Кіріспе

Бұл мақаланың көп бөлігі National Biography сөздігінен алынған. Майкл Валентин Гайбон Гленни (26 қыркүйек 1927, Лондон – 1 тамыз 1990, Мәскеу) – британдық орыс тану лекторы және орыс әдебиетін ағылшын тіліне аударған аудармашы.

Өмір

Гленни 1927 жылғы 26 қыркүйекте Лондонда дүниеге келді. Ол Корольдік әуе күштері офицері Артур Гленни мен Екінші дүниежүзілік соғыста Оңтүстік Африкалық жедел жәрдем қызметкері Авис Ноэльдің жалғыз баласы болды. Саффолк дайындық мектебінен кейін ол Оксфордтағы Радли колледжі мен Крайст-Черч колледжінде оқыды. 1951 жылы орыс және француз тілдерінен екінші дәрежелі диплом алды. Ұлттық қызметтегі әскери қызметі кезінде Оксфорд университетінде кеңес тану саласында аспирантураны бітірді.

Әскери

Бакалавриатты бітірген соң Гленни Ұлттық қызметке Корольдік атты әскерге қосылды. Капитан шенімен ол 1951 жылы Батыс Берлинге тағайындалды. Ол әскери және барлау саласында мансап жасауды ойлады, бірақ бұл жоспарлары іске аспады. 1954 жылы әскерден босатылып, Лондонға қайтып келді. Гленни мансабын сақтандыру саласында бастады. Содан кейін ол "Wedgwood" компаниясына сатушы және экспорт менеджері болып жұмысқа орналасты. 1960 жылдары Царское Селодағы патша сарайындағы Веджвуд бөлмесі қайта жаңартылып жатқанда, оны кеңесші ретінде КСРО-ға шақырды.

Журналистика

1964 жылы Гленни Лондонға "The Observer" газетіне жарнама және арнайы жобаларды басқару үшін жұмысқа орналасты. 1966 жылы газет Корольдік фестиваль залында Масада көрмесін ұйымдастырды, ол осы көрмені басқарды.

Академиялық

Гленни 1972-1975 жылдары Бірмингем университетінде орыс тілі, әдебиеті және тарихы пәнінен лекция оқыды. 1975-1977 жылдары Оңтүстік Иллинойс университетінде арнайы шақырылған лекциятор болып жұмыс істеді, онда Герберт Маршаллмен бірлесіп Сергей Эйзенштейннің драма теориясы бойынша жазған еңбектерін аударды. Ол 1977 жылдан 1984 жылға дейін Бристоль университетінде қызмет етті.

Әдебиет

Гленни Веджвудпен жұмыс істеген кезінде жартылай уақытты аудармашы болып жұмыс істеуді бастады. Баспагер Джордж Вейденфельд арқылы оның алғашқы жарияланған аудармалары неміс тілінен жасалған еді. Алайда, орыс тілінен аударма жасау оның өміріндегі басты мақсатына айналды. Шындығында, оның ерекшелігі – ағылшын оқырмандарына қол жетімді емес, қазіргі орыс әдебиетін табу және тарату болды. 1967 жылы Михаил Булгаковтың «Мастер және Маргарита» ромалын аударғандығы оның атағын қалыптастырды. Одан кейін ол бірнеше басқа Булгаков романдарын аударды. Гленни аударма үшін маңызды туындыларды іздеу мақсатымен бірнеше рет Кеңес Одағына сапар шекті. Александр Солженицынның «Бірінші шеңбер» атты алғашқы туындысы 1968 жылы Майкл Гайбон аудармасында жарық көрді; кейіннен бұл аудармашылардың үштігінің – Гленни, Макс Хейвард және Манья Хараридің псевдонимдері екені анықталды. Юрий Трифоновтың «Жалға қарай үй» аудармасы жақсы қабылданып, жоғары бағаланды. Георгий Владимов, Зиновий Зиник және Василий Аксёнов сияқты орыс эмигранттары мен қуғынға ұшыраған жазушылардың туындыларын көпшілік назарына жеткізуде маңызды рөл атқарды. Гленни Норман Стоунмен бірлесіп «Басқа Ресей» атты орыс эмигранттарының өмірлік тәжірибелері туралы ауызша тарихты жазды, сонымен қатар көптеген сұхбаттар жүргізді. Оның ең маңызды жұмыстарының бірі – Борис Ельциннің естеліктерін аудару болды, ол 1990 жылы екі айдың ішінде 100 000 сөзден тұратын мәтінді аударды. Оның қызығушылықтарының бірі – театр өнері болды. Чернобыль апатынан кейін 1986 жылдың қыркүйегінде Владимир Губарьевтің «Саркофаг» пьесасы жарық көрді. Гленни пьесаның сценарийін алып, оны аударды, ал 1987 жылы Барбикан орталығында Корольдік Шекспир компаниясы оны сахналады. Гленнидің «Совет Одағынан бес пьеса» атты жинағы 1989 жылы жарық көрді. 1990 жылы Мәскеуде қайтыс болған кезде Гленни ГУЛАГ-та қаза тапқан совет жазушыларының туындыларын зерттеп, КГБ-дан құжаттар күтіп отырды.

Өлім

Гленни 1 тамыз 1990 жылы Мәскеуде жүрек талмасынан қайтыс болды. Ол Норфолк графтығындағы Солтүстік Уолшемге жақын Пастон елді мекенінде жерленген.