Ольга Самарофф: Американдық пианист және музыка сыншысы

Кіріспе

Америкалық пианист (1880–1948)

Ольга Самаров (8 тамыз 1880 – 17 мамыр 1948) – американдық пианист, музыка сыншысы және педагог. Оның ұстаздарының бірі Шарль Валентин Алканның ұлы Эли Мириам Делаборд болды. Екінші күйеуі дирижер Леопольд Стоковский болды. Самаров Филадельфия өнер альянсының белгілі мүшесі де болды.

Өмір және мансап

Самаров Люси Мэри Агнес Хиккенлупер болып Сан-Антониода, Техаста, Джейн (Лонинг) мен Карлос Хиккенлупердің қызы болып дүниеге келді. Ол Галвестон қаласында өсті, онда оның отбасына тиесілі бизнес 1900 жылғы Галвестон дауілінен қирады. Ол әжесінен сабақ алды, ал оның фортепианоға қабілеті байқалған соң, сол кезде Америка Құрама Штаттарында жақсы фортепиано мұғалімдері болмағандықтан, оқуға Еуропаға жіберілді. Ол Париждегі Ұлттық музыка консерваториясының фортепиано класына қабылданатын алғашқы американдық әйел болды. Париж консерваториясында Антуан Франсуа Мармонтельмен және Шарль Валентин Алканның ұлы Эли Мириам Делабордемен, ал кейін Берлинде Эрнст Джедлицкамен оқыды. Берлинде жүргенде ол ресейлік инженер Борис Луцкийге қысқа уақытқа тұрмысқа шықты. Луцкийден ажырасқаннан және 1900 жылғы дауыл отбасы бизнесін жойғаннан кейін ол Америка Құрама Штаттарына оралып, пианист ретінде мансап жасауға тырысты. Бірақ көп ұзамай өзінің қиын есімі мен американдық тегі оған кедергі келтіретінін түсінді. Оның агенті кәсіби есімін өзгертуді ұсынды, ол алыстағы туысынан алынған есім деп мәлімделді. 1905 жылы Ольга Самаров ретінде ол Карнеги залында Нью-Йорктегі тұңғыш концертін өзі ұйымдастырды (бұл тұңғыш рет әйел адам мұндай концерт өткізгені болатын). Ол залды, оркестрді және дирижер Уолтер Дамрошты жалдады, Чайковскийдің бірінші фортепиано концерті мен Шуманның фортепиано концертін орындауымен үлкен әсер қалдырды. Содан кейін ол Америка Құрама Штаттары мен Еуропа бойынша көптеп концерттер берді. Самаров Леопольд Стоковскийді (1882–1977) Нью-Йорктегі Сент-Бартоломей шіркеуіндегі органшы ретінде, кейіннен Цинциннати симфониялық оркестрінің дирижері ретінде танысты. Ол Стоковскийдің басшылығымен Чайковскийдің бірінші фортепиано концертін 12 мамыр 1909 жылы Парижде Колон оркестрімен дебют жасағанда орындады. 1911 жылы Стоковскийге тұрмысқа шығып, 1921 жылы қызы Соня дүниеге келді. Сол кезде Самаров күйеуінен әлдеқайда танымал болды және 1912 жылы Филадельфия оркестріндегі бос дирижер лауазымына Стоковскийді тағайындауға байланыстары арқылы көмектесті, осылайша оның халықаралық мансабын бастады. Самаров 1920-жылдардың басында «Виктор Толкинг Машин Компани» үшін бірнеше жазбалар жасады. Бетховеннің барлық 32 фортепиано сонатасын көпшілік алдында орындаған тарихтағы екінші пианист (Артур Шнабель 1927 жылы осы серияны орындағаннан кейін) болды. Неміс пианині Уолтер Гизекинг те 15 жасында (шамамен 1910 жылы) толық сонаталарды орындады. 1917 жылдың қаңтар айында Филадельфия өнер альянсы Филадельфия аймағындағы көрнекті ер және әйел адамдарды жақсы өнер мен музыка тенденцияларымен таныстыру үшін «қоғамдық түскі астар» сериясын бастағанда, ұйымның басшылары Самаровты серияның бірінші спикері етіп таңдады. Альянс пен Филадельфия аймағының тұрғындарына альянстың музыка комитетіндегі жұмысынан, сондай-ақ концерттік мансабынан таныс болған ол «Музыка мен жақсы өнердің өзара байланысы» тақырыбында лекция оқыды. 1923 жылы Самаров пен Стоковский ажырасып кетті, себептерінің бірі Стоковскийдің адалдықсыздығы болды, ол одан ешқашан қалпына келмеді. Ол достарының арасында пана тапты, олардың арасында Джордж Гершвин, Ирвинг Берлин, Дороти Паркер және Кэри Грант болды. 1925 жылы Самаров Нью-Йорктегі пәтерінде құлап, иығына жарақат алды, ол өнерден кетуге мәжбүр болды. Сол кезден бастап ол негізінен сыншы және мұғалім ретінде жұмыс істеді. Ол 1928 жылға дейін «Нью-Йорк Evening Post» газеті үшін жазды, Нью-Йорк күндізгі газетінде музыка сыншысы болған алғашқы әйел болды және 1930 жылдары қонақ лекциялар берді. Самаров бейтаныс адамдар үшін музыка оқу бағдарламасын жасады және NBC телеарнасында хабарланған алғашқы музыка мұғалімі болды. Ол Филадельфия консерваториясында сабақ берді және 1924 жылы Нью-Йорктегі жаңа құрылған Джульярд мектебінің факультетіне шақырылды, ол фортепиано факультетінің алғашқы американдық мұғалімі болды. Ол өмірінің соңына дейін екі мектепте де сабақ берді. Студенттері «Мэдам» деп атаған ол олардың қорғаушысы болды, көптеген депрессиялық кезеңдегі студенттерін концерттік киімдермен және тамақпен қамтамасыз етті, немесе олардың жалдау ақысын субсидиялауға көмектесті немесе Нью-Йорктегі пәтерінде олармен бірге тұруға мүмкіндік берді. Ол сондай-ақ Джульярдтың лауазымды тұлғаларына жатақхана салуға қысым жасады - бұл жоба ондаған жылдар өткеннен кейін ғана жүзеге асырылды. Оның ең танымал шәкірті концерттік пианист Уильям Капелл болды, ол 1953 жылы 31 жасында әуе апатында қаза тапты. Ол өзінің ең жақсы пианиношысы Жаңа Зеландиялық Ричард Фаррелл болғанын айтты, ол да 1958 жылы Англияда автокөлік апатынан 31 жасында қайтыс болды. Самаров 1939 жылы «Американдық музыканттың хикаясы» атты автобиографиясын жариялады. Ол 17 мамыр 1948 жылы Нью-Йорктегі 24 West 55th Street мекенжайындағы үйінде жүрек талмасынан қайтыс болды, сол күні бірнеше сабақ бергеннен кейін. Самаров Азамат соғысының генералы Эндрю Хиккенлупермен және Колорадо губернаторы Джон Хиккенлупермен туыс. Джон Хиккенлупердің 2016 жылғы естеліктерінде Хиккенлуперден Самаровқа есімді өзгертуді Самаровтың туысы және федералдық судья Смит Хиккенлупер ұсынғанын айтады.

Samaroff was born Lucy Mary Agnes Hickenlooper in San Antonio, Texas, the daughter of Jane (Loening) and Carlos Hickenlooper. She grew up in Galveston, where her family owned a business later wiped out in the 1900 Galveston hurricane. She began studying with her grandmother, and, after her talent for the piano was discovered, she was sent to Europe to study, since at that time there were no great piano teachers in the United States. She was the first American woman to win entrance to the piano class at Paris' Conservatoire Nationale de Musique. She first studied with Antoine François Marmontel and Charles Valentin Alkan's son, Élie Miriam Delaborde, at the Conservatoire de Paris, and later with Ernst Jedliczka in Berlin. While in Berlin, she was very briefly married to Russian engineer Boris Loutzky. After her divorce from Loutzky and the 1900 hurricane that claimed her family's business, she returned to the United States and tried to carve out a career as a pianist. She soon discovered she was hampered by both her awkward name and her American origins. Her agent suggested a professional name change, which was claimed to be taken from a remote relative. As Olga Samaroff, she self produced her New York debut at Carnegie Hall in 1905 (the first woman ever to do so). She hired the hall, the orchestra, and conductor Walter Damrosch, and made an overwhelming impression with her performance of Tchaikovsky's Piano Concerto No. 1 and the Schumann Piano Concerto. She played extensively in the United States and Europe thereafter. Samaroff discovered Leopold Stokowski (1882–1977) when he was church organist at St. Bartholomew's in New York and later conductor of the Cincinnati Symphony Orchestra. She played Tchaikovsky's Piano Concerto No. 1 under Stokowski's direction when he made his official conducting debut in Paris with the Colonne Orchestra on May 12, 1909. She married Stokowski in 1911, and their daughter Sonya was born in 1921. At that time, Samaroff was much more famous than her husband and was able to lobby her contacts to get Stokowski appointed in 1912 to the vacant conductor's post at the Philadelphia Orchestra, thus launching his international career. Samaroff made a number of recordings in the early 1920s for the Victor Talking Machine Company. She was the second pianist in history, after Hans von Bülow, to perform all 32 Beethoven piano sonatas in public, preceding Artur Schnabel (who did the series in 1927) by several years. German pianist Walter Gieseking also performed the complete sonatas in public by age 15 (c. 1910). In January 1917, when the Philadelphia Art Alliance launched a new series of "sociable luncheons" to familiarize prominent men and women in the Philadelphia region with fine arts and music trends, the organization's leaders chose Samaroff to be the series' first speaker. Well known to the alliance and residents of the Philadelphia region from her work on the alliance's music committee, as well as from her performance career, she presented a lecture on "The Correlation of Music and the Fine Arts." In 1923, Samaroff and Stokowski divorced; the reasons included Stokowski's infidelity, from which she never recovered. She took refuge in her friends, among whom were George Gershwin, Irving Berlin, Dorothy Parker, and Cary Grant. In 1925, Samaroff fell in her New York apartment and suffered a shoulder injury that forced her to retire from performing. From that point on, she worked primarily as a critic and teacher. She wrote for the New York Evening Post until 1928 the first woman to serve as music critic for a New York daily newspaper and gave guest lectures throughout the 1930s. Samaroff developed a course of music study for laymen and was the first music teacher to be broadcast on NBC television. She taught at the Philadelphia Conservatory and in 1924 was invited to join the faculty of the newly formed Juilliard School in New York, becoming the first American born teacher on the piano faculty. She taught at both schools for the rest of her life. Called "Madam" by her students, she was an advocate for them, supplying many of her Depression era charges with concert clothes and food, or helping to subsidize their rent or letting them live with her in her New York apartment. She also pressed officials at Juilliard to build a dormitory – a project that was not realized until after her death decades later. Her most famous pupil was concert pianist William Kapell, who was killed in a 1953 plane crash at age 31. She herself said that the best pianist she ever taught was the New Zealander Richard Farrell, who also died at age 31, in a motor vehicle accident in England in 1958. Samaroff published an autobiography, An American Musician's Story, in 1939. She died of a heart attack at her home on 24 West 55th Street in New York on the evening of May 17, 1948, after giving several lessons that day. Samaroff is related to Civil War general Andrew Hickenlooper and to Colorado Governor John Hickenlooper. In John Hickenlooper's 2016 memoir, he states that the name change from Hickenlooper to Samaroff was suggested by Samaroff's cousin and federal judge Smith Hickenlooper.