Иран Күрдістанындағы «Хабат» ұйымы: күрес, қарулы партия, Иранға қарсы шабуылдар. 1979 жылғы революция, Махабадтағы наразылықтар, Шейх Джалал Хоссейни.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирандық Курдистанның Хабат ұйымы (سازمان خبات انقلابی کردستان ایران), көбінесе Хабат деп аталады (күрд тілінде "күрес" мағынасын білдіреді), қазіргі уақытта Солтүстік Иракта эмиграцияда жүрген Ирандағы күрдтердің қарулы этникалық партиясы. Топ қазіргі таңда Иран әскерлеріне қарсы шекара арқылы шабуылдар жасап жатыр.
The Khabat Organization of Iranian Kurdistan (, سازمان خبات انقلابی کردستان ایران), usually called Khabat (Kurdish for "struggle"), is an armed ethnic party of Kurds in Iran, currently exiled in northern Iraq. The group currently does cross border attacks against Iranian forces.
Құрылтайдан бұрын
1979 жылы Иранда монархияға қарсы наразылық акциялары өтті, кейін Иран халық революциясы немесе Ислам революциясы деп аталды, себебі оған Иранның барлық этникалық топтары қатысты. Осы революцияның нәтижесі – Ислам республикасы құрылуы болды. Курдистандағы революция Махабадтан, содан кейін Банеден басталды. Адамдар шейх Жалал Хоссейнидің басшылығымен, әсіресе Хан Ахмад Ханидің жерлеу рәсімінен кейін, түрлі ұрандармен шахқа қарсы шерулер мен демонстрациялар ұйымдастырды. Шейх Жалал Иран шахының билігін сынап, оларды тирандықпен айыптады және халыққа осы үкіметтің сыбайласқандығы мен зұлымдықтары туралы айтты. Олар шахтың билігін жеңіп, бірнеше өзін-өзі басқару кеңестерін құрды. Революция жеңісімен және монархия құлауымен Хомейни Парижден Тегеранға оралды, сондай-ақ бизнесмен басқарған уақытша үкімет құрылды. Шейх Езадин Хоссейни бастаған Шығыс Курдистан күштері Иран революциясының Жоғарғы көшбасшысы, аятолла Әли Хаменеиге күрдтердің құқықтарын талқылау үшін барды. Бірақ бұл сапар сәтсіз аяқталды, өйткені жаңа билік бұл Иранның бөлінуіне алып келеді деп ойлады, сондықтан шейх Жалалдың талаптарын қабылдамады. Олар революция басталғанда Күрдістанның құқықтарын қолдағанмен, революция жеңгеннен кейін оған қарсы болды. Иран революциясының көшбасшылары жаңа басқару жүйесін таңдау үшін референдум өткізуге шешім қабылдады. Халықтан тек бір ғана сұрақ қойылды: монархия ма, Ислам республикасы ма? Иранда көптеген адамдар қатысты, бірақ күрдтердің саны аз болды, себебі олар референдум күрдтердің құқықтарын, әсіресе шейх Ездадиннің құқықтарын қамтамасыз ету туралы ешқандай нұсқау бермейді деп санайтын. Шейх Ездадин ирандық газетте референдумға қатыспайтынын жариялады. Содан кейін Демократиялық партия және Комала сияқты басқа күштер де халықты қатысудан бас тартуға шақырып, үгіт жүргізді. Алайда референдум сәтті өтіп, Ислам республикасы құрылды. Көптеген күрдтер сүннит мұсылмандары болғандықтан, шиит теократиясының құрылуына қарсы болды. Хомейнидің күштері күрдтерді сенімсіздік пен сепаратизмде айыптап, оларға шабуыл жасады. Күрдтер мен Хомейнидің күштері арасында 3 айлық қақтығыс болды. Хомейни Садық Халхалиді Курдистанның заңды билеушісі етіп тағайындады және оған толық өкілеттік берді. Содан кейін Халхали Курдистанға барып, күрд қайраткерлерінен көмек және қолдау сұрады, бірақ олар бас тартты. Халхали Банеде шейх Жалалдың отбасына шабуыл жасап, оларды өлтірді. Ол сондай-ақ үкіметке қарсы әрекеттер жасағандарды өлтіруге және жазалауға бұйрық берді. Бұл Қарне қырғынына, Қалатан қырғынына және тағы да көптеген оқиғаларға әкеп соқты.
In 1979, a series of demonstrations against the monarchy took place in Iran, later known as the Iranian People's Revolution or the Islamic Revolution because all different ethnic groups of Iran participated in it. The result of this revolution was an Islamic republic. The beginning of the revolution in Kurdistan began in Mahabad, then Baneh, people marched and demonstrated against the Shah with different slogans, led by Sheikh Jalal Hosseini, especially after the funeral of Khan Ahmad Khani. Sheikh Jalal attacked the authorities of the Shah of Iran and called them tyrannical and spoke about the corruption and evils of this government to the people. They were able to defeat the Shah's authorities and establish several self governing councils. After the victory of the revolution and the fall of the monarchy, Khomeini's return from Paris to Tehran and the formation of a provisional government headed by a businessman, The forces of East Kurdistan led by Sheikh Ezadin Hosseini visited the Supreme Leader of the Iranian Revolution, Ayatollah Ali Khamenei, to discuss Kurdish rights. However, the visit was unsuccessful because the newly elected authorities believed that this would lead to the division of Iran and therefore did not implement Sheikh Jalal's demands. Although they had expressed their support for Kurdistan's rights at the beginning of the revolution, they were against it after the victory of the revolution. The leaders of the Iranian revolution decided to hold a referendum to choose a new system of governance. The only question asked to the people was the monarchy or the Islamic Republic. Many people in Iran participated, but few Kurds because they believed that the referendum had no indication of granting Kurdish rights, especially Sheikh Ezzadin. In an Iranian newspaper, he announced that he would not participate in the referendum. Then other forces, especially the Democratic Party and Komala, encouraged the people not to participate. In the end, however, the referendum was successful and led to the establishment of an Islamic republic. Kurds being primarily Sunni Muslims were largely against the establishment of the Shia theocracy. Khomeini's forces accused Kurds of infidelity and separatism and attacked them. A 3 month clash erupted between Kurds and Khomeini's forces. Khomeini appointed Sadeq Khalkhali as the legitimate ruler of Kurdistan and gave him all the powers. After that, Khalkhali went to Kurdistan and asked for help and support from Kurdish figures but was rejected. Khalkhali attacked Sheikh Jalal's family in Baneh and killed them. He also started killing and executing those who worked against the government. These led to the Qarne massacre, the Qalatan massacre and many other incidents.
Құру
Хаббат ұйымы 1980 жылғы 27 тамызда шейх Жалал күрд ислам ұлтшылдығын қолдайтын бірнеше басқа діни ұстаздардың көмегімен құрылды. Бұл Курдистанның Иран бөлігінде жаңа үрдіске әкелді, себебі бұрын мұндай идеологиясы бар ұйым болған емес. Хабадтан бұрынғы барлық күрд партиялары қатаң солшыл болды, ал діндар күрдтер оларды қолдамады. 1980 жылы Хаббат Бане қаласында өзінің алғашқы құрылтай съезін өткізді. Шейх Жалал Хусейни бірінші тұлға және хатшы болып сайланды. Хаббат ұйымының құрылуына жауап ретінде Бане мен Сардашттан көптеген адамдар ұйымға мүше болды. Шығыс Курдистанның екі басты партиясы – Демократиялық партия және Комала Ка бұл ұйымның құрылуын ерекше деп санайды және оларға қарсы тұрып, жұмыстарын қиындату үшін құрылған деп ойлады. Хабад ұйымы бұл партияларға қарсы құрылмағанын мәлімдегенімен, олардың басты мақсаты – режим күштерімен күресу және күрд халқының құқықтарын қорғау болды. Кейін Иранның күрд ұйымдарына жасалған күшейтілген қысымнан кейін олар Ирак Курдистанына қашып кетті. Хаббат уақыт-уақытпен Иран шекарасына шабуылдар жасап, шекарашыларға қарсы әрекет етеді.
Khabat Organization was established on August 27, 1980 by Sheikh Jalal with the help of several other religious teachers who supported the Kurdish Islamic nationalism. This led to a new trend in the Iranian part of Kurdistan because there was no such organization with such ideology. Before the Khabat, all the other Kurdish parties were strongly leftist, which religious Kurds did not support. In 1980, the Khabat held its first congress in Baneh, called the founding congress. Sheikh Jalal Husseini was elected as the first person and secretary. In response to the establishment of the Khabat Organization, many people from Baneh and Sardasht became members of the organization. The Democratic Party and Komala Ka, the two main parties in East Kurdistan, considered the establishment of this organization unusual and believed that it was established to oppose them and obstruct their work. Although the Khabat Organization had stated that they were not formed to oppose these parties, but their main goal was to fight the regime forces and achieve Kurdish rights. They later fled to Iraqi Kurdistan due to the massive crackdown on Kurdish organizations by Iran. The Khabat does cross border attacks from time to time on Iranian border guards.
Идеология
Хабад ұйымының құрылуы сол кезде жаңа құбылыс болды және оны басқа ұйымдардан ерекшелендірді. Өйткені, Иран революциясына дейін және оның барысында Иран Күрдістанындағы саяси және қарулы күреске қатысқандардың көпшілігі ұлттық, солшыл және социалистік саяси және идеологиялық көзқараста болды, яғни коммунистік ойлар мен солшыл сенімдердің ықпалында болды. Ал Иран Ислам Республикасында он екі шиит имамы болды, бұл суннит күрд мұсылмандары үшін қабылдауға келмейтін нәрсе еді. Сондықтан, ислами және ұлттық ұйымның болуы қажет деп есептелді. Олар осылайша құқықтарына жете алады деп сенді, секуляризм ешқандай нәтиже бермейді деді. 2003 жылы өткен үшінші съезде, құрылғаннан кейін 24 жыл өткен соң, Иран Күрдістанының Ұлттық және Исламдық Күресі Ұйымы Иран Күрдістаны Күресі Ұйымы деп өзгертілді. Ұйымның исламилануы тоқтатылып, ұлттық негізде саясаты мен бағдарламалары қайта қарастырылды.
The establishment of the Khabat Organization was a new event at that time and made it different from other organizations. Because before and during the Iranian Revolution, those who participated in the political and armed struggle in Iranian Kurdistan were mostly those who were nationalist, leftist and socialist in their political and ideological thinking, meaning that they were influenced by communist thought and leftist beliefs. In contrast, the Islamic Republic of Iran had twelve Shiite Imams, which was unacceptable to the Sunni Kurdish Muslims. Therefore, the existence of an Islamic and nationalist organization was considered necessary. They believed that this was the way to achieve their rights and that secularism wouldn't achieve anything. In the third congress in 2003, after 24 years of establishment, the name was changed from the National and Islamic Struggle Organization of Kurdistan of Iran to the Organization of Iranian Kurdistan Struggle. The organization's Islamization was abolished and it redesigned its policies and programs on a national basis.