата-бабасына қатысты, Te Okoaratanga, Гринхиттен шығыстағы мүйіс, Гринхит пен Геральд аралы арасындағы Жоғарғы Уайтемата шығанағының жолағы Вайнони деп аталды. Таухину па, Солтүстік жағалаудағы басқа елді мекендермен бірге, 1700 жылы Хаураки шығанағының Капетауа (Капетава деп те аталады) Капетауаның Бойдақ тасына қамалып қалуы үшін жазалау ретінде шабуылға ұшырады. Окленд аралының ең басты басшысы болған Уайохуаның Киви Тамакиі мен Ngāti Whātua арасындағы қақтығыс кезінде (шамамен 1740 жылы) Таухину па халқы Ngāti Whātuaмен шайқасты. Таухинудың басшысы Пахауроа соғыста жараланып, Судьялар шығанағында қайтыс болды. 19 ғасырдың бірінші жартысына қарай Гринхит аймағы Тамаки маори халқының Солтүстік жағалаудағы ең тығыз қоныстанған аймақтарының бірі болды. 1820 жылдардың басында Солтүстік жағалаудағы маорилердің көпшілігі мушкеттік соғыс кезінде соғыс тараптарының қатерінен Уайкатоға немесе Нортлендке қашып кетті. Ngāti Whātua Таухину па-да аз сандағы жауынгерлерді қамтитын ахи-ка-ны қалдырды. 1830 жылдардың ортасында адамдар көбірек Аукленд аймағына оралғанда, Ngāti Whātua Маңгер Онехунга аймағына қоныс аударуға, ал Те Каверау а Маки Те Хенга / Бетелс жағажайға қоныс аударуға бағытталды.

Еуропалық қоныстану

Гринхит аймағы 1840 жылдардың басында Жаңа Зеландия үкіметі сатып алған Махуранги блогының бір бөлігі болды. Каури шайырының қазуы 1840 жылдардың соңында еуропалық қоныс жайлаушылар үшін маңызды табыс көзіне айналды. Гринхиттегі еуропалық қоныс жайлаушыларға алғашқы жер участақтары 1854 және 1855 жылдары мүлікті сатып алған, Оклендтен келген Гэмбл ағайындарына, аяқ киім шеберлеріне берілді. Бірінші тұрақты тұрғыны Джордж Дин болды, ол 1858 жылы Лукас-Крикке жақын 69 акр жер сатып алып, әйелімен бірге осында қоныстанды. Аймақта тұруға тырысып, нәтиже шығармаған соң, Дин мен оның әйелі 1861 жылы Ұлыбританияға кетіп қалды. Осы кезеңде батыс Гринхит мүйісі, Жоғарғы Уайтемата портында жұмыс істейтін теңізшілердің арасында, кемелердің кең айналып өтуге мәжбүр болған кең құмды жағалауларға байланысты Хумбуг нүктесі деп аталды. 1860 жылдардың ортасында Томас және Мэри Форгам Бирмингемнен Оклендке келіп, Гринхитте өзін-өзі қамтамасыз ететін қоғам құрды. 1958 жылы Рэм-роудта кеме жасау шеберханасы ашылды, нәтижесінде кеме жөндеу Гринхиттегі ең ірі кәсіпорындардың біріне айналды. Ferro Cement Ltd 1960 жылдардың ортасында Гринхитте бетон қабықтан жасалған кемелерді өндіруді бастады. Осы өзгерістерден кейін, 2001 жылы 4 170 адамды құрап, шағын қаланың халқы айтарлықтай өсті.

Жергілікті билік

1876 жылдан 1954 жылға дейін аймақ Уайтемата округінің басқаруында болды, ол Окленд қаласының солтүстігі мен батысындағы ірі ауылдық округ еді. 1886 жылы тас жол кеңесі құрылды, бірақ екі жылдан кейін таратылды. 1974 жылдың 1 тамызында Уайтемата округі таратылып, Гринхит Такапуна қаласына қосылған ауылдық аймаққа айналды. 1989 жылы Гринхит Солтүстік жағалау қаласымен біріктірілді. 2010 жылдың қараша айында Солтүстік жағалау қаласы Окленд кеңесіне қосылды. Окленд кеңесінің құрамында Гринхит – Үстіңгі Порт жергілікті басқару аймағының бөлігі болып табылады, оны Үстіңгі Порт жергілікті кеңесі басқарады. Ол Олбани округінің құрамына кіреді, ол Окленд кеңесіне екі кеңесші сайлайды.

Ыңғайлылықтар

Гринхит қоғамдық залы, 1914 жылы алғаш құрылған қоғамдық орталық. Гринхит ауылы, Гринхит жолындағы қала маңының басты сауда орталығы. Гринхит соғыс мемориалдық паркі, Екінші дүниежүзілік соғысқа арналған мемориал ретінде құрылған парк. St Michael and All Angels – Гринхитте 1956 жылы салынған Англикан шіркеуі. Уэинони паркі – Гринхитте орналасқан қала маңындағы саябақ. Бұл Гринхит ФК, Гринхит Пони клубы және Гринхит мүгедектерге арналған атпен жүру клубының орны. Мектеп 1893 жылы шағын ауылдық мектеп ретінде ашылды. Үстіңгі Порт бастауыш мектебі – 1-6 сыныптарды қамтитын, орта білім беретін бастауыш мектеп. Мектеп 2006 жылдың ақпанында ашылды.