Кіріспе

Маркус Юлий Котий б.з.б. 1-ші ғасырдың басында Альп Таврина деп аталған, қазір Котий Альпісі деп белгілі Рим провинциясындағы келт және лигурия тайпаларының патшасы болды. Король Доннның ұлы және ізбасары Котий, император Августпен тәуелді мәртебе туралы келісім жасады, бұл оның еліне үлкен автономияны сақтап тұрды, оны римдік губернатор етіп тағайындады және римдік азаматтыққа қабылдады.

Риммен алғашқы қарым-қатынасы

Котиус патшалығы мен Рим арасындағы достық кем дегенде оның әкесі, патша Донн билік құрған кезеңге дейін жетеді; Доннның Юлий Цезарьмен достық қарым-қатынас орнатқанын көрсететін нумизматикалық деректер бар. Цезарь б.з.б. 58 жылы Галлияға жол тартқанда Коттий Регнумы арқылы өтуге тиіс болғандықтан, патша Доннмен әскерін өз жолымен тасымалдау және жаңа, төселген жол салу туралы келісім жасасты. Бұл жол б.з.б. 218 жылы Альпі тауларын басып өткен генерал Ганнибалдың бағытымен сәйкес болуы мүмкін. Цезарь қайтыс болғаннан кейін туған азамат соғыстарында көптеген галл тайпалары көтеріліс ұйымдастырды. Осы соғыстардың соңында император Август Римде билікке келіп, галлдық көтерілістерді жаншып тастады. Б.з.б. 14 жылы саласси тайпаларын талқандау және лигурия тайпаларын бағындыру Коттиусты "өз артықшылығын пайдаланып, Альпілік өткелдерге бақылауды Риммен одақтасу үшін пайдалануға" итермелеген болуы керек, бұл оның билігін сақтауға мүмкіндік беретін еді. Бұл келісім екі тарапқа да тиімді болды, себебі Август Альпі таулары арқылы Галлияға қарай созылған Монженевр өткелінде тұратын халықпен жақсы қарым-қатынас орнатуды қалады.

Риммен одақтасу

Римдік одақ б.з.д. 13 немесе 12 жылы құрылды және б.з. 9-8 жылдары аралығында осы келісімді еске алу үшін тұрғызылған Суза аркасындағы жазуда куәландырылған. Оның ашылу рәсіміне император Цезарь Август қатысты. Осы арқылы Котий Римнің қарастырылатын патшасы болды, өкілеттігі автономиясын сақтау шартымен шектелді. Августқа бағынуға келіссе де, ол өз жеріндегі мұрагерлік лауазымын сақтап қалды. Миллер мұндай құрылымды екі билік деп атады. Котий Рим азаматы болды, өзінің есімін Марк Юлий Котий деп латыншалады және civitatium префекті (ел басқарушысы) болып тағайындалды. Осы типтегі префекттерге (Рим губернаторына) бағынған аймақтар Август кезеңінде Рим басқаруына жаңадан қосылған жерлер еді. Бұл шенеуніктер көптеген тайпаларға бағынышты аймақтарды қадағалап, белгілі бір мерзімге тағайындалған. Алайда, Котиядағы осы лауазым тұрақты және мұрагерлік болып табылды, ол және оның 14 тайпасы Рим армиясының Альпілік полкіне қосылды.

Клиент билеуші ретінде билік ету

Котий Италия мен Галлия арасындағы сауда арқылы байыды, себебі оның өтетін жолы осы екі елдің арасындағы басты сауда жолы еді. Оның астанасы Сегузиум (қазіргі Суза, Пьемонт) өсіп, қоғамдық ескерткіштермен сәнленді. Аймақта рим амфитеатры мен рим суарнасы салынды. Оның басшылығымен халқы өздерінің әдет-ғұрыптарында, заңдарында және тілінде римдік үлгілерді қабылдады. Бірақ, олар өздерінің діни сенімдерін толығымен сақтап қалды. Олардың құдайларын римдік құдайлармен теңестіру кейіннен жүзеге асты.

Өлім және мұра

Котиус көреген патша ретінде құрметке ие болды. Ол төртінші ғасырда да сақталған кесенеге жерленді. Ол қайтыс болғаннан кейін ол билеген Альп Таврина аймағы Альп Котиае деп аталды. Римдіктер үшін бұл аймақ басқа римдік емес халықтарға қарағанда ерекше мәртебеге ие болған сияқты. Страбон Оңтүстік Галлия тайпаларының қоныстанған аймақтарын, оларды этникалық атауларымен атап сипаттады; бірақ ол Коти Альптары үшін "Котиус елі" терминін қолданды. Витрувий және Суэтоний тиісінше "коттиандар патшалығы" және "коттиан патшалығы" терминдерін қолданды. Аммиан Марселин "Cottianae civitiate" терминін пайдаланды. Кейіннен император Клавдий Котий II-ге қосымша жер берді және Кассий Дионың сөзіне сүйенсек, ол "алғаш рет патша деп аталды". Бұл бұрын Котий I ұстаған және берген патшалық атағының қайта жаңартылуы болды. Котий II император Нероннан да қосымша жер алды.