Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бұл мақаланың көп бөлігі National Biography сөздігінен алынған. Майкл Валентин Гайбон Гленни (26 қыркүйек 1927, Лондон – 1 тамыз 1990, Мәскеу) – британдық орыс тану лекторы және орыс әдебиетін ағылшын тіліне аударған аудармашы.
The majority of material in this article has been sourced from the Dictionary of National Biography. Michael Valentine Guybon Glenny (26 September 1927, London – 1 August 1990, Moscow) was a British lecturer in Russian studies and a translator of Russian literature into English.
Өмір
Гленни 1927 жылғы 26 қыркүйекте Лондонда дүниеге келді. Ол Корольдік әуе күштері офицері Артур Гленни мен Екінші дүниежүзілік соғыста Оңтүстік Африкалық жедел жәрдем қызметкері Авис Ноэльдің жалғыз баласы болды. Саффолк дайындық мектебінен кейін ол Оксфордтағы Радли колледжі мен Крайст-Черч колледжінде оқыды. 1951 жылы орыс және француз тілдерінен екінші дәрежелі диплом алды. Ұлттық қызметтегі әскери қызметі кезінде Оксфорд университетінде кеңес тану саласында аспирантураны бітірді.
Glenny was born on 26 September 1927 in London, the only child of Arthur Glenny, an RAF officer, and Avice Noel (née Boyes), a South African ambulance driver in the Second World War. After preparatory school in Suffolk, he went to Radley College and Christ Church, Oxford. He obtained a second class degree in Russian and French, graduating in 1951. During his stint with the military under National Service, he pursued postgraduate studies in Soviet studies at Oxford University.
Әскери
Бакалавриатты бітірген соң Гленни Ұлттық қызметке Корольдік атты әскерге қосылды. Капитан шенімен ол 1951 жылы Батыс Берлинге тағайындалды. Ол әскери және барлау саласында мансап жасауды ойлады, бірақ бұл жоспарлары іске аспады. 1954 жылы әскерден босатылып, Лондонға қайтып келді. Гленни мансабын сақтандыру саласында бастады. Содан кейін ол "Wedgwood" компаниясына сатушы және экспорт менеджері болып жұмысқа орналасты. 1960 жылдары Царское Селодағы патша сарайындағы Веджвуд бөлмесі қайта жаңартылып жатқанда, оны кеңесші ретінде КСРО-ға шақырды.
Following his undergraduate studies, Glenny joined the Royal Horse Guards for his national service. Ranked captain, he was posted to West Berlin in 1951. He considered a career in the military as well as in intelligence, but these did not come to fruition. He was discharged from the army in 1954 and came back to London. Glenny began his career in insurance. He then joined the Wedgwood company as a salesman and export manager. When the Wedgwood Room in the royal palace at Tsarskoye Selo was being restored in the 1960s, he was invited to the Soviet Union as an advisor.
Журналистика
1964 жылы Гленни Лондонға "The Observer" газетіне жарнама және арнайы жобаларды басқару үшін жұмысқа орналасты. 1966 жылы газет Корольдік фестиваль залында Масада көрмесін ұйымдастырды, ол осы көрмені басқарды.
In 1964 Glenny joined The Observer in London to manage advertising and special projects. In 1966, the newspaper organised the Masada Exhibition at the Royal Festival Hall; he was the manager in charge of it.
Академиялық
Гленни 1972-1975 жылдары Бірмингем университетінде орыс тілі, әдебиеті және тарихы пәнінен лекция оқыды. 1975-1977 жылдары Оңтүстік Иллинойс университетінде арнайы шақырылған лекциятор болып жұмыс істеді, онда Герберт Маршаллмен бірлесіп Сергей Эйзенштейннің драма теориясы бойынша жазған еңбектерін аударды. Ол 1977 жылдан 1984 жылға дейін Бристоль университетінде қызмет етті.
Glenny was a lecturer in Russian language, literature and history at Birmingham University from 1972 to 1975. Between 1975 and 1977, he was a visiting lecturer at the Southern Illinois University where he collaborated with Herbert Marshall on the translation of Sergei Eisenstein's writings on drama theory. He worked at Bristol University from 1977 to 1984.
Әдебиет
Гленни Веджвудпен жұмыс істеген кезінде жартылай уақытты аудармашы болып жұмыс істеуді бастады. Баспагер Джордж Вейденфельд арқылы оның алғашқы жарияланған аудармалары неміс тілінен жасалған еді. Алайда, орыс тілінен аударма жасау оның өміріндегі басты мақсатына айналды. Шындығында, оның ерекшелігі – ағылшын оқырмандарына қол жетімді емес, қазіргі орыс әдебиетін табу және тарату болды. 1967 жылы Михаил Булгаковтың «Мастер және Маргарита» ромалын аударғандығы оның атағын қалыптастырды. Одан кейін ол бірнеше басқа Булгаков романдарын аударды. Гленни аударма үшін маңызды туындыларды іздеу мақсатымен бірнеше рет Кеңес Одағына сапар шекті. Александр Солженицынның «Бірінші шеңбер» атты алғашқы туындысы 1968 жылы Майкл Гайбон аудармасында жарық көрді; кейіннен бұл аудармашылардың үштігінің – Гленни, Макс Хейвард және Манья Хараридің псевдонимдері екені анықталды. Юрий Трифоновтың «Жалға қарай үй» аудармасы жақсы қабылданып, жоғары бағаланды. Георгий Владимов, Зиновий Зиник және Василий Аксёнов сияқты орыс эмигранттары мен қуғынға ұшыраған жазушылардың туындыларын көпшілік назарына жеткізуде маңызды рөл атқарды. Гленни Норман Стоунмен бірлесіп «Басқа Ресей» атты орыс эмигранттарының өмірлік тәжірибелері туралы ауызша тарихты жазды, сонымен қатар көптеген сұхбаттар жүргізді. Оның ең маңызды жұмыстарының бірі – Борис Ельциннің естеліктерін аудару болды, ол 1990 жылы екі айдың ішінде 100 000 сөзден тұратын мәтінді аударды. Оның қызығушылықтарының бірі – театр өнері болды. Чернобыль апатынан кейін 1986 жылдың қыркүйегінде Владимир Губарьевтің «Саркофаг» пьесасы жарық көрді. Гленни пьесаның сценарийін алып, оны аударды, ал 1987 жылы Барбикан орталығында Корольдік Шекспир компаниясы оны сахналады. Гленнидің «Совет Одағынан бес пьеса» атты жинағы 1989 жылы жарық көрді. 1990 жылы Мәскеуде қайтыс болған кезде Гленни ГУЛАГ-та қаза тапқан совет жазушыларының туындыларын зерттеп, КГБ-дан құжаттар күтіп отырды.
Glenny began working as a part time translator during his stint with Wedgwood. Via the publisher George Weidenfeld, his first published translations were from the German. However, translations from the Russian became the main focus of his life. Indeed, his speciality was the discovery and transmission of contemporary Russian literature that was unavailable to an English readership. His landmark translation of Mikhail Bulgakov's The Master and Margarita in 1967 established his fame. He followed up with several other Bulgakov novels. Glenny made several trips to the Soviet Union in his search for significant works for translation. An early work by Alexander Solzhenitsyn The First Circle came out in translation in 1968 by Michael Guybon; it was later revealed that this was the pen name of a trio of translators: Glenny, Max Hayward and Manya Harari. His translation of Yuri Trifonov's The House on the Embankment was well received. He was instrumental in bringing to public attention the works of Russian émigré and exiled writers such as Georgy Vladimov, Zinovy Zinik, and Vasily Aksyonov. Glenny co authored, with Norman Stone, an oral history of the experiences of Russian emigres, titled The Other Russia, for which he also conducted many of the interviews. One of his most monumental works was the translation of Boris Yeltsin's memoirs, 100,000 words of text, which he accomplished in two months in 1990. Significant among his interests was theatre. Following the Chernobyl disaster, Vladimir Gubaryev's play Sarcophagus came out in September 1986. Glenny obtained a copy of the script and translated it, and it was staged by the Royal Shakespeare Company at the Barbican Centre in 1987. Glenny's Five Plays from the Soviet Union came out in 1989. At the time of his death in Moscow in 1990, Glenny was researching the works of Soviet writers who had perished in the gulags, and was awaiting documents from the KGB.
Өлім
Гленни 1 тамыз 1990 жылы Мәскеуде жүрек талмасынан қайтыс болды. Ол Норфолк графтығындағы Солтүстік Уолшемге жақын Пастон елді мекенінде жерленген.
Glenny died on 1 August 1990 in Moscow after suffering a heart attack. He is interred at Paston, near North Walsham, Norfolk.