Кіріспе

Қараңғы айлық он екі күндіктің соңғы күні.

Амавасия – санскрит тілінде жаңа ай фазасы. Үнді күнтізбелері 30 ай фазасын пайдаланады, олар Үндістанда тити деп аталады. Қара ай тити – Айдың Күн мен Ай арасындағы бұрыштық қашықтығы тұтасуға (сизигияға) дейін 12 градусқа дейін жететін кез. Жаңа ай тити (Пратипада немесе Пратама деп аталады) – сизигиядан кейінгі 12 бұрыштық градус. Амавасия көбінесе жаңа ай деп аударылады, себебі ағылшын тілінде Айдың тұтасуға дейінгі кезеңін белгілейтін стандартты термин жоқ.

Амавасияның мағынасы

Санскрит тілінде "ама" сөзі "бірге", ал "васья" сөзі "тұру" немесе "қосылып өмір сүру" дегенді білдіреді. Сондай-ақ, "на" + "ма" + "асия" дегенді білдіреді, яғни "на" = "жоқ", "ма" = Ай, "асия" = "сонда" дегенді білдіреді, демек "Айда жоқ", яғни Ай көрінбейді. Үндістанның көп бөлігінде қолданылатын pūrṇimānta māna индуистік ай күнтізбесінде ай айы толық ай немесе пурнимадан кейінгі күні басталады, сондықтан Амавасия әрқашан айдың ортасына түседі. Дегенмен, кейбір жерлерде қолданылатын аманта-мана күнтізбесінде ай айы жаңа ай күні басталады, сондықтан Амавасия сол жерлерде ай айының соңғы күні болып табылады. Амавасияда көптеген мерекелер тойланады, ең танымал мереке – Дивали. Көптеген индуистер Амавасияда ораза ұстайды. Кейбір Панча Гауда брахмандары айды пурнимадан (күн) кейінгі күні бастап, келесі пурнимаға дейін санап, яғни пурнима 29/30 күнге дейін (Пурниманта) созылады. Панча Дравидада айды амавасядан (күн) кейінгі күні бастап, келесі амавасяға дейін санап, яғни амавасия 29/30 күнге дейін (Аманта) созылады. Шұқла пакша – Айдың жаңа айдан толық айға өзгеру кезеңіндегі жарқын жарты ай, ал Кришна пакша – толық айдан жаңа айға өзгеру кезеңіндегі жарты ай. Сондықтан, бір амавасия бүкіл елде бірдей мерекемен тойланады. Уджайн, Аллахабад, Орисса, Бихар брахмандары – Панча Гауда брахмандарының бірі, олар айды пурнимадан (күн) кейінгі күні бастап, келесі пурнимаға дейін (Пурниманта) санап жатады, ал Карнатака, Махараштра, Гоа, Гуджарат, Керала және Андхра-Прадеш халқы Панча Дравида бойынша амавасядан (күн) кейінгі күні бастап, келесі амавасяға дейін санап жатады. Амавасия 29/30 күнге дейін (Аманта) созылады. Канчипурам Матхы, онда Ади Шанкара тұрған және барлық Панча Гауда мен Панча Дравидалар барып-қайтқандықтан, Тамил Надуда Панчангам мен Сака күнтізбесінің қосылысы пайда болды. Сол сияқты, Панча Гауда мен Панча Дравида бірге тұратын Раджастан, Мадхья-Прадеш, Оңтүстік Уттар-Прадеш және Чхаттисгарх сияқты жерлерде де осы араласу байқалады. Сондай-ақ, джайнизмді ұстанатындар Панча Дравида күнтізбесін ұстанады, амавасия 29/30 күнге дейін созылады. Ежелгі үнді мәдениеті мен сенімдерінде, дінге қарамастан, Амавасия үлкен күш-қуатқа ие уақыт деп есептеледі. Тамил тілінде Амавасай діни салаларда кеңінен қолданылса да, таза тамил ғалымдары Путхуппи Рай терминін қалайды. Күн мен Ай құдайларын құрметтеу үшін ораза ұсталады.

Мерекелік амавасия

Лакшми Пуджа (30 Ашвин немесе 15 Кришна Пакша Картик; Нарака Чатурдашиден кейінгі Дивали): Лакшми Пуджа Солтүстік Үндістанда Дивали мерекесінің ең маңызды күнін көрсетеді. Хинду үйлері байлық құдайы Лакшмиге және кедергілерді жоятын, жақсылыққа бастайтын Ганешкаға табынады, содан кейін көшелер мен үйлерде ырыс пен денсаулықты шақыру үшін дийя (кішкентай саз ыдыстар) жағады.

Амавасия Сомавати

Дүйсенбі күніне келген амавасияның ерекше маңызы бар. Осы амавасияда ораза ұстаған әйелдер жесірлік көрмейді және балалы болады деп сендіріледі. Сондай-ақ, осы амавасия күні ораза ұстаған адамның барлық қалаулары орындалады деп есептеледі.

Ата-бабаларға табыну (Питра)

Әр айдың Амауася күні ата-бабаларға құлшылық ету үшін ыңғайлы деп есептеледі және дұға жасалады. Діндар адамдар саяхаттауға немесе жұмыс істеуге тиіс емес, керісінше, Амавасяның рәсімдеріне, әдетте күндіз үй ішінде назар аударады. Бүгінде Үндістанда дәстүрлі жұмысшылар, мысалы, қасқа жасаушылар Амавасяда жұмыс істемейді. Дегенмен, олар сенбі және жексенбі күндері жұмыс істейді. Тіпті 18 ғасырдағы Үндістанның Жоғарғы Сотының судьялары да Амавасяны демалыс күні ретінде сақтап жүрген. Осы христиандық жексенбі күнін демалыс күні ретінде Индия өнеркәсібіне британдық үкімет әкелді. Амавася күндері, әкелері қайтыс болған брахмандар ата-бабаларына шраад жасайды. Қазіргі заманда, рәсімнің 20 минуттық қысқа нұсқасы орындалады – қара күріш пен суды бақилыққа арнап шалу. Бұл шалу әкеге, әкесінің әкесіне, ата-бабасына, анаға, анасының анасына, әжесінің анасына арналады. Егер осы адамдардың біреуі тірі болса, оның аты айтылмайды және оның бұрынғы буынындағы адамға шалу жасалады. Содан кейін, аты-жөні белгісіз және ұрпақтарынан ешкім шалу жасамайтын жандарға соңғы шалу ұсынылады. Осы шалулардың арқасында дені сау, ақыл-есі дұрыс балалар дүниеге келеді деп сеніледі. Асуаюжаның (қыркүйек-қазан) қараңғы жарты айы Питру Пакша (Махалая) деп аталады, ол өлген ата-бабаларға шалу жасау үшін ерекше қасиетті. Бұл кезеңнің соңғы күні, қара ай күні, Махалая Амавасия деп аталады және жылдың ең маңызды күні саналады. Маналар Дипавали кешінде өздерінің орнына оралады. Яманың құрметімен, осы кезеңде жасалған шалулар сіздің туыстығыңызбен байланысты болсын болмасын, барлық бақилыққа пайда әкеледі.

Рамесварам

Тамилнад штатында Тай Амавасай, Ади Амавасай және Махалая Амавасай күндері миллиондаған адам Рамешварам және басқа да қасиетті жерлерде арнайы Тарпанам (құрбандық) шалады. Тай Амавасай қаңтар-ақпан айларында болады және ол Уттранаяна Пунья Кааламнан (Күннің солтүстікке қарай жылжуы) кейінгі алғашқы Амавасай. Ади Амавасай шілде-тамыз айларында болады және ол Дақшинаяна Пунья Кааламнан (Күннің оңтүстікке қарай жылжуы) кейінгі алғашқы Амавасай. Питру Пакш Махалая Амавасай Наваратры кезінде болады.