Кіріспе

1947 жылы Уильям А. Уэллманның түсірген фильмі – Уильям А. Уэллман режиссерлік еткен, Джеймс Стюарт пен Джейн Уайманның басты рөлдерде ойнаған 1947 жылғы американдық комедиялық фильм. Бұл фильм қоғамдық пікірді зерттеудің сол кездегі жаңа практикасы туралы түсірілген алғашқы фильмдердің бірі. Фильм "Миддлтаун" зерттеулерінен шабыт алған. Ол "Сиқырлы қала" деген атпен де белгілі. Атаудағы "сиқыр" – фильмде айтылғандай, математикалық керемет, яғни белгілі бір қалаларды пайдаланып, бүкіл елдің әрекеттерін жетістікпен болжау мүмкіндігі. Бұл кейіпкерлік актер Дональд Миктің соңғы фильмі болды.

Сюжет

Лоренс "Рип" Смит – бұрынғы баскетболшы, әскери қызметтен қайтқан, қазір сауалнамалар мен тұтынушылық зерттеулер жүргізетін компанияны басқарады. Соңғы кезде ол математикалық "мыңгерлік формула" табуға құмарланып, бәсекелес компанияларымен шайқасуға тырысады. Қаржылық мүмкіндігі шектеулі болғандықтан, ол өзінің басты қарсыласы Джордж Стрингерден қалып қояды. Бір күні Рип өзінің әріптесі, бұрынғы әскери досы Хупендекер Грандвью қалашығында жасаған сауалнаманың нәтижесі Стрингердің ұлттық деңгейде жүргізген сауалнамасымен толық сәйкес келетінін біледі. Рип бұл шағын қала тұрғындарының демографиялық ерекшеліктері бүкіл елге сай келеді деп санайды және өзінің керемет формуласын тапқандығына көз жеткізеді. Теориясын сынап көру үшін Рип клиентіне прогрессивті білім беру туралы сауалнама сатады, нәтижелердің бүкіл елге қатысты болатынын уәделейді. Сондай-ақ, ол нәтижелерді Стрингердің компаниясымен бірдей күні жеткізуге міндеттенеді, тіпті қарсыласы бұл жобада ұзақ уақыттан бері жұмыс істеп жатқанмен. Рип және оның командасы Грандвьюге барып, сауалнама жүргізеді. Олар өзін сақтандыру агенттері ретінде таныстырады. Бірақ қиындықтар Рип Мэри Питерман есімді әйелдің қала әкіміне қаланы кеңейту және бірнеше жаңа ғимараттар салуға көндіруге тырысып жатқан әңгімесін естігенде басталады: азаматтық орталық. Рип бұл қаланың қазіргі күйінде қалуын қалайды, осылайша елдің демографиялық ерекшеліктерін көрсететін нақты сауалнамалар жүргізе алады. Рип қаланы сақтау үшін құмарлықпен сөйлейді, ал қалалық кеңестің консервативті мүшелері Мэридің ұсынысын қарастырмай, оның сөзін тыңдайды. Мэри жергілікті газетте Рипке қарсы өткір және ашулы мақала жазады, газеттің иесі – оның отбасы. Рип Мэриге әзіл-қалжыңмен жауап беруге тырысады, бірақ ол өз ұстанымынан мойын бұрмайды. Дегенмен, екеуі бір-біріне тартылады. Рип құпия түрде сауалнама үшін ақпарат жинағанда, олар көп уақытты бірге өткізеді. Риптің әріптестерінің бірі оны зерттеу нысанына тым терең бойлап бара жатқаны туралы ескертеді, бірақ Рип Мэриға деген құмарлығына немқұрайды. Рип мектеп баскетбол командасын жаттықтырады және Мэридің отбасымен танысатын мектеп кешінде болады. Кейінірек Рип клиентімен телефон арқылы сөйлесу үшін сыртқа шыққанда, Мэри оны қуып жетеді, әңгімені тыңдайды және Риптің қаладағы мақсатын біледі. Оның алдағанына ашуланып, Мэри ертеңіне газетте оқиғаны жариялайды. Ірі ұлттық газет оқиғаны қамтиды, және қала журналистерге толы болады. Қала "АҚШ-тың қоғамдық пікір астанасы" деп аталады, ал тұрғындары әрбір көше бұрышында тұтыну тауарларына қатысты өз пікірлерін сата бастайды. Қалалық кеңес қаланы кеңейтудің батыл жоспарларын жасай бастайды, ал Рип пен Мэри қала құрылымын өзгертуге себеп болған әрекеттерінен ұялады. Рип Грандвью мен Мэриден кетіп, үйіне оралады. Біраз уақыттан кейін Грандвьюдан келген сауалнамада американдықтар әйел президентті қалап жүргені анықталады. Қала баспасөз тарапынан қынжырылады, ал кеңейту жоспарлары күрт тоқтатылады. Бірақ Рип Мэриді ұмыта алмайды және оған деген сезімдерін білдіру үшін Грандвьюға оралады. Мэри оған да сезімдері бар екенін мойындайды, бірақ Рипке қарым-қатынас бастамас бұрын олар Грандвьюде келтірген қиындықтарды түзетуі керек екенін айтады. Рип Грандвьюдың АҚШ сенаторы Уилтонмен сөйлесіп, қаланы құтқару үшін ақша жинауға көмектесуін сұрайды. Олар өз жоспарларын қалалық кеңес алдында көрсетеді, бірақ жетекші кеңес мүшесі Ричард Никлби қарсылық білдіреді. Ашуланған Рип Никлбиге "командадан шығып бара жатқанын" айтады. Кейінірек Рип Никлбидің ұлы Хэнкіден әкесі кеңейтудің негізгі бөлігі салынатын жерді компанияға сатқанын біледі. Бұған тоқтама беру үшін Рип бірнеше апта бұрынғы кеңес отырысының стенограммасынан үзінділерді жариялауға қол жеткізеді, онда олар қаланы "өз қолдарымен" кеңейтетіні айтылған. Мақаланы оқыған тұрғындардың көпшілігі қала абыройын сақтау үшін қалалық кеңеске белгіленген жерге құрылыс салуды талап ете бастайды. Сату шартының ресми түрде дұрыс емес екені анықталады және жер қалаға қайтарылады. Тұрғындардың барлығы азаматтық орталықты салуға бірігіп жұмыс істейді, ал Рип пен Мэри жұп болады.

Қабылдау

Стюарттың бұрынғы "Жанды өмір" фильмі сияқты, бұл фильм де шыққан кезде кассада сәтсіз болды. Фильм 350 000 долларлық зиян келтірді.