Майкл Кори: Американдық либреттист және лирик ақыны

Кіріспе

Майкл Кори (1955 жылдың 1 сәуірінде туған) – американдық либреттошы және ән жазушы. Оның музыкалық театр мен операға арналған шығармаларына «Grey Gardens» және «Far From Heaven» мюзиклдері, «Harvey Milk» және «The Grapes of Wrath» опералары кіреді. Оның туындылары Бродвейде, Бродвейден тыс ареналарда және халықаралық сахналарда қойылған. Оның әндері «Тони» сыйлығы мен «Драмалық үстел» сыйлығына ие болды, сондай-ақ «Сыртқы сыншылар шеңбері» сыйлығын жеңіп алды. 2016 жылы Кориге Америка өнер және әдебиет академиясының Марк Блицштейн сыйлығы табысталды.

Өмірбаян

Кори Нью-Джерси штатының Элизабет қаласында Бенджамин мен Джанет Индиктің ұлы болып дүниеге келді. Оның әкесі фармацевт, ол Х.П. Лавкрафт және Стивен Кинг туралы ғылыми мақалалар жариялаған. Оның анасы мүсінші және Ұлттық әйел суретшілер қауымдастығының бұрынғы президенті. Нью-Джерси штатының Тинек қаласында өскен ол 1972 жылы Тинек орта мектебін бітірді. Кори Брандейс университетінде музыка оқыды, кейін Нью-Йорк университетінің журналистика факультетіне ауысты. 1970 жылдардың ортасында ол журналист ретінде, сондай-ақ тілші және редактор болып «The Village Voice» және басқа Манхэттен апталықтарында жұмыс істеді. Оның хабарлаудағы тәжірибесі жаңалықтардағы нақты тұлғаларға негізделген бірнеше туындыларын жазуға ықпал етті.

Дик қайда?

Коридің көп назар аударған алғашқы жұмысы Стюарт Уоллес жазған және Playwrights Horizons-та дамытылған "жаңа водевиль" стиліндегі операсы – "Дик қайда?" болды. Қазіргі оқиғаларды комикс әлеміндегі жамандыққа айналдырған сатиралық операда Дональд Трамптың образындағы "карликовый шебер құрылысшы" Стамп Тауэр және Уильям мен Ламар Ханттың әлемдік күміс нарығын басып алу әрекеттерінен шабыт алған Стерлинг және Стайнлес есімді Тарниш ағайындылары сомдалды. Опера 1989 жылы Миллер ашық аспан театрында Хьюстон Гранд Операсының қойылымымен және Ричард Форманның режиссерлігімен премьераланды. "Нью-Йорк Таймс" газетінің сыншысы Бернард Холланд оны "біз іздеуі тиіс музыкалық сахналық туындының түрі" деп бағалады. Village Voice газетінің Лейтон Кернер оны "көктемді әрі керемет айыптама" деп сипаттады.

Кабала

Коридің Уоллеспен келесі бірлескен жұмысы – Кабала, ол Кабала философиясына сәйкес жеті музыкалық бөлімнен немесе «қақпалардан» тұрады. Туындының либреттосы толығымен ежелгі тілдерде жазылған, оның ішінде орта ғасырлық француз және неміс тілдері, ерте испан және арамей тілдері қолданылған, бұл еврей диаспорасы арқылы Кабала тәжірибесінің қалыптасуын көрсету үшін жасалған. Ол Иерусалимдегі ортодоксалды Кабала қауымдастықтарында болған кезде жазған сұхбаттарының жазбалары 1989 жылы Бруклин Музыка Академиясының Next Wave фестивалі және Би Театры Шеберханасының бірлесіп ұйымдастырған премьерасы барысында тікелей қойылымдарға енгізілді, режиссурасы мен хореографиясы Энн Карлсонға тиесілі болды. Джон Роквелл «Нью-Йорк Таймс» газетінде былай деп жазды: «Кабала бергенінен гөрі, оның уәдесімен маңыздырақ болуы мүмкін. Бірақ оның бергенінің өзі де құнды».

Харви Милк

Коридің Стюарт Уоллеспен келесі бірлескен жұмысы Харви Милк операсы болды, ол үш актідегі эпикалық опера ретінде жоспарланған және Хьюстон Гранд Операсы, Нью-Йорк Сити Операсы және Сан-Франциско Операсының тапсырысымен жасалған. Онда өлтірілген саясаткер және гомосексуалдар құқығын қорғаушы Харви Милктің өмірі бейнеленген. Бірінші акті («Құпия бөлме») Милктің Нью-Йоркте акционерлік брокер ретінде жасырын өмірін, Орталық саябақта тұтқындалуын және Стоунволл көтерілісінен кейін сүйіктісі Скотт Смитпен Сан-Францискоға аттану шешімін көрсетеді. Екінші акті («Кастро») Милктің Сан-Францискодағы фотосалон иесінен қалалық кеңесшіге айналу жолын суреттейді. Үшінші акті («Аймақ әкімдігі») оның қатал саяси тактикасын және өзінің өлтірушісі, басқа кеңесші Дэн Уайтпен болған қақтығысын көрсетеді. Милктің өлімін сезуі «Егер миымға оқ тисе» ариясында көрінеді, ол Уайттың қолынан өлгенге дейін бірнеше апта бұрын өсиетін жаздырады. Нақты жазбаның бөлімдері партитураға енгізілген. Операның тұңғыш көрсетілісі 1995 жылдың 21 қаңтарында Хьюстон Гранд Операсында өтті және опера сахнасында ашық гомосексуалдық махаббат көрінісінің алғашқы көрсетілісіне байланысты дау тудырды. «Чикаго Трибьюн» оны «жылдардағы ең жақсы жаңа опералардың бірі» деп атады, ал «The Independent» журналының Эдвард Секкерсон «либреттосы қазіргі заман операсындағы ең өткір туындылардың бірі» деп жазды. «The New York Times» газетінде К. Роберт Шварц жазғандай, «Харви Милк – бетке шабуылдайтын опера, ол Милктің трагедиясын ғана емес, сонымен қатар Америкадағы гомосексуалдық сананың оянуын зерттейтін туынды». Сан-Франциско операсының қойылымы туралы Джошуа Косман «The San Francisco Chronicle» газетінде былай деп жазды: «Либреттосы керемет, әуенді де күлкілі, сонымен қатар жұмбақ пен поэзияға толы». Опера 1998 жылы Teldec компаниясымен жазылды, дирижерлік – Дональд Рунниклс. Солистер, хор және оркестр үшін концерттік туынды, «Харви Милкке арналған Реквием» операның үшінші актісінен 45 минуттық мәтін мен музыкадан композитордың өңдеуімен қайта жазылған. Бұл туынды 2002 жылы Лондондағы Maida Vale концерттері сериясы аясында BBC симфониялық оркестрінің орындауында ұсынылды. 2015 жылдың ақпанында Камерон Луки режиссерлік еткен Мельбурн (Австралия) қаласында және 2016 жылы Сиднейде операның толық нұсқасынан алынған жартылай сахналық концерттік нұсқасы көрсетілді.

Korie’s next collaboration with Stewart Wallace was the opera Harvey Milk, conceived as an epic opera in three acts and co commissioned by Houston Grand Opera, New York City Opera, and San Francisco Opera. It depicts the life of the slain politician and gay rights activist Harvey Milk. The first act (“The Closet”) represents Milk's early years as a closeted stock broker in New York, his arrest in central park, and his decision to depart for San Francisco with his lover Scott Smith in the wake of the Stonewall Rebellion. The second act (“The Castro”) charts Milk's transformation from a San Francisco camera store owner to an elected City Supervisor. The Third Act (“City Hall”) dramatizes his hardball style politicking and head butting with his assassin, fellow Supervisor Dan White. Milk's premonition of his death is shown in the aria “If a Bullet Should Enter My Brain ,” as he makes a tape recording of his last will just weeks before his murder by White. Sections of the actual recording were included in the score. The opera premiered on January 21, 1995 at the Houston Grand Opera and generated controversy over the first presentation of openly gay love scenes on the operatic stage. The Chicago Tribune called it "one of the best new operas in years" and The Independent’s Edward Seckerson wrote "the libretto is among the sharpest in contemporary opera". K. Robert Schwartz in The New York Times wrote “Harvey Milk is an unflinching in your face kind of opera, a work that examines not only Milk’s tragedy but the awakening of gay consciousness in America.”

Performances followed at New York City Opera and San Francisco Opera. Joshua Kosman in The San Francisco Chronicle wrote of the SFO production, “By turns haunting and hilarious, brassy and mystically poetic, the libretto is a magnificent creation.” The opera was recorded by Teldec in 1998, with Donald Runnicles conducting. A concert work for soloists, chorus and orchestra, Kaddish for Harvey Milk, was reworked by the composer from forty five minutes of text and music extracted from the opera's third act requiem before its premiere. The work was presented in London as part of the Maida Vale Concerts series in 2002, performed by the BBC Symphony. In February 2015, a new semi staged concert version drawn from the entire opera was presented in Melbourne, Australia, directed by Cameron Lukie, and again in Sydney in 2016.

Хоппердің әйелі

Уоллес пен Коридің келесі операсы, үш кейіпкерлік тоқсан минуттық «Хоппердің әйелі» операсы, суретші Эдвард Хоппердің әйелі Жозефина Хоппердің мәтін жазушы, әңгіме таратушы Хэдда Хопперге айналуын бейнелейді. 1997 жылы Лонг-Бич операсындағы премьерасы туралы музыка сыншысы Марк Свед «The Los Angeles Times» газетінде былай деп жазды: «Кори қызықты да қорқынышты суреттерді қатар ұсынады; ақылды ұйқастар әдейілеу түрде мәдениеттің төмендеуімен өнерді шатастырады. Батыл, қайсар және маңызды». «Америкадағы өнер» журналы бұл қойылымды «операны американдық мәдениеттің қазіргі «қарапайымдану» күйіне қарсы тұрып, оны сынауға қабіл шын мәнінде ересектерге арналған өнер түрі ретінде көрсетті» деп бағалаған. 2016 жылы жаңадан қайта жаңғырған Нью-Йорк қалалық операсы операны өзінің алғашқы маусымына таңдап, Джеймс Лоу дирижерлік еткен және Андреас Митисек режиссерлік еткен Харлем сахнасында Шығыс жағалауындағы тұңғыш көрсетілімін ұйымдастырды.

Құмыра

Операдағы жұмысымен бірге Кори композитор Скотт Франкельмен музыкалық театр жанрында ынтымақтастық бастады. Олардың бірінші жұмысы "Қуыршақ" (Doll) Оскар Кокошканың Гюстав Малердің жесірі Алма Малердің үлгісімен жасалған, қозғалатын, толық өлшемді қуыршаққа деген құштарлықты бейнелейді. 1994 жылы "Қуыршақ" Ричард Роджерс даму сыйлығымен марапатталды. Ол Sundance Музыкалық Театр Лабораториясында дамытылды және 2003 жылы Чикагодағы Ravinia фестивалінде Лонни Прайс режиссерлігімен, Майкл Серверис пен Дэвид Хайд Пирс қатысқан актерлік құраммен сахнаға қойылды.

Сұр бақтар

Команданың ең танымал жұмысы – «Сұр бақтар» мюзиклі, Альберт және Дэвид Мейслздің осы аттас деректі фильміне негізделген алғашқы туынды. Драматург Даг Райттың қолымен жазылған либреттосы «Сұр бақтар» мюзиклінде фильмде көрсетілген оқиғаны кеңейте түседі: Кішкентай Эди мен Үлкен Эди Билдер Шығыс Хэмптондағы уақыт өте келе құлай бастаған, ескірген үйінде өмір кешеді. Мюзиклде сондай-ақ, отыз жыл бұрын, сол үйінде Кішкентай Эди мен Джозеф Кеннедидің жағдайына сәйкес келетін тойдың қабылдау рәсімін бейнелейтін, авторлардың болжамдауымен жазылған бірінші акт қосылды. Мюзиклді деректі фильм негізінде жасау туралы Кори былай деді: «Фильмнен өзгеше, театр сахнасында жақын кадрлар болмайды. Музыка мен әндер актерге экрандағы жақын кадр сияқты, уақытты тоқтататын, жанға бір сәт үңіліп қарауға мүмкіндік беретін мүмкіндік жасайды».

«Сұр бақтар» мюзиклі 2006 жылдың 10 ақпанында Майкл Грайфтің режиссерлігімен Playwrights Horizons сахнасында Кристин Эберсоль, Мэри Луиза Уилсон және Джон МакМартиннің қатысуымен көрсетілді, кейін Бродвейге көшті. Мюзикл «Үздік мюзикл» номинациясында Outer Critics Circle сыйлығын жеңіп алды, он Тони сыйлығына ұсынылды (соның ішінде «Үздік мюзикл» сыйлығы) және 2006-2007 жылдардағы Time журналының «Жылдың ең жақсы жаңа қойылымы» деп танылды. The Best Plays Theater Yearbook журналындағы 2006-2007 жылдарға арналған эсселерінде Майкл Файнгольд Коридің лирикасын «жоғары және төмен, өткен мен қазіргі заман арасында еркін ауысатын стильде жазылған» деп сипаттайды. «Грей Гарденс» мюзиклінің лирикасы екі басты кейіпкердің ерекшелігін көрсететін, толығымен олардың өзгеше сезімталдығын бейнелейді. Премьерасынан бері «Сұр бақтар» мюзиклі АҚШ-та және Жапония, Бразилия және Австралия сияқты елдерде көптеген қойылымдар көрсетілді. The New York Times газеті «Жазғы қаладағы тағы бір қыс» әнін американдық мюзиклдік театр репертуарына енгізу қажет деп атады. Мюзиклдің түпнұсқалық Бродвейдегі жазбасы 2007 жылы PS Classics лейблымен шығарылды. 2015 жылдың жазында Майкл Уилсонның режиссерлігімен Бей-стрит театрында Шығыс Хэмптондағы премьерасы өтті. Рейчел Йорк пен Бетти Баклидің қатысуымен қойылым кейіннен 2016 жылдың жазында Лос-Анджелестің Ахмансон театрында Орталық театр тобының ұйымдастыруымен көрсетілді. Сондай-ақ 2016 жылы мюзиклдің Еуропалық премьерасы Лондонның Саутварк театрында өтті, онда Оливье сыйлығының иегерлері Шила Хэнкок пен Дженна Расселл басты рөлдерді ойнады, ал режиссерлікті Том Саузерленд жүзеге асырды. theartsdesk.com сайтында жарияланған рецензиясында Мэтт Вольф «керемет түрде дөңгелекке тірелген кештің суреті өзінің жеке құндылығына ие және Расселге бірінші актіде анасы, ал екінші актіде өзінің қызы рөлін ойнауға мүмкіндік береді» деп жазды. «Расселдің осы екі рөлді тамаша ойнауы – оған сыйлық болды. Grey Gardens мюзиклінің ерекше жетістігі – оның толығымен ерекше және жаңарушылық сезім тудыруы». 2017 жылы бұл қойылым Off West End Offies Awards сыйлығымен «Жылдың ең жақсы мюзиклі» деп танылды.

Grey Gardens opened on February 10, 2006 at Playwrights Horizons with direction by Michael Greif and a cast featuring Christine Ebersole, Mary Louise Wilson, and John McMartin, later transferring to Broadway. The musical won an Outer Critics Circle Award for Outstanding Musical, was nominated for ten Tony Awards (including Best Musical), and was cited as Time Magazine’s #1 New Show of the Year for 2006 2007. In his essays on the show in The Best Plays Theater Yearbook, 2006 2007, Michael Feingold characterizes Korie’s lyrics as " couched in a diction that shifts recklessly from high to low and past to present Grey Gardens’s lyrics convey an eccentric sensibility wholly their own, mirroring the two heroines’ eccentricity." Since its premiere, Grey Gardens has received numerous productions both in the U. S. and abroad in Japan, Brazil, and Australia. The New York Times cited the song "Another Winter in a Summer Town" as one that should be included in the standard American musical theater repertoire. The original Broadway cast recording was released by PS Classics in 2007. In the summer of 2015, the work made its East Hampton Premiere at the Bay Street Theater, directed by Michael Wilson. Starring Rachel York and Betty Buckley, the production was subsequently presented by the Center Theatre Group at Los Angeles' Ahmanson Theatre in the summer of 2016. Also in 2016, the musical had its European premiere at London's Southwark Playhouse, starring Olivier award winning actresses Sheila Hancock and Jenna Russell, and directed by Thom Southerland. Writing for theartsdesk. com, Matt Wolf commented that “the portrait of a party gone spectacularly sour works very well in its own right and allows in practical terms for Russell to dazzle as both mother in act one and her own daughter in act two– a gift of a dual assignment that Russell bats out of the park Grey Gardens' singular achievement is to seem absolutely and bracingly unique.” In 2017 the production was named as “Best Musical of the Year” by the Off West End Offies Awards.

Қаһарлы жүзім

Коридің келесі опералық либреттосы Джон Стейнбектің "Қасқыр жүзімдері" романының музыкалық бейімделуі болды, музыкасын Рикки Ян Гордон жазды. Миннесота операсының әлемдік премьерасы 2007 жылы өте жағымды пікірлермен ашылды. The New Yorker журналына жазған Алекс Росс Коридің либреттосының "күштілігіне" жоғары баға берді, ол "жапа шеккен Джоад әулетіне лирикалық үн бергенде, романның ашу-ызасын сақтап қалудың жолын тапқанына таң қалды", ал The Los Angeles Times "күшті, сауатты либреттоны" Стейнбек эпосының "уақытқа сай мәнін" тапқаны үшін мақтады. Кейіннен ол Юта операсы мен Питтсбург операсында қойылды. "Қасқыр жүзімдері" 2010 жылдың 22 наурызында Карнеги залында концерттік, қысқартылған нұсқада орындалды. Тед Сперлинг Америка симфониялық оркестрін, MasterVoices (бұрынғы Collegiate Chorale) және Бродвей мен операдан шақырылған солистерді – Виктория Кларк, Кристин Эберсоль, Элизабет Футрал, Стивен Паскуал және Нейтан Ганнды бас рөлдерде дирижерлік етті. Джейн Фонда (оның әкесі Генри Фонда 1940 жылғы романның киноға бейімделуінде Том Джоад рөлін ойнаған) повестьті оқып берді. Толық операның жаңадан ойластырылып, құрылымы өзгертілген нұсқасы, үш актінің орнына екі актіден тұрады, 2017 жылдың мамыр айында Сент-Луис опера театрында жаңа қойылымда көрсетіледі. Қойылымды Джеймс Робинсон сахналады.

Бақыт

Кори мен Франкельдің келесі шығармасы Джон Вейдманның либреттосымен, Сьюзан Строманның режиссурасы және хореографиясы бар "Бақыт" мюзиклі болды. "Бақыт" 2009 жылдың 27 ақпанында Линкольн орталығының Мицзи Ньюхаус театрында Бродвейден тыс премьераға шықты, оны Линкольн орталығының театры ұйымдастырды. Нью-Йорк метро вагонындағы жолаушылардың тазалық орнына қамалғандығы туралы мюзиклдің метафизикалық идеясы Нью-Йорк Таймс газетінің театр сыншысы Бен Брантли тарапынан теріс қабылданды. Ол, музыкада "ұзаққа созылған ноталармен орындалған, дауысты бірақ тұманды балладалар бар" деп жазды. Bloomberg.com сайтында Джон Саймон бұл туындыны "кемшiлiксiз, үздіксіз 110 минуттық ойын-сауық" деп бағалады.

Көктен алыс

Far From Heaven – бұл команданың келесі мюзиклі, ол Тодд Хейнстің осы аттас фильміне негізделген және драматург Ричард Гринберг сахнаға бейімдеген. Мюзиклдің тұңғыш көрсетілімі 2012 жылдың шілдесінде Уильямстаун театр фестивалінде өтті. 2013 жылы ол Playwrights Horizons-та Бродвейден тыс қойылды, басты рөлдерді Келли О’Хара мен Стивен Паскуал сомдады. Терри Тейшоут The Wall Street Journal газетінде оны «негізі болған фильмнен әлдеқайда артық» деп атады. P. S. Classics түпнұсқалық актерлік құрамның жазбасы үшін жазған эссесінде New York Magazine журналының театр сыншысы Джесси Грин «Far From Heaven» мюзиклінің ерекше жетістігі – осыншама көп мән-жайды, ашу мен қайғыны ән жазудың көркемдігіне айналдыру» деп жазды.

Доктор Живаго

Кори Эми Пауэрспен бірге «Доктор Живаго» мюзиклінің ән сөздерін жазды, музыкасын Люси Саймон, пьеса авторы Майкл Веллер (Борис Пастернактың романы негізінде) жазды, ал режиссерлігін Дес МакАнуф жүзеге асырды. Бұл туындының дайындық жұмысы 2006 жылы Ла-Хойя театрында басталды. 2011 жылы Сиднейде (Австралия) жаңадан өңделген қойылым сәтті ашылды. Содан кейін ол Норвегияда, Швецияда және Оңтүстік Кореяда көрсетілді, ал 2015 жылдың сәуірінде Бродвей театрында (Бродвей) тағы да МакАнуфтің режиссерлігімен және Там Мутудың басты рөлде ойнауымен қайтадан ашылды. 26 алдын ала көрсетілім мен 23 ресми қойылымнан кейін жабылды. «Бродвей рекордс» лейблы актерлердің жазбасын шығарды. 2016–2017 жылдары ол Венгрияның Ұлттық театрында қойылды.

Соғыс бояуы

Кори мен Франкель драматург Даг Райт және режиссер Майкл Грайфпен "Соғыс бояуы" мюзиклі үшін қайта бірікті. Мюзикльдің оқиғасы косметика индустриясындағы билік үшін ондаған жылдар бойы бақталастыққа түскен сұлулықтың алыптары Хелена Рубинштейн мен Элизабет Арденнің арасындағы күреске арналған. Ол 2016 жылдың маусымында Чикагодағы Гудман театрында Пэтти ЛуПон Рубинштейн рөлінде, ал Кристин Эберсоль Арден рөлінде ойнаған қойылымда тұңғыш рет көрсетілді.

Финци-Континилер бақшасы

Кори Рикки Ян Гордонның «Финци Континилер бақшасы» опералық бейімдемесіне либретто жазды, ол Екінші дүниежүзілік соғыстың алдында басталады және өздерін айналасындағы өзгерістерден қорғалған деп санайтын аристократиялық итальяндық еврей отбасы – Финци Континилердің тарихын айтады. Оның тұңғыш қойылымы 2022 жылдың қаңтарында Ұлттық идиш театры «Фольксбиене» және Нью-Йорк операсының бірлескен өндірісінде болды.