Ақшаның сұранысы және пайыздық ставка: Кейнстік теориясы

Кіріспе

Пайыздық үлестің өтімділіктен айырылу үшін сыйақы ретінде қарастырылуы NOTOC макроэкономикалық теориядағы өтімділікке деген қалау

Макроэкономикалық теорияда өтімділікке деген қалау – бұл өтімділік ретінде қарастырылатын ақшаға деген сұраныс. Бұл тұжырымды алғаш рет Джон Мейнард Кейнс өзінің «Жұмыспен қамтудың жалпы теориясы, пайыздар және ақша» (1936) атты кітабында ақшаның сұранысы мен ұсынысы арқылы пайыздық мөлшерлемені анықтауды түсіндіру үшін жасаған. Ақшаға деген сұраныс актив ретінде облигацияларды ұстамау арқылы жоғалған пайыздық табысқа байланысты (мұнда «облигация» термині жалпы мағынада акциялар мен басқа да аз өтімді активтерді, сондай-ақ мемлекеттік облигацияларды білдіреді деп түсінуге болады). Ол пайыздық мөлшерлемелер жинаққа сыйақы бола алмайды, себебі егер адам жинаған ақшасын қолма-қол ақшаға сақтап, мысалы, матрастың астына тығып қойса, ол ешқандай пайыз алмайды, бірақ бәрібір барлық ағымдағы табысын жұмсаудан бас тартады. Кейнстің талдауы бойынша, жинаққа сыйақы берудің орнына, пайыз – өтімділіктен айырылу үшін сыйақы. Кейнстің пікірінше, ақша – ең өтімді актив. Өтімділік – активтің қасиеті. Актив қаншалықты жылдам ақшаға айналса, соғұрлым өтімді болады. Кейнстің пікірінше, өтімділікке деген сұранысты үш себеп анықтайды:
транзакциялық себеп: адамдар негізгі операцияларды жүзеге асыру үшін өтімділікке ие болуды қалайды, өйткені олардың табысы үнемі қолжетімді емес. Сұратылатын өтімділік мөлшері табыс деңгейімен анықталады: табыс неғұрлым жоғары болса, жұмсауды жүзеге асыру үшін соғұрлым көп ақша қажет. сақтықпен қарау себебі: адамдар күтпеген әлеуметтік проблемалар туындаған жағдайда, қосымша шығындарды талап ететін өтімділікке ие болуды қалайды. Бұл мақсатта сұратылатын ақша мөлшері табыс өскен сайын артады. спекуляциялық себеп: адамдар облигация бағасының төмендеуін күту үшін өтімділікті сақтайды. Пайыздық мөлшерлеме төмендегенде, пайыздық мөлшерлеме өскенше ақшаны ұстап тұру үшін адамдар көбірек ақша сұрайды, бұл қолданыстағы облигацияның бағасын төмендетіп, оның кірісін пайыздық мөлшерлемеге сәйкес ұстайды. Осылайша, пайыздық мөлшерлеме төмен болған сайын, ақшаға деген сұраныс артады (және керісінше). Өтімділікке деген қалаудың қатынасын әр түрлі пайыздық мөлшерлемелерде сұратылатын ақшаның кестесі ретінде графикалық түрде көрсетуге болады. Ақша ұсынысы және өтімділікке деген қалау қисығы теориялық тұрғыдан өзара әрекеттесіп, сұратылатын ақша мөлшері ұсынылатын ақша мөлшеріне тең болатын пайыздық мөлшерлемені анықтайды (IS/LM моделін қараңыз).

In macroeconomic theory, liquidity preference is the demand for money, considered as liquidity. The concept was first developed by John Maynard Keynes in his book The General Theory of Employment, Interest and Money (1936) to explain determination of the interest rate by the supply and demand for money. The demand for money as an asset was theorized to depend on the interest foregone by not holding bonds (here, the term "bonds" can be understood to also represent stocks and other less liquid assets in general, as well as government bonds). Interest rates, he argues, cannot be a reward for saving as such because, if a person hoards his savings in cash, keeping it under his mattress say, he will receive no interest, although he has nevertheless refrained from consuming all his current income. Instead of a reward for saving, interest, in the Keynesian analysis, is a reward for parting with liquidity. According to Keynes, money is the most liquid asset. Liquidity is an attribute to an asset. The more quickly an asset is converted into money the more liquid it is said to be. According to Keynes, demand for liquidity is determined by three motives:
the transactions motive: people prefer to have liquidity to assure basic transactions, for their income is not constantly available. The amount of liquidity demanded is determined by the level of income: the higher the income, the more money demanded for carrying out increased spending. the precautionary motive: people prefer to have liquidity in the case of social unexpected problems that need unusual costs. The amount of money demanded for this purpose increases as income increases. speculative motive: people retain liquidity to speculate that bond prices will fall. When the interest rate decreases people demand more money to hold until the interest rate increases, which would drive down the price of an existing bond to keep its yield in line with the interest rate. Thus, the lower the interest rate, the more money demanded (and vice versa). The liquidity preference relation can be represented graphically as a schedule of the money demanded at each different interest rate. The supply of money together with the liquidity preference curve in theory interact to determine the interest rate at which the quantity of money demanded equals the quantity of money supplied (see IS/LM model).

Баламалар

Пайымдалылық артықшылығы теориясына басты қарсылас уақыт артықшылығы теориясы болып табылады, ал пайымдалылық артықшылығы оған жауап ретінде пайда болған. Пайымдалылық – активтерді валютаға айналдырудың қаншалықты оңай екендігін көрсететін болғандықтан, активті айналдыруға кеткен уақытты білдіретін күрделі ұғым ретінде қарастырылуы мүмкін. Осылайша, белгілі бір жағынан, ол уақыт артықшылығына өте ұқсас.

Сындар

Адам, экономика және мемлекет (1962) еңбегінде Мюррей Ротбард ликвидтілік артықшылығы теориясы өзара анықталудың жаңылысынан зардап шегеді деп тұжырымдайды. Кейнс пайыздық мөлшерлеме ликвидтілік артықшылығымен анықталады деп мәлімдейді. Бірақ, іс жүзінде Кейнс пайыздық мөлшерлемені ликвидтілік артықшылығын анықтайтын фактор ретінде қарастырады. Ротбард: "Сондықтан кейнсиандар пайыздық мөлшерлемені, олардың ойынша ликвидтілік артықшылығымен анықталатын сияқты емес, экономикалық жүйенің басқа элементтеріне күшпен таңылған, түсіндірілмейтін құпия күш ретінде қарастырады" дейді. Сын-ескертпелер кейнсиандық емес экономистерден де келеді, мысалы, Бесансон университетінің экономика профессоры Ален Паргес, ол "кейнсиандық ликвидтілік артықшылығы теориясын қабылдамайды, себебі нақты ақша экономикасында оның сенімді эмпирикалық негізі жоқ".