Кіріспе

Эдвард Куни (1867-1960) – 20 ғасырдың көшпелі діни қайраткері. Куни 1890-1950 жылдар аралығында Ирландияда уағыз қылған. Ол Ирландияның Эннискиллен қаласында бай жергілікті саудагер Уильям Р. Куни отбасында дүниеге келген. Сегіз баланың үшіншісі болған ол мектепті бітіргеннен кейін отбасылық бизнесте жұмыс істеді. Ол іскерлік сапарларын Ирландия бойынша уағыз айтумен үйлестірді. Бизнес карьерасын тастағаннан кейін Уильям Ирвин құрған шіркеудің алғашқы жетекшілерінің бірі болды. Оның ерекше стильі мен көпшілік алдындағы уағыздары оның есімін бүкіл қозғалыспен байланыстырды. Кейін, Ирвиннің қуылғаннан кейін, Куни "Екіден-екіге" ішіндегі иерархияның қалыптасуын, ресми мақсаттар үшін атау қабылдауын және оның бастапқы принциптерінен бас тартуын сынады. Ол және оның пікірін қолдағандар кейіннен шіркеуден шығарылып, "Куниттер" деп аталатын еркін топ құрды. Ол 1960 жылы қайтыс болғанға дейін әлемдік миссионерлік сапарларын көшпелі уағызшы ретінде жалғастырды.

Ерте өмір

Эдвард Куни 1867 жылы Ирландияның Фермана графтығындағы Эннискиллен қаласында сегіз баланың үшіншісі болып дүниеге келді. Ол сол жердегі Ирландия шіркеуінің Әйя Анна шлюзінде (қазіргі Санкт-Макартан соборы) крещение рәсімінен өтті. Оның әкесі – белгілі жергілікті саудагер Уильям Рутерфорд Куни, ал анасы – Эмили Мария Карсон Куни. Ол бірінші кезекте Эннискиллен үлгілік мектебінде білім алды. Содан кейін ол беделді Портора Корольдік мектебіне оқыды, оның түлектерінің қатарында Оскар Уайльд және кейіннен Сэмюэл Беккет болды. Оны бір сыныптасы сол кездегі "ең жақсы және әдепті" студенттердің бірі деп есіне алды. Мектепті бітіргеннен кейін ол отбасы бизнесіне қатысты.

Ізгі хабарды уағыздауды бастайды

Эдвард отбасының ісі үшін бүкіл Ирландияны аралап, 1890 жылдары өзі барған қалаларда уағыздай бастады. Осы аймақтардың көпшілігі негізінен католик болғандықтан, Кунидің қатаң протестанттық көзқарастары көбінесе қырқыс пікір-таластарға әкеліп соқты. Ол әлі де Ирландия шіркеуінің белсенді мүшесі болса да, кейде басқа шіркеулердің мүшелерімен бірге уағыз айтатын. 1897 жылы ол Боррисокане қаласында Уильям Ирвинмен кездесті. Куни Ирвиннің Матай 10-да бұйрықталғандай, миссионерлік қызмет әдісіне оралу туралы көзқарасымен терең әсерленді. Ирландиядан Англияға барып, Хайд-паркте, Лондонда және Кесвик конгрестерінде уағыз айтты. Британ аралдарындағы ең белгілі спикерлердің бірі ретінде, кейбір адамдар атаусыз сектаны «Кунизм» деп атай бастады, және ол кейбір жерлерде осы атпен әлі де танымал. Бұл кейбір адамдарды Куни «Екі-екіден» шіркеуін құрды деп жаңылыстыруға себеп болды. Куни қозғалысты бастағанын жоққа шығарды және сотта Уильям Ирвиннің оны құрушы екенін куәландырды. Кунидің отбасылық байланыстары Ферманаг округіндегі жерлерді алуға көмектесті. Оның кіші інісі Альфред заңгер болды және «Екі-екіден» шіркеуінің мүшелері үшін түрлі заңдық мәселелермен айналысты. Қозғалыстың танымалдылығы артаған сайын, Кунидің отбасымен арасы да суытыла түсті. 1909 жылдың 29 тамызында Альфредтің денесі ата-анасының үйінен мойны кесілген күйде табылды. 1924 жылы Эдвардтың әкесі қайтыс болды. Ол Эдвардқа уағыздауды тоқтатып, Ирландия шіркеуіне оралу шартымен жыл сайын шамалы сома ақша қалдырды. Куни бұл ұсынысты ешқашан қабыланбады.

Қауымнан шығару

Бірақ уақыт өте келе, Куни қозғалыстың бастапқы қарапайымдылығына оралу мүмкін болмады, және ол өзінің пікірінше, Киелі кітапқа қайшы келетін қосымшалар мен ұйымның өсуіне байланысты ашық түрде өз ойын білдіре бастады. Бұған жоғары лауазымды қызметкерлер арасындағы аумақты бөлу, қаржы мәселелері, жыл сайынғы жиналыстар, «Тірі куәлік» доктринасы, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде діни атауларды қабылдау және басқа да мәселелер кірді. Эдвард Куни өзінің шақырылған жерінде уағыздауға еркіндік алды және өз хабарларын аймақтық бақылаушылардың бекітуіне ұсыну қажет емес деп ойлады. Оны жаңа жүйеде жұмыс істеуге көндіруге тырысқаннан кейін, бұл жағдай бақылаушылар үшін шыдаусыз болды. Эдвард Кунинің шеттетуі 1928 жылдың 12 қазанында Солтүстік Ирландияның Лурган қаласында Эндрю Нокстің үйінде өткен төтенше отырыста ресімделді. Осы отырыста бақылаушылардың қарым-қатынасы және олардың аумақтарында уағыздағандардың мінез-құлқы туралы ережелер жарияланды. Куни бағынудан бас тартты және дереу қуылып шығарылды. Кунидің қауымнан шығарылғаны туралы хабарламалар таратылды, және онымен байланысын жалғастырғандар да қауымнан қуылды. Куни «Екеу-екеу» қозғалысында көзге көрінбейтін адамға айналды, оның есімі олардың ән жинағына (Hymns Old and New) жазған әндердің авторы ретінде алынып тасталды, және оның олардың қозғалысымен байланысы бар екенін жоққа шығарды.

Ізгі хабарды уағыздауды жалғастыру

Оның пікірімен келіскен адамдар тобы онымен бірге шығып кетті (немесе онымен байланыста болғандары үшін қуылды) және ақырында өздерінің тәуелсіз бірлестігін құрды. Келесі үш онжылдық бойы Куни және оның бірлестігіндегілер әлемдік деңгейде уағыздауды жалғастырды. Куни 1930 жылдардың соңында Алабама штатының Бирмингем қаласында алкогольге тәуелді кедейлерге арналған емдеу бағдарламасын құруда маңызды рөл атқарды. Бұрынғыдай дін қызметкерлерін және діни ұйымдарды қатыгездікпен сынамай, ол енді олармен бірге жұмыс істей алды, бірақ оларды "Иса жолымен" сенушілер ретінде мойындамады. Куни 1950 жылдардың басына қарай миссияларында жер шарын 3 рет айналып шықты. М. Кунидің көзқарастарын ұстанатындар бүгінде тәуелсіз топқа біріккен, олар "Жұмысшы" лауазымын және жылдар бойы бойын енгізіп алған клерикализмнің қалдықтарынан бас тартты. Эдвард Куни 1960 жылы қайтыс болды және Австралияның Виктория штатындағы Милдура қаласына жерленді.