Кіріспе
Juniperus horizontalis, көлденең арша немесе жатқан арша, Солтүстік Американың солтүстігіне, Канаданың көп бөлігіне, Юконнан шығысқа қарай Ньюфаундлендке дейін және АҚШ-тың кейбір солтүстік штаттарында табиғи түрде өсетін төмен бойлы бұталы арша.
Juniperus horizontalis, the creeping juniper or creeping cedar, is a low growing shrubby juniper native to northern North America, throughout most of Canada from Yukon east to Newfoundland, and in some of the northern United States.
Сипаттама
Оның ғылыми және жалпы атауларына сай, бұл түрдің биіктігі бірнеше метрге жетеді, бірақ көбінесе бірнеше метрге дейін жайылады. Өркендері жұқа, диаметрі. Жапырақтары қарама-қарсы декуссатты жұптарға немесе кейде үштен тұратын торапқа орналасады; ересек жапырақтарының жапырақшалары 1–2 мм ұзындықта (желдеткіш өркендерде 8 мм-ге дейін) және тар, ал олар жапырақ сабағының түбімен біріккен. Жас жапырақтары (тек жас көшеттерде) ине тәрізді, ұзын. Шишалары жидек тәрізді, шар тәрізді немесе екі бөлікті, диаметрі, қою көк түсті, ақшыл көк түсті балауызды қабықпен жабылған, және екі тұқымды (сирек жағдайда бір немесе үш) қамтиды; олар көбінесе иілген сабаққа ие және шамамен 18 айда піседі. Аталық шишалары ұзын, көктемнің басында тозаңды таратуға ашылады. Бұл түр екі үйлі, әрбір өсімдікте тек бір жынысты шишалар пайда болады. Juniperus virginiana-мен тығыз байланысты және көбінесе Канаданың оңтүстігінде олардың ареалдары қабаттасатын жерлерде олармен будандасады. Juniperus scopulorum-пен гибридтер де кездеседі.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Бұл түр Солтүстік Американың солтүстігіне тән, Канаданың көп бөлігінде, Юконнан шығысқа қарай Ньюфаундлендке дейін, ал АҚШ-та Аляскада және құрлықта Монтанадан шығысқа қарай Мэнге дейін таралған. Оның оңтүстікке қарайғы ең шеткі нүктесі Вайоминг және солтүстік Иллинойс штаттарында орналасқан. Бұл түр Роки тауларының шығыс беткейлеріндегі тасты аймақтарды да мекендейді.
Өсіру және пайдалану
100-ден астам түрлі сорттар бауларда сәндік өсімдік ретінде қолдану үшін таңдалған, олардың тік өспей, жайылып өсу қасиеті жер жабу үшін бағалы. Көбінесе кездесетін сорттарға "Bar Harbor", "Blue Acres", "Emerald Spreader", "Green Acres" және "Wiltonii" ("Blue Rug Juniper") жатады. Көптеген танымал сорттардың жапырақтары көгілдір реңді болып келеді, ал кейбіреулері ашық жасыл, сары немесе ала реңді болады.