Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Маркус Юлий Котий б.з.б. 1-ші ғасырдың басында Альп Таврина деп аталған, қазір Котий Альпісі деп белгілі Рим провинциясындағы келт және лигурия тайпаларының патшасы болды. Король Доннның ұлы және ізбасары Котий, император Августпен тәуелді мәртебе туралы келісім жасады, бұл оның еліне үлкен автономияны сақтап тұрды, оны римдік губернатор етіп тағайындады және римдік азаматтыққа қабылдады.
Marcus Julius Cottius was King of the Celtic and Ligurian inhabitants of the mountainous Roman province then known as Alpes Taurinae and now as the Cottian Alps early in the 1st century BC. Son and successor to King Donnus, he negotiated a dependent status with Emperor Augustus that preserved considerable autonomy for his country, making him a Roman governor, and adopted Roman citizenship.
Риммен алғашқы қарым-қатынасы
Котиус патшалығы мен Рим арасындағы достық кем дегенде оның әкесі, патша Донн билік құрған кезеңге дейін жетеді; Доннның Юлий Цезарьмен достық қарым-қатынас орнатқанын көрсететін нумизматикалық деректер бар. Цезарь б.з.б. 58 жылы Галлияға жол тартқанда Коттий Регнумы арқылы өтуге тиіс болғандықтан, патша Доннмен әскерін өз жолымен тасымалдау және жаңа, төселген жол салу туралы келісім жасасты. Бұл жол б.з.б. 218 жылы Альпі тауларын басып өткен генерал Ганнибалдың бағытымен сәйкес болуы мүмкін. Цезарь қайтыс болғаннан кейін туған азамат соғыстарында көптеген галл тайпалары көтеріліс ұйымдастырды. Осы соғыстардың соңында император Август Римде билікке келіп, галлдық көтерілістерді жаншып тастады. Б.з.б. 14 жылы саласси тайпаларын талқандау және лигурия тайпаларын бағындыру Коттиусты "өз артықшылығын пайдаланып, Альпілік өткелдерге бақылауды Риммен одақтасу үшін пайдалануға" итермелеген болуы керек, бұл оның билігін сақтауға мүмкіндік беретін еді. Бұл келісім екі тарапқа да тиімді болды, себебі Август Альпі таулары арқылы Галлияға қарай созылған Монженевр өткелінде тұратын халықпен жақсы қарым-қатынас орнатуды қалады.
The friendship between Cottius's realm and Rome goes back at least to the reign of his father King Donnus; there is numismatic evidence which suggests that Donnus established friendly relations with Julius Caesar. As Caesar needed to cross the Cottii Regnum in 58 BC on his way to Gaul, he made an agreement with King Donnus to have his troops transported on his road as well as having a new paved road being built. This road was the path most likely taken by General Hannibal when he crossed the Alps in 218 BC. During the civil wars which followed Caesar's death, many Gallic tribes rebelled. At the end of these wars Emperor Augustus took charge in Rome and suppressed the Gallic revolts. The destruction of the Salassi tribes and the subjugation of the Ligurian tribes in 14 BC must have convinced Cottius "to press the advantage and use his control of the Alpine passes as leverage for an alliance with Rome that would allow him to maintain his position". The arrangement benefited both parties, as Augustus wanted to maintain good relations with the people who lived along the Montgenevre pass over the Alps, which was on the road to Gaul.
Риммен одақтасу
Римдік одақ б.з.д. 13 немесе 12 жылы құрылды және б.з. 9-8 жылдары аралығында осы келісімді еске алу үшін тұрғызылған Суза аркасындағы жазуда куәландырылған. Оның ашылу рәсіміне император Цезарь Август қатысты. Осы арқылы Котий Римнің қарастырылатын патшасы болды, өкілеттігі автономиясын сақтау шартымен шектелді. Августқа бағынуға келіссе де, ол өз жеріндегі мұрагерлік лауазымын сақтап қалды. Миллер мұндай құрылымды екі билік деп атады. Котий Рим азаматы болды, өзінің есімін Марк Юлий Котий деп латыншалады және civitatium префекті (ел басқарушысы) болып тағайындалды. Осы типтегі префекттерге (Рим губернаторына) бағынған аймақтар Август кезеңінде Рим басқаруына жаңадан қосылған жерлер еді. Бұл шенеуніктер көптеген тайпаларға бағынышты аймақтарды қадағалап, белгілі бір мерзімге тағайындалған. Алайда, Котиядағы осы лауазым тұрақты және мұрагерлік болып табылды, ол және оның 14 тайпасы Рим армиясының Альпілік полкіне қосылды.
The Roman alliance was established in 13 or 12 BC, and is attested in an inscription on the Arch of Susa, which was erected to commemorate this agreement between 9 and 8 AD. The Emperor Caesar Augustus attended its unveiling. By it Cottius became a client king of Rome, with his authority reduced in exchange of the retention of his autonomy. While deferring authority to Augustus, he continued to hold his hereditary position in his land. Millar called such an arrangement a dual sovereignty. Cottius became a Roman citizen, Latinizing his name as Marcus Julius Cottius, and was appointed præfectus civitatium. Areas assigned to this type of prefect (Roman governor) were areas newly brought under Roman administration in the Augustan period. These officials oversaw areas with a number of tribes and had a fixed term of office. However, this post in Cottia was permanent and hereditary, and made him and his 14 tribes joined the Alpine regiments of the Roman army.
Клиент билеуші ретінде билік ету
Котий Италия мен Галлия арасындағы сауда арқылы байыды, себебі оның өтетін жолы осы екі елдің арасындағы басты сауда жолы еді. Оның астанасы Сегузиум (қазіргі Суза, Пьемонт) өсіп, қоғамдық ескерткіштермен сәнленді. Аймақта рим амфитеатры мен рим суарнасы салынды. Оның басшылығымен халқы өздерінің әдет-ғұрыптарында, заңдарында және тілінде римдік үлгілерді қабылдады. Бірақ, олар өздерінің діни сенімдерін толығымен сақтап қалды. Олардың құдайларын римдік құдайлармен теңестіру кейіннен жүзеге асты.
Cottius enriched himself through trade between Italy and Gaul as his pass was the main trading route between these two countries. His capital, Segusium (today's Susa, Piedmont) grew and was adorned with public monuments. The region would feature a Roman amphitheater and a Roman aqueduct. Under his guidance his people adopted Roman aspects in their customs, laws and language. However, they retained their religious cults intact. The identification of their gods with Roman ones occurred later.
Өлім және мұра
Котиус көреген патша ретінде құрметке ие болды. Ол төртінші ғасырда да сақталған кесенеге жерленді. Ол қайтыс болғаннан кейін ол билеген Альп Таврина аймағы Альп Котиае деп аталды. Римдіктер үшін бұл аймақ басқа римдік емес халықтарға қарағанда ерекше мәртебеге ие болған сияқты. Страбон Оңтүстік Галлия тайпаларының қоныстанған аймақтарын, оларды этникалық атауларымен атап сипаттады; бірақ ол Коти Альптары үшін "Котиус елі" терминін қолданды. Витрувий және Суэтоний тиісінше "коттиандар патшалығы" және "коттиан патшалығы" терминдерін қолданды. Аммиан Марселин "Cottianae civitiate" терминін пайдаланды. Кейіннен император Клавдий Котий II-ге қосымша жер берді және Кассий Дионың сөзіне сүйенсек, ол "алғаш рет патша деп аталды". Бұл бұрын Котий I ұстаған және берген патшалық атағының қайта жаңартылуы болды. Котий II император Нероннан да қосымша жер алды.
Cottius was revered as a fair king who had foresight. He was laid to rest in a mausoleum still visited in the fourth century AD. After his passing the territory of the Alpes Taurinae that he had ruled began to be identified with the name Alpes Cottiae. It seems to have been seen as having a special status to the Romans compared to that of other non Roman peoples. Strabo described the areas where the tribes of southern Gaul lived, which he named by their ethnic names; however, he used the term country of Cottius for the Cottian Alps. Vitruvius and Suetonius used the terms kingdom of the Cottians and Cottian kingdom respectively. Ammianus Marcelinus used the term Cottianae civitiate. Cottius II was subsequently given additional land by Emperor Claudius and according to Cassius Dio, he "was then called King for the first time". This was a restoration of the title of King formerly held and surrendered by Cottius I. Cottius II also received additional land from Emperor Nero.