Жалған естеліктер: Сауда орталығында жоғалған жағдай эксперименті
Lost in the mall technique
Жаңылған естеліктер: «Сауда орталығында жоғалған» тәжірибесі – бұл жасанды естеліктерді қалыптастыру тәсілі. Э.Лофтус және Дж.Коан зерттеуі, естеліктердің қате болуын көрсетеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
"Сауда орталығында жоғалған" техникасы немесе тәжірибе – ешқашан болмаған оқиғалар туралы шатасуларды көрсету үшін қолданылатын естелік енгізу техникасы. Мысалы, бала кезінде сауда орталығында жоғалып қалғандық туралы естеліктер тәжірибеге қатысушыларға олардың үлкен туысы сол кезде қасында болған деген ұсыныстар арқылы жасалуы мүмкін. Бұл техниканы алғаш Элизабет Лофтус және оның студенті Джим Коан адамдарға толығымен жалған естеліктерді енгізуге болатындығын дәлелдеу үшін әзірледі. Бұл әдіс жасырылған естеліктер мен жалған естелік синдромының болуы туралы пікірталас аясында жасалды.
The "lost in the mall" technique or experiment is a memory implantation technique used to demonstrate that confabulations about events that never took place – such as having been lost in a shopping mall as a child – can be created through suggestions made to experimental subjects that their older relative was present at the time. It was first developed by Elizabeth Loftus and her undergraduate student Jim Coan, as support for the thesis that it is possible to implant entirely false memories in people. The technique was developed in the context of the debate about the existence of repressed memories and false memory syndrome.
Зерттеу әдістемесі
Коан когнитивтік психология курсы бойынша қосымша балл алу үшін алғашқы "сауда орталығында жоғалған" экспериментін жобалады. Профессор Лофтус студенттерін адамдарға жалған естеліктерді сіңіретін эксперимент жасауға шақырды. Коан өзінің анасы, әпкесі және бауырын қатысушы ретінде тартты. Ол балалық шақтағы оқиғаларды сипаттайтын төрт қысқа мәтіннен тұратын буклеттерді жинады және оларға төрт оқиғаның әрқайсысы туралы ең көп нәрсені еске түсіруге тырысып, алты күн ішінде осы еске түсіргендерін жазуды тапсырды. Қатысушылардың білмейтіні, мәтіндердің бірі жалған болды; ол Коанның бауырының 5 жасында сауда орталығында жоғалып, кейін қарт адам құтқарып, отбасымен қайта қосылғанын сипаттады. Эксперимент барысында Коанның бауыры жалған мәтіннің бірнеше қосымша бөлшектерін ойлап тапты. Эксперимент аяқталғаннан кейін, жазылған сұхбатта, бірін жалған деп айтқанда, Коанның бауыры қайсысы жалған екенін анықтай алмады және оған сенбегенін білдірді. Коан кейіннен жоғары оқу орнындағы дипломдық жұмысы үшін зерттеу әдістемесін жетілдірді, онда "барлық қатысушылар жалған естелікті анықтай алды" деп хабарлады. Коан, Дж. А., (1993, 18 тамыз), Жалған естеліктер жасау, Дипломдық жұмыс, Психологияның құрметті бағдарламасы, Вашингтон университеті. Келесі экспериментте Элизабет Лофтус және Жаклин Пикрелл Коанның бауырына қолданған әдістерін 24 қатысушысы бар ресми зерттеуде пайдаланды, олардың шамамен 25%-ы жалған оқиғаны еске түсіргенін хабарлады. Жалған оқиғаның есте қалуы, әдетте, нақты оқиғаларға қарағанда нашаррақ болды және адамдар нақты оқиғаларды сипаттау үшін жалған оқиғаларға қарағанда көбірек сөздер қолданды. Зерттеу соңында қатысушыларға 4 оқиғаның бірі жалған екені айтылғанда, 24 қатысушының 5-і сауда орталығында жоғалған оқиғаны жалған деп анықтай алмады және оның орнына нақты оқиғалардың біреуін жалған деп таңдады. Лофтус бұл зерттеуді жалған естеліктерді құру құбылысы үшін "дәлелдеме" деп атайды және жалған естелік ұсынылған оқиғаның (сауда орталығында жоғалу) бұрыннан бар естеліктерге енуі нәтижесінде қалыптасады деп болжайды. Уақыт өте келе адамдар үшін шын болған оқиға мен қиял арасындағы шекараны ажырату қиынға соғады және есте сақтау қателері жасалады. Дегенмен, жоғалған оқиғаны үлкен туыс растаса, терапия кезінде қандай жағдай тууы мүмкін екені әлі белгісіз. "Сауда орталығында жоғалған" эксперименті ескі туыстардың мәлімдемелерін пайдаланып қайталанды және әртүрлі жастағы қатысушылармен кеңейтілді. Қатысушылардың шамамен 25 пайызы сіңірілген естелікті еске түсіріп қана қоймай, жетіспейтін бөлшектерді де толықтырды. 1999 жылы "Этика және мінез-құлық" журналында жарияланған мақалада Линн Крук пен Марта Дин, мансабының бір бөлігін қалпына келтірілген естеліктермен айналысқан психологтар, Лофтустың "Сауда орталығында жоғалған" зерттеуіне күмән келтірді, қолданылған әдістер этикалық емес және нәтижелерді травмалық естеліктерге қатысты нақты өмірлік жағдайларға жалпылауға болмайды деп мәлімдеді. Лофтус олардың сын-пікірлеріне жауап беріп, Крук пен Диннің техниканы сипаттауындағы "асыра сілтеулер, жоюлар мен қателіктерді" және зерттеуді БАҚ-та көрсету туралы қателіктерді атап өтті. Лофтус "Сауда орталығында жоғалған" зерттеуі (және естелік сіңіру әдістерін қолданатын басқа зерттеулер) терапияда анықталған балалық шақтағы сексуалдық зұлымдық туралы барлық естеліктер жалған деп мәлімдемейтінін нақтылады; оның орнына, үлкен туысы оқиғаға куә болғанын айтса, адам естелігін манипуляциялаудың қаншалықты оңай екенін көрсетуге тырысты. Лофтус сондай-ақ Крукты зерттеуші ретінде өзінің адалдығы мен жұмысын жоққа шығаруға бағытталған ұзақ күш-жігердің бір бөлігі ретінде мақала жазуда айыптады. 2019 жылы Крук пен МакЭуэн жариялаған кейінгі мақалада 2017 жылғы соттағы Лофтустың куәлігі келтірілді, онда зерттеу "қатысушылардың туыстарынан хабарсыз жоғалып кету мүмкіндігін" бақылай алмағаны айтылды, бұл қатысушылар тәжірибелік ұсыныстан гөрі шынайы балалық шақтағы тәжірибелерден мәлімет алу мүмкіндігін қарастырады. Зерттеуге қатысқандарды және қарама-қайшы деректерді талдағаннан кейін Крук пен МакЭуэн "1995 жылы HSRC-ге хабарлаған бес қатысушы өздері бастан өткерген оқиғалар мен оларға ұсынылған оқиғаларды ажырата алды" және "біздің зерттеуіміз екі қатысушының тәжірибесі "жалған естеліктердің қалыптасуына дәлел" бола алмайды" деп қорытындылады. Морган Шоу, жеке практикадағы клиникалық психологтар/психоаналитиктер, қалпына келтірілген естеліктермен айналысқан, Лофтус пен Пикреллдің (1995) зерттеуіне қатысты сын жариялады, ол Линн Круктан көп сілтемелер алды. Олар Жалған естелік синдромы (ЖЕС) және Ата-аналық бөтендеу синдромы (АБС) бала зұлымдықпен айыпталған ата-аналарды қорғау үшін, бала зұлымдығын қудалауды әлсіретуге бағытталған үлкен қозғалыстың бір бөлігі ретінде әзірленгенін мәлімдеді. Близард пен Шоу Лофтус пен Пикреллдің (1995) нәтижелері зұлымдық туралы қалпына келтірілген естеліктерге қатысты емес екенін айтады, өйткені балалық шақтағы зұлымдық естеліктері көбінесе қайталама оқиғаларды және ауыр және сексуалдық сипаттағы мазмұнды қамтиды. "Сауда орталығында жоғалған" зерттеуіндегі жалған естеліктерді отбасы мүшелері растағандықтан, Близард пен Шоу нәтижелер терапиялық практикадағы ұсынымдарға қатысты емес екенін мәлімдеді. 2020 жылы PsyArXiv препринт серверінде жалған естеліктердің қайталама мысалдарының сіңірілуін құжаттаған зерттеу жарияланды, ол Близард пен Шоудың қайталама зұлымдыққа қатысты аргументіне қатысты дауласты.
Coan designed the first lost in the mall experiment as an extra credit assignment for a course in cognitive psychology. The professor—Loftus—invited her students to design and execute an experiment implanting false memories in subjects. Coan enlisted his mother, sister and brother as subjects. He assembled booklets containing four short narratives describing childhood events, and instructed them to try to remember as much as possible about each of the four events, and to write down those details over the course of six days. Unknown to the participants, one of the narratives was false; it described Coan's brother getting lost in a shopping mall at around the age of 5, then being rescued by an elderly person and reunited with his family. During the experiment, Coan's brother unwittingly invented several additional details of the false narrative. At the conclusion of the experiment during a tape recorded debriefing when told that one of the narratives was false, Coan's brother could not identify which one was false and expressed disbelief when told. Coan later refined the study methodology for his senior thesis where he reports "all subjects were able to identify the false memory"(p. 16). Coan, J. A., (1993, August 18), Creating False Memories, Senior Paper, Psychology Honors Program, University of Washington. In a follow up experiment, Elizabeth Loftus and Jacqueline Pickrell adapted the methods Coan had used on his brother in a formal study with 24 participants, about 25% of whom reported remembering the false event. The memory for the false event was usually reported to be less clear than the true events, and people generally used more words to describe the true events than the false events. At the end of the study when the participants were told that one of the 4 events was false, 5 out of the 24 participants failed to identify the lost in the mall event as the false event and instead picked one of the true events to be false. Loftus calls this study "existence proof" for the phenomenon of false memory creation and suggests that the false memory is formed as a result of the suggested event (being lost in a mall) being incorporated into already existing memories of going to the mall. With the passage of time it becomes harder for people to differentiate between what actually happened and what was imagined and they make memory errors. However, it remains to be seen how an older relative verifying the lost incident applies to what might happen in therapy. The lost in the mall experiment has been replicated using claims by older relatives and extended with different ages of subjects. About 25 percent of the participants not only "remembered" the implanted memory but also filled in the missing details. In a 1999 article in the journal Ethics & Behavior, Lynn Crook and Martha Dean, psychologists who made their career in part with recovered memories, questioned Loftus' Lost in the Mall study, arguing that the methods used were unethical and the results not generalizable to real life memories of trauma. Loftus responded to their criticism, noting "exaggerations, omissions and errors" in Crook and Dean's description of the technique and mistakes about the study's representation in the media. Loftus made it clear that the Lost in the Mall study (and other studies using memory implantation techniques) in no way claimed that all memories of childhood sexual abuse discovered in therapy were false; instead, they tried to show how easy it was to manipulate human memory if an older relative said they witnessed the incident. Loftus also accused Crook of writing the article as part of a long series of efforts to discredit her integrity as a researcher and her work. A later paper published by Crook and McEwen in 2019 cites Loftus' testimony in a 2017 court deposition that the study failed to control for "the possibility the participants were lost without their relatives’ knowledge," which allows for the possibility that participants were drawing upon details from true childhood experiences rather than experimental suggestion. Upon analyzing participants and conflicting data in the study, Crook and McEwen conclude that "the five subjects reported to the HSRC in 1995 were able to differentiate between events they experienced and events that were suggested to them" and that "our examination suggests the experiences of the two subjects did not qualify" as "existence proof for false memory formation." and Morgan Shaw, both private practice clinical psychologists/psychoanalysts who have consulted on recovered memory cases, published a criticism of Loftus and Pickrell (1995) that was heavily sourced from Lynn Crook in the trade journal Journal of Child Custody. They argue that False Memory Syndrome (FMS), along with Parental Alienation Syndrome (PAS), were developed in defense of parents accused of child abuse, as part of a larger movement to undermine prosecution of child abuse. Blizard and Shaw argue that the results of Loftus and Pickrell (1995) are inapplicable to recovered memories of abuse, as recovered memories of childhood abuse often involved repeated instances and content that is traumatic and sexual in nature. Because family members who claimed to witness the event corroborated the false memories in the Lost in the Mall study, Blizard and Shaw argue that the results are not applicable to potential suggestion in therapeutic practice. In 2020, a study documenting the implanting of repeated instances of false memories was posted on the PsyArXiv preprint server that explicitly disputed the Bizzard and Shaw argument related to repeated instances of abuse.