Кіріспе

Диссемия – қабылдау және/немесе білдіру қабілетінің сөзсіз қарым-қатынастағы қиындығы. Бұл сөз грек тіліндегі dys (қиындық) және semia (сигнал) түбірлерінен құралған. Бұл термин психологтар Маршалл Дьюк және Стивен Новицки 1992 жылы жарық көрген «Қиын балаға көмектесу» кітабында әлеуметтік қабылдамаудың жасырын себептерін анықтау үшін қолданылған. Бұл қиындықтар дене тілі және моторлық дағдылармен байланысты проблемалардан асып түседі. Диссемиямен күресетін адамдар жеке қарым-қатынаста сөзсіз сигналдарды қабылдау және пайдалануда қиындықтарға тап болады. Альберт Мехрабианның классикалық зерттеулері көрсеткендей, бет-әлпет, дене күйі және қол қимылдары арқылы хабардың эмоционалдық мағынасының 55 пайызы, ал дауыс тоны арқылы 38 пайызы беріледі. Эмоционалдық мағынаның бар болғаны 7 пайызы ғана сөздермен білдіріледі. Диссемия – бұл сөзсіз оқу бұзылысының әлеуметтік дисфункциялық жағын көрсетеді.

Диссемиялық ересектер

Диссемиялық ересектердің әлеуметтік өзара әрекеттері жетілмеген және күрделі болып көрінеді, тіпті олардың қарым-қатынас емес ойлау қабілеттері қалыптыдан аса дарынды деңгейде болуы мүмкін. Диссемиялық адамдар әртүрлі деңгейде әлеуметтік ұялушылық пен ауызекі емес коммуникацияда қиындықтарды көрсетеді. Кейбіреулері тек ақпаратты қабылдау немесе өзін-өзі жеткізуде қиындыққа тап болса, ал енді біреулері екеуінде де қиналады. Қиындық деңгейі әр адамда әртүрлі болады; қиындық міндетті түрде толыққанды қабілетсіздікке тең емес, және ол барлық жағдайларда да кездеспейді. Кейде, өзін-өзі жеткізудегі қиындық тек эмоция мен бет бұлшықеттерінің арасындағы уақытша кешігу болуы мүмкін. Әлеуметтік жағынан қиналатын, ауызекі емес коммуникацияда кемшіліктері бар ересектер көбінесе "әлеуметтік ортада сәл бейімсіз сезінемін" немесе "көңілінен шығып қалғандаймын" дейді. Диссемиялық ересектер уақытша немесе кездейсоқ жағдайларда сәттілікке жете алады, бірақ олардың сәттілік сезімі қысқа болатын, көбінесе көңіл көшіп, өзін-өзі кінәлау үлгісіне оралуы мүмкін. Көп жағдайда диссемиялық адамдар ойламастан бірдеңе айтып, оның салдарынан уайымдайды. Диссемиялық ересектер жаңа таныстардың сезімдерін немесе әлеуметтік қызығушылықтарын түсінуде қиындыққа тап болуы мүмкін, бұл наразылыққа немесе қабылдамауға әкелуі мүмкін. Олар сонымен қатар әлеуметтік өзара әрекеттің нәзік жақтарын, мысалы, уақытты дұрыс бағалау мен мүмкіндікті пайдалануда қиналады. Бұл жағдайды одан бетер ушықтырып, таныстарының, әріптестерінің және тіпті туыстарының қыңырлығына себеп болуы мүмкін. Диссемиялық адамдар ересектердің зорлық-зомбылығының құрбанына айналуы мүмкін. Егер диссемиялық ересектер жеткілікті ауызша ақпарат немесе басқа да түйсіндіргіштер бар ортада немесе жағдайда болса, олар дұрыс жауап беруді түсіну немесе құру үшін қалыпты жағдайға ие болады, және бұл проблемалар айтарлықтай азаюы мүмкін. Диссемия/НЛД-мен ауыратын ересектерге қатысты зерттеулер балалардағы зерттеулерге қарағанда аз, сондықтан оларды емдеу қиын. Диагностика мен емдеуге қатысты зерттеулерге ересектердің қатысуын қамтамасыз етілмейінше, қате түсініктер туындауы мүмкін және олардың өмір сапасы уақыт өте келе жалғыздыққа, оқшаулануға, ашуға және тіпті екі тараптың түсінбеушілігінен туындаған агрессияға дейін нашарлауы мүмкін. Алайда, оны белгілі бір дәрежеде әлеуметтік жағынан түзетуге болады. Қолдау көрсететін дос немесе әріптес сияқты, жағдайға тән ым-ишараларды үйрену арқылы, диссемиямен ауыратын адам көп жағдайда "қосылуға" қабілетті болады, оны қырағылықпен бақылап немесе сұрақтар қою арқылы. Диссемия немесе NLD бар көптеген ересектер оқу және жазуда өте жақсы болғандықтан, толыққанды сөйлемдерді қолдану арқылы немесе ым-ишараларды немесе бет-әлпетті мағынасын түсіндіретін ауызша түйсіндіргіштермен толықтыру арқылы коммуникацияны нақтылау пайдалы болуы мүмкін. Әлеуметтік алаңдаушылық немесе әлеуметтік фобия - ауызекі емес коммуникациядағы проблемаларды анықтау үшін қолданылатын медициналық жіктелімдер; алайда, диссемия NLD немесе мидың нақты зақымдануына қатысты болғанда, мысалы, оң жарты шарға, алаңдаушылық немесе фобия емес. Созылмалы диссемия - кейбір неврологтар әлеуметтік-эмоционалдық өңдеу бұзылысы (СЭББ) деп атайтын жағдай.

Мүмкіндігі шектеулі емес, ерекшелік

Диссемия мүгедектік емес, ерекшелік ретінде қарастырылады; осы себепті ол стандартты медициналық жағдай ретінде жіктелмейді. Көп жағдайда диссемия мәдени ерекшеліктерден туындайды; кейде диссемия назар жетіспеушілігі бұзылысының (НЖБ) бір түрі болып табылады. Дегенмен, бұл ерекшеліктер өте ауыр салдарға әкелуі мүмкін. Диссемиямен байланысты жеке қарым-қатынастарды құру және сақтаудағы қиындықтар көбінесе адамдардың әлеуметтік және кәсіби проблемаларының түпкі себебі болып табылады. Кейде жеңіл аутизм спектрінің бұзылысы (АСБ) немесе әлеуметтік үрей синдромы бар адамдар да диссемияның белгілерімен күреседі. Диссемияны анықтауға және оның кері әсерін азайтуға бағытталған түрлі бағдарламалар арқылы түзетуге болады. Мұндай бағдарламалар, аккультурация сияқты, виртуалды және әлеуметтік оқытуға ерекше мән береді.