Кіріспе

Сиднейдегі трамвай жүйесінің тарихы, қазір жабық Сидней трамвайлары

Сидней трамвай желісі 1879 жылдан 1961 жылға дейін Австралияның Сидней қаласының орталық аудандарына қызмет етті. Ең гүлденген кезеңінде ол Австралиядағы ең ірі, Ұлттар Достастығында (Лондоннан кейін) екінші және әлемдегі ең ірі трамвай желілерінің бірі болды. Желіде үлкен жүк көлемі болды, 1930 жылдары шаңырағында бір уақытта шамамен 1600 вагоны қызмет етті (қазіргі Мельбурн қаласында 500-ге жуық трамвай бар). 1945 жылы жолаушылар саны 405 миллионға жетті. Желінің ең ұзын учаскесі 1923 жылы 291 км-ді құрады.

Ертедегі трамвайлар

Сиднейдегі алғашқы трамвай атпен жүргізілді, ол ескі Сидней теміржол станциясынан Питт көшесі арқылы Циркуляр-Кейге дейін қатынайтын. 1861 жылы салынған бұл жобаның дизайны қалалық кәсіпорындарды жабдықтау үшін теміржол жүктік вагондарын желі бойымен тасымалдау және Циркуляр-Кейдегі доктан жүкті қайтару қажеттілігімен қиындыққа тап болды, ал жолаушылар тасымалы екінші орында болды. Нәтижесінде, жолдың бетінен жоғары шығыңқы рельстер орнатылды, бұл одан өтуге тырысқан арбалардың дөңгелектеріне зақым келтірді. Бәсекелес ат автобусының иелерінің қарсылығы, сондай-ақ 1864 жылы Австралияның көрнекті музыканты Исаак Натанның қазасына әкелген қайғылы оқиға 1866 жылы трамвайдың жабылуына соқтырды. 1879 жылы Сиднейдегі Домен/Ботаникалық бақтар аймағында өтетін Сидней халықаралық көрмесіне орай бу трамвайы іске қосылды. Үкімет бастапқыда көрмеден кейін оны алып тастауды жоспарлағанмен, бу трамвайының сәттілігі 1880 және 1890 жылдары қала мен ішкі қалалық аймақтарда жүйенің жылдам кеңеюіне әкелді. Сиднейдегі бу трамвайлары Baldwin бу трамвайының моторынан және бір немесе бірнеше тіркемелерден тұрды, олар бір қабатты немесе екі қабатты конструкцияда жасалған. Алдыңғы ат трамвайынан айырмашылығы, бу трамвайы көшеде жүру үшін ойысты рельстерді пайдаланды. Сақталған Сидней бу трамвайларының ішінде Powerhouse мұражайына тиесілі 1А моторлы және әдетте Касл-Хиллдегі "Discovery Centre" -де сақталады, бірақ қазіргі уақытта Лофтустағы Сидней трамвай мұражайына уақытша берілген (қазіргі уақытта жұмыс істемейді), 1910 жылы Вангуи трамвайларына сатылған Жаңа Зеландияның Окленд қаласындағы Транспорт және технология мұражайындағы 100А моторлы (жұмыс істейді) және бұрынғы Параматта паркінде болғаннан кейін Валли Хайтс теміржол мұражайында 93B тіркемелі вагонымен бірге жұмыс істейтін 103А моторлы бар. Сиднейде екі кабельді трамвай желісі де салынды. Бірінші бағыт Солтүстік Сиднейдегі Милсонс-Пойнт паром терминалынан Солтүстік Сиднейдегі Фалькон көшесіне дейін созылып, кейін Кроуз-Нестке дейін ұзартылды. Милсонс-Пойнттан Солтүстік Сиднейге дейінгі тік жерге байланысты солтүстік жағалауда кабельдік желі құрылысы қажет болды. Екінші бағыт Дарлинг-Харбордың шығыс жағындағы Кинг-стрит-Уорфтан Оушен-стрит-Эджклифке дейін созылды. 23-ші кабельдік тіркеме Лофтустағы Сидней трамвай мұражайында сақталады. Сонымен қатар, 1890 жылдары Ньютаун мен Сент-Петерс теміржол станциялары арасында және 1903 жылдан 1907 жылға дейін Манли мен Солтүстік Манли арасында ат трамвайлары жұмыс істеді. Алайда, бұл екі жағдайда ат трамвай қызметі көрсетілген жылдары төменгі жолаушылар санына байланысты осы бағыттардағы қолданыстағы бу трамвай қызметтерін ауыстыру ретінде жұмыс істеді.

Электрмен жабдықтау

Сидней трамвайының қуатпен жабдықтау жүйесі Нью-Йорк метросының электр жабдықтарын пайдаланып салынды, ол трамвайларға бейімделді. Ultimo және White Bay электр станцияларында генераторлық орналымдар орнатылды. Электрлендіру 1898 жылы басталды, жүйенің көп бөлігі 1910 жылға дейін ауыстырылды. Ерекше жағдай – Чарльз Эдвард Джиннереттың 1881 жылы салған, Redbank Wharf (Duck River) дейінгі жеке меншік Паррамата желісі. Онда 1943 жылға дейін бумен жүретін трамвай сақталды, оны Sydney Ferries Ltd басқарды.

Джон Стивенсонның Нью-Йоркте салған, реостатикалық басқару құрылғыларымен жабдықталған үш трамвайды сынақтан өткізгеннен кейін, Waverley тармағында және кейінірек Солтүстік Сиднейдегі алғашқы жергілікті салынған бір осьті трамвайлар АҚШ үлгілеріне негізделді. Одан кейін C класты салон вагондары, сосын D класты комбинирленген вагондар салынды. Австралия мен Жаңа Зеландияның басқа да қалалары да ұқсас үлгілерді қолданды. Сиднейдегі бу трамвайларында "тост тірегі" типті трамвайлар өте тиімді "адам жинағыш" болып танылды, сондықтан осы стиль кейінірек жергілікті электр трамвайларында да қолданылды. Осының нәтижесінде E класы (тұрақты түрде біріктірілген топтамада жүретін), J класы, K класы және одан да танымал O класы, O/P класы, P класы және L/P класты боги трамвайлары пайда болды. Кондукторлар трамвайдың жанындағы тақтадан ақыны алуға міндетті болды, себебі вагондардың арасын байланыстыратын дәліз болған жоқ. Аяқ тақтасы бар трамвайлар көлік көлемі бойынша тиімді болғанымен, кондукторлар үшін қауіпті болды. Көлік қозғалысы күшейген сайын, күн сайын орташа есеппен бір кондуктор аяқ тақтасынан құлап немесе соқтығысып жарақаттанатын. 1923, 1924, 1925 жылдары NSW трамвайларында кондукторларға тиісінше 282, 289 және 233 оқиға тіркелді. Көптеген жағдайларда бас сүйектері сыныпты. 1916 жылдан 1932 жылға дейін трамвай қызметкерлерінің 4097 жол-көлік оқиғасы тіркелді, ал 1923 жылдан 1931 жылға дейін жолаушылардың 10228 оқиғасы тіркелді. Олардың 63-і өліммен аяқталды. Кондукторлардың құлап қалуы туралы 100-ден астам хабарлама тіркелді, олардың төрттен бірі жарақаттан қайтыс болды. 1933 жылы R класты трамвай енгізілгенге дейін, Австралияның басқа аймақтарында қолданыла бастаған орталық дәлізді салонды трамвай Сиднейге келді. Дегенмен, трамвай одағы 1934 жылдан бері оларды өзгертуді талап еткеніне қарамастан, аяқ тақтасы бар трамвайлар 1950 жылдардың соңына дейін кеңінен қолданыла берді. G, H және M кластарын қоспағанда, әрбір электр трамвай класының біреуі (ал кейде екеуі немесе одан да көп) Loftus NSW-дегі Сидней трамвай музейінде сақталған.

Жоғалу және жабылу

1920 жылдары жүйе ең жоғары деңгейге жетті. Сидней трамвай жүйесі көп жағынан өзінің сәттілігінің құрбаны болды. Жылдамдығы жоғары, тығыз трамвайлар жеке автомобильдер мен автобустардың өсуімен бәсекелесіп, соңғысының тудырған кептелісіне кінәлі деп танылды. Жеке автомобильдер мен реттелмеген жеке автобус операторларының бәсекесі көлік кептелісіне қатысты түсініктерді қалыптастырды, бұл 1930 жылдардың соңында желілерді біртіндеп жабуға бастады. Екінші дүниежүзілік соғыстың салдарынан материалдық тапшылық пен қаржыландырудың жетіспеуі жүйені нашар күтімге байланысты тозуға алып келді. Үкімет инфрақұрылымды жаңарту мен жаңа трамвайлар сатып алудың қаржылық шығындары мемлекетті банкротқа дейін жеткізеді деп санады. Осыдан үкімет шетелдік көлік сарапшыларын шақырып, қалаға соғыстан кейінгі көлік мәселелері бойынша кеңес беруге бекітті, нәтижесінде жүйені жабу NSW штаты үшін ең қолайлы нұсқа екендігі ұсынылды. 1948 жылы премьер-министр МакГирр жол көлігі жүйелері бойынша кеңес беру үшін үш лондондық сарапшыны шақырды. Олар 1949 жылы трамвайларды 1960 жылға дейін кезең-кезеңмен тоқтатуды ұсынған маңызды есеп дайындады. Көлік кептелісін азайту және айтарлықтай қаржылық пайда табу үшін екі қабатты автобустарды сатып алу ұсынылды. Сондай-ақ, автобустар жарыс жолдары мен көрме алаңдарындағы жолаушылар ағынын тиімдірек басқара алатыны айтылды. Үкімет есептегі принциптерді қабылдады. Трамвайларға халықтың зор қызығушылығының нәтижесі болуы мүмкін, қайта құру бағдарламасы есепте ұсынылғаннан ақырын ілгеріледі. Америкалық транзиттік кеңесшілердің беделді Ebasco тобы 1957 жылғы мамырдағы меморандумда осы саясатты толық қолдады. Сайлау науқаны сөздерін зерттеу трамвай және автобус мәселесінде саяси мотивтерді көрсетпейді. Еңбек партиясы жолаушылардың мүддесін шынайы түрде қорғады. Жабуды NRMA қолдады (мүшелерінің саны артуынан пайда көретін), бірақ жалпы халық пікіріне қайшы келді, себебі көптеген жолаушылар жеке көлік құралын сатып ала алмады. Дегенмен, 1950 жылдардың басында жабу үкімет саясатына айналды және жүйе кезең-кезеңмен тоқтатылды, қызметтерді тоқтату 1961 жылғы 25 ақпанда аяқталды, R1 кластың 1995 нөміріндегі трамвай 25 ақпанда сағат 16:40-қа дейін Ла Перузден Рэндвик шеберханасына оралды, оны Анндалдан келген чехословакиялық Жери Валек басқарды. Трамвай жолдары жабылғаннан кейін үкіметке жүйені жабуға басқа да көптеген ықпалдар болғаны айтылды. Бұл ықпалдар резеңке және жанармай өнеркәсібінен, автокөлік (автобус) өндірушілерінен және мемлекеттік шығындарды арттыруға қарсы болғандардан келгені болжалды. Бұл айыптаулар "шетелдік сарапшыларды" пайдалану арқасында АҚШ-та болған "General Motors" трамвайлық құйрықтарына негізделген.

Орталық станцияға дейін

Бұл Орталық стансада қала маңы пойыздарынан ауысатын жолаушылар үшін өте қарбалас қызмет болды, әсіресе 1926 жылы қаланың метрополитені ашылғанға дейін. Трамвайлар Орталық станциядан Эдди даңғылы арқылы, Кастлерэа көшесімен Блай, Бент және Лофтус көшелері арқылы Альфред көшесіне, Циркулярлық аймаққа (Circular Quay) дейін және Питт көшесі арқылы үлкен сағат тіліне қарсы айналыммен жүріп тұрды. Питт және Кастлерэа көшелеріндегі трамвай жолдары 1957 жылдың 27 қыркүйегінде жабылды. Бұл жолдар Элизабет көшесіне қарағанда, қысық кезде шығыс және оңтүстік-батыс бағыттары үшін қалалық маршрут ретінде де пайдаланылды. Циркулярлық аймақта (Circular Quay) қысық немесе қолжетімсіз болған кезде қызметтер Бент және Спринг көшелері арқылы қысқа маршруттармен де жүргізілуі мүмкін. Орталық стансадағы колоннадаға апаратын құмтас виадукт осы қызмет үшін Эдди даңғылы арқылы салынған және бүгін Ішкі Батыс жеңіл рельстік жүйесінің трамвайлары оны қайта пайдалануда, бірақ олар кері бағытта жүріп тұрады.

Шығыс қала маңындағы желілер

Циркулярлық кейн шығыс елді мекендеріне қатынайтын көптеген бағыттардың басты терминалы болып табылды және паромдарға ыңғайлы түрде ауысуға мүмкіндік берді. Ұзақ жылдар бойы Циркулярлық кейннен 27 тұрақты бағыт жүріп тұрды. Сонымен қатар, бірқатар толық жұмыс күнімен қызметтер Railway Square-дегі қосымша терминалдан да іске асырылды.

Уотсон шығанағының желісі

Rushcutters Bay трамвай депосы, бұл желіге қызмет көрсеткен, жолдың солтүстік жағындағы Rushcutters Bay-дегі New South Head Road-та орналасқан. Алғаш рет кабельдік трамвай ретінде салынған бұл желі, Уайниард станциясына жақын Эрскин және Дей көшелерінің қиылысындағы айналымнан басталып, Дей көшесімен оңтүстікке қарай жүріп, Кинг көшесіне солға бұрылды. 1898 жылдың қазанынан 1905 жылдың қаңтарына дейін Эрскин көшесіндегі аялдамаға дейін электр желісі кеңейтілгенге дейін, бұл желі оқшауланған электр трамвайы ретінде жұмыс істеді, содан кейін кабельдік трамвай жабылды. 1905 жылдан кейін желі Довер жолымен Воклюздегі Сигнал станциясына дейін созылды. Сигнал станциясынан "The Gap" деп аталатын саябақтық айманы арқылы, тар жартастар, төменгі жартастар мен қиырлы пейзаждардан өтетін бір рельстік жол Ватсон шығанағындағы аялдамаға дейін иіліп-бұрылып жетті. Желі 1894 жылы Эджклифке, ал 1909 жылы Уотсон шығанағына жетті. 1949 жылы Роуз-Бейден Уотсон-Бейге дейінгі желі жабылды, бірақ халықтың қарсылығынан кейін 1950 жылы қайта ашылды. Осыдан кейін, желі жабылғанда, қызметті қайта жандандыруға жол бермеу үшін соңғы трамвайдан кейін 24 сағат ішінде жоғары кернеулі сымдар мен рельстер сияқты инфрақұрылымды алып тастау қағидасы қабылданды. 1950 жылы Кинг көшесінен Эрскин көшесіне дейінгі желі жабылып, Куинс-скверде жаңа аялдама салынды. Желінің қалған бөлігі 1960 жылдың шілдесінде жабылды. Бұл желінің өз депосы мен қалалық аялдамасы болды және ол негізгі жүйеге қосылған болса да, дербес жұмыс істеді. Трамвай желісі бүгінгі Transdev John Holland 324 маршрутымен сай келеді.

Woolloomooloo желісі

Бұл желі Колледж көшесіне жақын Парк көшесінен басталып, Хайг даңғылы, Линкольн жарты айы (кейін Сэр Джон Янг жарты айы деп аталды), Каупер көшесі, Форбс көшесі, Чаллис сатылары, Вуломоолуо арқылы солтүстікке қарай созылды. Айналмалы жол Элизабет және Парк көшелері арқылы өтті. Жол 1915 және 1918 жылдар аралығында бөліп-бөліп ашылды. 1918 жылғы желінің соңғы кеңейтілуі Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде әскерлерді тасымалдауға көмек көрсету үшін, сондай-ақ шетелдегі шайқасқа қатысушыларға көмектесу мақсатында салынды. C кластың 31 және 44 трамвайлары әскерлерді тасымалдауға көмектесу үшін арнайы медициналық тасымалдаушылармен жабдықталды және осы кеңейтуде пайдаланылды. 1935 жылдың 28 қаңтарында жол Пирмонттан басталатын автобус қызметімен ауыстырылды, бұл бұрынғы қалалық бағыттан бас тартуға мүмкіндік берді.

Солтүстік Бонди арқылы Бонди жанама жолы мен Бонди Бич желісі

Қызметтер Circular Quay (Бридж және Элизабет көшелері арқылы) немесе Railway Square (Елизабет және Ливерпуль көшелері арқылы) Оксфорд көшесіне дейін жүргізілді. Содан кейін желі Оксфорд көшесі бойымен Бонди тоғысына дейін созылды, онда Бронте бағытынан бөлініп, Бонди жолынан Флетчер көшесіне, Кэмпбелл Парадына және одан әрі Солтүстік Бонди трамвай аялдамасына дейін жалғасты. Бұл желінің ерекшелігі – 1946 жылы ашылған Солтүстік Бондидегі төбеге қазылған үш рельсті үлкен аялдамасы болды. Жол 1884 жылы Бондиге дейін, 1894 жылы Бонди жағасына және 1929 жылы Солтүстік Бондиге дейін бумен жүретін трамвай ретінде ашылды. Электрмен жүретін қызмет 1902 жылы басталды. Жол 1960 жылғы 28 ақпанның таңертеңгі сағаттарында жабылды. Трамвай желісі қазіргі 333-ші автобус маршрутының бағытымен Солтүстік Бондиге дейін өтті.

Солтүстік Бонди Паддингтон мен Беллвью Хилл желісі арқылы

Оңтүстікке қарай Елизавета көшесімен, Circular Quay-ден бастап, желі Парк көшесіне солға бұрылып, содан кейін Шығыс Сидней арқылы Юронг көшесіне оңға, Стэнли көшесіне солға, Бурк көшесіне оңға, ал кейін Бертон көшесіне солға бұрылды. Бертон көшесі Дарлингхерст сотының арт жағындағы Форбс көшесіндегі тұтқындар кіреберісімен байланыстыратын қосымша желіге ие болды. Бұл Лонг-Бей түрмесінен немесе басқа жерден тұтқындарды трамваймен Дарлингхерст сотына тасымалдауға мүмкіндік берді. 948 нөміріндегі трамвай осы мақсат үшін N класты шассиде арнайы салынды және қазір Сидней трамвай мұражайында сақтаулы. Желінің ерекшелігі – Дарлингхерсттегі Барком даңғылы мен Боундери көшесі үстінен өтетін трамвайға арналған виадук, ол Макдональд көшесіне қарай бағытталған. Бұл виадук қазір автомобиль көпіріне айналдырылған. Содан кейін желі Паддингтондағы Гленмор, Гурнер және Харгрейв көшелерімен, содан кейін Вуллахрадағы Монкур және Квин көшелерімен иреліп өтті. Мұнда Оксфорд көшесіне қосылу арқылы Уэверли трамвай депосына қол жеткізуге болады. Желі Эджклиф және Виктория жолдарымен төмен қарай жүріп, содан кейін Беллвью Хиллдегі Биррига жолымен, ақырында Бондидегі Керлвис көшесімен Кемпбелл Парадтағы Бонди Антассасы арқылы Бонди жағажайына қосылды. Жол бойы екі рельстік болды және қысқа маршруттарды іске асыру үшін көптеген ауысулар болды. Қызметтер Circular Quay-ден Элизабет көшесі және Парк көшесі арқылы жүзеге асырылды. Желі 1909 жылы Беллвью Хиллге, ал 1914 жылы Бонди жағажайына дейін созылды. 1955 жылы желі Оушен-стрит, Вуллахраға дейін қысқартылды, ал қалған бөлігі 1959 жылдың 27 маусымында жабылды. Бұл желі қала мен Вуллахра арасындағы 389-шы және Вуллахра мен Бонди жағажайы арасындағы X84-ші маршруттардың қазіргі бағытына ұқсас.

Бронте сызығы

Бұл желі Солтүстік Бондиден Бонди Көшесі арқылы Бонди Көшесі желісінен бөлініп, Бронте жолы мен Макферсон көшесімен Бронте жағажайына дейін созылды. Бұл желінің ерекшелігі – Тынық мұхитымен қатарласа жартас арқылы Бронте жағажайына жасалған соңғы жақындасуы болды. Желі 1890 жылы Уэверлиге, ал 1911 жылы Бронтеге дейін ашылды. Электрлік қызметтер 1902 жылы Уэверлиге, содан кейін 1911 жылы Бронтеге басталды. Айналмалы кэйден немесе Теміржол алаңынан тікелей қызметтер жүрді. Желі 1960 жылғы 28 ақпанның таңертеңгі сағаттарында, Бонди арқылы Оксфорд-стрит желісімен бірдей жабылды және оның орнына автобус қызметі қойылды, Бонди-Джанкшн 379 маршруты бұл маршрутты қайталады.

Клевелли сызығы

Жол Рэндвиктегі Дарли жолында Кугиге баратын жолдан тармақталды. Ол Дарли жолымен солтүстікке қарай жүріп, содан кейін Кловелли жолына оңға бұрылып, Кловелли жағажайындағы терминалына дейін созылды. Жол 1912 жылы Дарли жолынан Кловелли және Каррингтон жолдарының қиылысына дейін, ал 1913 жылы Кловеллиге дейін ашылды. Бірақ қызметтер Айналмалы кейдеден және Теміржол алаңынан (1923 жылдан бастап) іске қосылды. Жол 1957 жылдың 27 қыркүйегінде Питт және Кастлерэй көшелерінің жабылуымен бірге жабылды, себебі Кловелли трамвайлары қалада осы көшелерді пайдаланды. Трамвай желісі қазіргі Transdev John Holland 339 маршрутының бағытын ұстанды.

Куги сызығы

Бұл желі Анзак Парадынан Алисон жолында тармақталып, Centennial Park-тың жанында Дарли жолына дейін өз трамвай резервациясымен жүрді. Содан кейін ол біріншіде Кинг-стрит бойымен, кейін Рэндвик трамвай шеберханасының қасында, одан кейін Бельмор жолына дейін өз резервациясымен өтті. Содан кейін Перуза жолы, Сент-Полс көшесі, Карр көшесі және Арден көшесі арқылы өтіп, Коджи Бичтегі Долфин көшесіндегі айналымды тоқтап тұруға жетті. Рэндвиктен жағажайға дейін жол бойында бірнеше шағын трамвай резервацияларынан өтті. Қаладан Рэндвик жарыс алабына дейінгі желі 1880 жылы ашылды, бұл жүйенің алғашқы қала маңындағы кеңейтілуі болды. Ол 1881 жылы Рэндвиктің Хай-стрит-ке (сол жылы Рэндвик трамвай шеберханалары да ашылды) және 1883 жылы Коджиге дейін созылды, ал 1902 жылы электрлік қызмет енгізілді. Жол 1960 жылдың қазан айында жабылды. Қазіргі уақытта Transdev John Holland 373 маршрутының бағытымен сәйкес келеді.

Ла Перуз желісі

Ла Перуз желісі Сидней жүйесінің екінші ең ұзын желісі болды (толыққанды кеңейген кезде) және Марубра желісімен бірге жабылған соңғы желі болды. Бұл желі Дарлингхерсттегі Тейлор алаңындағы Оксфорд көшесінен басталып, Флиндерс көшесі бойымен оңтүстікке қарай, содан кейін Мур паркінің жанындағы Анзак парадының шығыс жағындағы трамвай жолағына бұрылды. Бұл желінің қаладан Алисон жолына дейінгі бөлігі 1880 жылы Рэндвикке жасалған алғашқы қала маңындағы кеңейту ретінде пайда болды (Күги желісін қараңыз). Онда 1881 жылы Мур паркінде салынған, трамвайлар үшін әлемдегі алғашқы айналымдық цикл болған деп саналады. Сидней жүйесі айналымдық циклдарды кеңінен пайдаланды. Алисон жолынан Ла Перуз желісі Анзак парадының ортасымен Марубра торабы арқылы және Малабарға дейін, Ла Перуздегі айналымдық циклға дейін жалғасты. Малабарда Лонг Бей түрмесіне қызмет көрсету үшін бір жол тармақталды. Желі бойында екі рельс орнатылған. Желі 1900 жылдан 1902 жылға дейін кезең-кезеңмен салынды. Бұл 25 ақпан 1961 жылы жабылған соңғы желі болды. Бұл желі қазіргі Transdev John Holland 394 маршрутының бағытын ұстанды.

Марубра желісі

Бұл желі Анзак Парады мен Марубра жолының қиылысында Ла Перуз желісінен бөлініп, Марубра жолы, Купер көшесі (қазіргі Монс даңғылы), Француз көшесі және Монс даңғылы бойымен шығысқа қарай жүріп, Марин Парадтағы айналма торабында аяқталады. Жол бойында екі рельс орнатылған және жағажайға қарай төмен түскенде бірнеше трамвай жолдарынан өтеді. Кругiлiк кэй мен Теміржол алаңынан тікелей рейстер жүзеге асырылды. 1921 жылы Анзак Парадынан Марубра жағажайына дейін ашылған бұл желі, 25 ақпан 1961 жылы жабылған екінші соңғы желі болды (одан кейін Ла Перуз желісі жабылды). Бұл желі қазіргі Transdev John Holland 397 маршрутының бағытын ұстанды.

Трансұлттық желі (Бонди тоғысу орнынан Кугиге дейін)

Бұл желі Уэверлидегі Бронте жолынан тармақтанып, оңтүстікке қарай Альбион көшесі мен Френчманс жолы арқылы жүріп, содан кейін Фрэнсис және Кук көшелері арқылы Рэндвиктегі Белмор жолындағы Куги желісіне қосылды. Каупер және Фрэнсис көшелері арасындағы ескі маршрут қазіргі Рэндвик мемлекеттік мектебінің аумағынан өтті. Желінің барлық бөлігі бір рельстік болды, Френчманс жолында айналып өтуге мүмкіндік бар еді. Бастапқыда, қызметтер Уэверлидегі Альбион көшесіндегі тоғысудан тек Рэндвикке дейін ғана жүрді, кейіннен 1907 жылы Кугиге дейін ұзартылды. 1910 жылдан бастап Бонди Бичтен Куги Бичке дейін, ал кейін Уэверли трамвай депосынан Куги Бичке дейін тікелей қатынас ашылды. Желі 1887 жылы бумен жүретін трамвай ретінде ашылды және 1902 жылы электрлендірілді. 1954 жылы жабылып, оның орнына 314 автобус маршруты енгізілді.

Батыс Кенсингтон арқылы Сурри Хиллс желісі

Бұл желі Оксфорд көшесіндегі трамвай жолдарынан тармақталып, Краун көшесі бойымен Сурри Хиллдегі Кливленд көшесіне дейін, содан кейін Баптист көшесінен Филипп көшесіне оңтүстікке қарай жүреді, онда Крессент көшесіне бұрылып, Доулинг көшесімен оңтүстікке қарай жалғасады. Ол Доулинг-стрит трамвай депосынан өтеді, содан кейін Тодман даңғылына солға бұрылып, Батыс Кенсингтонда аяқталады. Қызметтер Круглый кейден тәулік бойы, ал жүрек уақытында Теміржол алаңына дейін жүзеге асырылды. Желі 1881 жылы Краун көшесінен Кливленд көшесіне дейін бумен жүретін трамвай ретінде ашылды. Ол 1909 жылы Филипп көшесіне, 1912 жылы Тодман даңғылына және 1937 жылы Тодман даңғылының соңына дейін ұзартылды. Краун көшесіндегі желі 1957 жылы жабылды, ал қалған бөлігі 1961 жылға дейін Доулинг-стрит депосына кіруге мүмкіндік беру үшін ашық қалды. Transdev John Holland 304 маршруты әдетте Краун және Баптист көшелерінен Филипп көшесіне дейін сол маршрутты ұстанады.

Ботаника теміржолдың төрт бұрышты желісі арқылы

Қызметтер бастапқыда Circular Quay-ден Элизабет, Чалмерс және Редферн көшелері арқылы (1902 жылдан бастап) жүргізілді, содан кейін 1933 жылы Питт және Кастлереа көшелері, Эдди даңғылы, Ли және Регент көшелері арқылы Ватерлоодағы Ботани көшесіне дейін сапарлады. Бір рельстік қосылыс Bourke және O'Dea көшелері бойымен қазіргі Green Square-де бірігіп, Dowling Street трамвай депосына қол жеткізуге мүмкіндік берді. Желі содан кейін Ботаниге дейін Ботани жолының барлық ұзындығымен өтті. Маскотта бұрынғы Ascot жарыс алаңына, қазіргі Сидней әуежайы орналасқан жерге тармақ салынды. Ботанидегі Ботани жолындағы Бей көшесінде қысқа маршруттар үшін өткізгіштер орнатылды. Желі бойында екі рельс болды. Ботаниядан бір рельстік желі Beauchamp Road арқылы Ботани тауарлық темір жолын кесіп өтіп, Перри көшесі мен Буннеронг жолымен, бұрынғы Буннеронг электр стансасынан өтіп, Ярра бұрылысындағы Ла Перуз желісімен қосылды. Әдетте, Ботани мен Ла Перуз арасындағы бұл бір рельстік бөлімде шаттл қызметі іске асырылды. Бұл бір рельстік желі 1935 жылы Әскери жолға дейін қысқартылды. Желі 1882 жылы Ботанияға дейін бумен жүретін трамвай желісі ретінде ашылды, ал 1903 жылы электрмен жүретін трамвайлар пайдалануға берілді. Кливленд көшесіндегі Ботанияға дейінгі желі 1960 жылы жабылды. Transdev John Holland 309 маршруты көбінесе осы маршрут бойынша жүреді.

Александрия желісі

Бұл желі Александриядағы Хендерсон және Ботаника жолдарының қиылысында Ботаника желісінен бөлінді. Желі қысқа мерзімді жұмыс үшін Эрскинвилл овалдан төменге қарай созылды. Содан кейін қазіргі Сидней парк жолына (бұрын Митчелл жолының жалғасы ретінде белгілі болған) оңға бұрылып, Сент-Петерс теміржол станциясының жанындағы Принс тас жолындағы Кук өзені желісімен қиылысқанға дейін жетті. Қызметтер Circular Quay-дан Ботаника желісіне ұқсас бағытпен Хендерсон жолының қиылысына дейін жүргізілді. Желі 1902 жылы бір рельсті электр желісі ретінде ашылып, 1910 жылы екі рельстікке дейін кеңейтілді. 1959 жылы жабылды. Транзит жүйелерінің 308 маршруты әдетте Сент-Петерс станциясына дейінгі маршрутты қайталайды.

Хендерсон жолы (Эрскинвилл) желісі

Бұл қысқа желі Александриядағы Хендерсон және Митчелл көшелерінің қиылысында Александрия желісінің жолдарынан басталып, Хендерсон көшесі арқылы Ерскинвиллдегі Парк көшесіне, содан кейін Эрскинвилл теміржол станциясының жанындағы Бридж көшесіне дейін созылды. Қызметтер Circular Quay-ден іске асырылды. Желінің барлық бөлігі электрленген, бір рельстік болды. 1906 жылы Парк көшесіне, ал 1909 жылы Бридж көшесіне дейін желі ашылды. 1933 жылы желі жабылды. Оның орнына енді жұмыс істемейтін жеке автобус қызметі қосылды.

Россеберлік желісі

Бұл желі 1902 жылы Чалмерс және Редферн көшелері арқылы, содан оңтүстікке қарай Элизабет көшесімен Зетландқа дейін ашылды. 1924 жылы желі Роузберидегі Эпсом жолына дейін ұзартылды. 1948 жылы Шығыс қала маңы темір жолын салуға қолайлы жағдай жасау үшін, Девоншир және Редферн көшелері арасында Элизабет көшесі бойында жаңа желі салынды және бағыт осы жаңа бөлікке өзгертілді. Желінің барлық бөлігі екі жолмен электрлендірілді. 1957 жылы желі жабылды.

Дейсивилл желісі

Бұл желі Гарднерс-роудтағы Ботани-роуд желісінен тармақталып, Гарднерс-роуд бойымен шығысқа қарай жүріп, Анзак-парадтағы Daceyville Junction деп белгілі болған желілерге қосылды. Оған бұрынғы Розбери ат жарыс алаңындағы көптеген қосымша жолдар кірді, қазір ол "Лейкс" гольф алаңының орны. Толық желі 1913 жылы ашылды, қызметтер Серкулар-Кейден Уотерлоо арқылы іске қосылды. Кейбір қызметтер Анзак-парад желілері арқылы Марубра жағажайына дейін созылды. Жол 1957 жылы жабылды.

Батыс желілері

Батыс желілері, сондай-ақ бағыт белгілерінің қызыл түсіне байланысты "қызыл желілер" және олар Джордж көшесінен Сиркляр-Кейге дейін өткендіктен "Джордж көшесіндегі желілер" деп те аталатын, Форт-Маккуори мен Сиркляр-Кейден Джордж көшесі арқылы әртүрлі бағыттарға көптеген бағдарламалар басталатын. Ең көп жүргіншілер болатын уақытта және басқа да қарбалас кезеңдерде теміржол алаңынан қосымша бағдарламалар іске асырылды. 1920 жылдар өркендеу дәуірі саналды, Лейххардт, Друммойне, Райд, Абботсфорд, Глибе және Балменге бағытталған желілерде 200-ге дейін трамвай пайдаланылды. Глибе-Пойнт, Балмен (Гладстоун паркі), Лилифилд, Лейххардт және Хаберфилдке баратын трамвай желілері 1958 жылдың қараша айында жабылды.

Эбботсфорд Лейхардт және Файв Док арқылы

Эбботсфордқа Лейхардт және Файв Док арқылы жүретін трамвайлар қаладан Паррамата жолы мен Нортон көшесі арқылы шығатын. Лейхардтқа бағытталған трамвайлар Нортон көшесімен Дарли Роуд, Лейхардттағы бастапқы аялдамаға дейін жалғасты. Эбботсфорд желісі Леихардт желісінен Марион көшесінде, Леихардт қалалық әкімдігінің алдында бөлініп шықты. Желі Марион көшесі, Рамзи көшесі, Хаберфилд арқылы өтіп, содан кейін оңға бұрылып Ұлы Солтүстік жолына шықты, Файв Док және Эбботсфорд арқылы өтіп, The Terrace жанындағы аялдамада тоқтады, Эбботсфорд портындағы паром қызметтерімен байланысты. Желі 1954 жылы Файв Док пен Эбботсфорд арасында, 1956 жылы Хаберфилд пен Файв Док арасында, ал 1958 жылы "Джордж Стрит желілерінің" жабылуымен бірге Лейхардттан Хаберфилдке дейін жабылды.

Лилифилд

Лилифилд желісі Балмен желісінен Еппинг-жанкшн (Гарольд Парк-Пейсвей мен Розель трамвай қоймасына іргелес) тұсында бөлініп, содан кейін арнайы рельс жолымен Тейлор көшесіне, одан соң Эннандейлдегі Бут көшесіне дейін жүрді. Трамвай желісі оңға бұрылып Кэтрин көшесіне шығып, Абатоир жолы мен Гроув көшесінің қиылысында, теміржол жүк ауласының үстіндегі көпірде аяқталады. Бұл Сиднейдегі көпір үстінде орналасқан жалғыз трамвай аялдамасы еді. Лилифилд желісі 1958 жылдың қараша айында жабылды. Қазіргі Лилифилд ішкі батыс жеңіл рельстік (L1 нөмірімен және ішкі батыс жеңіл рельс деп те аталады) аялдамасы бұрынғы аялдаманың көпірінің астында орналасқан.

Балмен

Дарлинг көшесіне алғашқы бу трамвайы 1892 жылы қызмет көрсетті. Он жылдан кейін қызмет электрлендірілді. Трамвайлар қала орталығынан (CBD) Джордж көшесі арқылы шығып, Джордж көшесінің батыс бөлігі (қазіргі Бродвей), Кэтрин көшесі, Сент-Джонс жолы, Росс көшесі арқылы, Крессент көшесіне (қазіргі Крессенттің бір бөлігі) дейін жүрді. Содан кейін желі Джонстон ағысынан арнайы көпір арқылы өтіп, жеке учаскесінде The Crescent бойымен қалалық жолға қосылды. Әрі қарай желі Коммерциялық жолмен Барнс көшесіне, содан кейін Уэстон жолына дейін жүрді. Жол Дарлинг көшесіне бұрылып, Дарлинг көшесіндегі кемежайға жетті. Бұл желінің ерекшелігі – Дарлинг көшесіндегі кемежай маңындағы тік бір жолды учаскеде трамвайларды басқаруға және көмектесуге арналған қарсы салмақты манекен жүйесі болды. Көшенің төменгі жағындағы тік еңіс болғандықтан, трамвайлар жолдың астына орнатылған күрделі "манекен" / қарсы салмақ жүйесін пайдаланды. 4 дөңгелекті "манекен" вагоны төбедегі бір жолды рельсте тұрды және жолдың астындағы үлкен шынжыр арқылы жолдың астындағы туннельдегі тар рельсте қозғалатын қарсы салмаққа қосылды. Кемежайға бағытталған трамвай манекенге жақындасып, оны тік төбеден (1:8 еңіс) төмен итеріп, қарсы салмақты көтеріп, тежеуге көмектесті. Содан кейін манекен арқылы төмен түсетін қарсы салмақтың күшімен трамвай төбеге көтерілуге көмектесті. Суретке түсірілген манекен оң жақтағы 2010 нөміріндегі вагоның артында және Сидней трамвай мұражайында көрсетілген. Осы суретте манекеннің кабельге бекітілген ойығын көруге болады. Круглы Кейден Бальменге трамвай қызметі жүйенің көп бөлігінде Глэдстон паркінде аяқталды. Дарлинг көшесіндегі кемежай Кентербериге қала маңындағы бағыттың соңғы станциясы болды. Кентербериден Дарлинг көшесіндегі кемежайға қызмет көрсету 1954 жылы тоқтатылды. 1955 жылға дейін қаладан Бальменге қызмет көрсетулер кемежайға дейін жалғасты, бірақ Глэдстон паркі мен кемежай арасындағы трамвайлар автобустармен ауыстырылды. Бальмен қызметтері 1958 жылдың қараша айында басқа батыс бағыттарымен бірге тоқтатылды. Transit Systems бағыты 442 трамвай бағытын алмастырды.

Бүркіт бұтасы

Қызметтер Дарлинг көшесіндегі басты бағыттан бөлініп, Роунтри көшесіне солға бұрылып, содан кейін Камерон көшесіне тағы солға бұрылып, Гроув көшесіне оңға бұрылып, Бирчгроувтағы Уорф-роудта аяқталады. Бұл маршрут бүгінгі 441 автобус маршрутымен бірдей. Бирчгроувқа қызмет көрсету 1954 жылы тоқтатылған.

Глейб нүктесі

Қаладан келетін бұл маршрут Паррамата жолынан Глейб Пойнт жолына бұрылып, Пендрилл көшесінің қиысына жақын жерде тоқтады.

Райд пен Драммойн

Вест-Райд теміржол станциясына соққан трамвай жолы Сидней жүйесіндегі ең ұзын жол болды. Драммойнға дейін қысқартылғаннан кейін Ла Перуз жолы бұл атаққа ие болды. Райд қызметі Джордж көшесінің бойымен толық ұзындығында жүріп, Теміржол алаңынан кейін Харрис көшесіне бұрылды, қазіргі Busways 501 маршрутындағы автобус қызметінің дәл сол бағытын ұстанды. Трамвайлар Харрис көшесімен жүріп, Глиб аралы көпірінен өтті. Уайт-Бэй тоғысынан Дарлинг-стрит тоғысына дейін Райд трамвайлары Виктория жолындағы Балмен және Бирчгроув жолдарымен іздерін бөлісті. Содан кейін трамвай Iron Cove көпірі мен бұрынғы Глэдсвилл көпірінен өтіп, Блэксленд жолына оңға бұрылды. Ол Блэксленд жолымен, қазір бұзылған кеңес палаталарының орнынан өтіп, Райдтегі Поуп және Девлин көшелерінің қиылысының жанында аяқталды. Forest Lodge арқылы Драммойнға сағаттың белгілі бір уақытында қызмет көрсетілді. Forest Lodge-де жол Росс көшесіне бұрылып, Розэлль трамвай депосынан өтіп, қазір Миноуг Крессент деп аталатын жекеленген жолға кірді. Бұл жол Уайт-Бэй тоғысында Виктория жолындағы Райд жолымен қосылды. Бастапқыда бұл бір жол болды, кейін 1906 және 1936 жылдар аралығында Розэлльден Райдке дейін екі жолға дейін кеңейтілді. Трамвай аялдамасы Блэксленд жолының батыс жағында, қазіргі Top Ryde City сауда орталығының жанында орналасқан және Виктория жолы арқылы Глэдсвиллге дейін созылып, соңында Форт Маккуориде (қазіргі Сидней опера үйі) аяқталды. Барлық сапарды аяқтауға шамамен 61 минут кетті және бұл Пирмонт арқылы 10 миль 61 тізбек (17,3 км) құрайтын Сидней трамвай желісіндегі ең ұзын маршрут болды. 1914 жылы Райд пошта бөлімі (Черч-стрит пен Паркс-стрит бұрышы) мен Вест-Райд теміржол станциясы арасында бір трамвай жолы салынды. Сиднейден Райдке қызмет көрсету өте танымал болды, әсіресе демалыс күндері, Сидней тұрғындары Райд ауданының бақшаларынан өнім сатып алу үшін баратын. Райдтан қалаға трамвай қызметі 1949 жылдың 19 желтоқсанында Драммойнға дейін қысқартылып, автобустармен ауыстырылды. Драммойнға қызмет көрсету 1953 жылы тоқтатылды.

Балмен Пирмонт арқылы

Қызметтер теміржол алаңында басталды, Бродвейден оңтүстік-батысқа қарай жүріп, бұрынғы Дарлинг Харбор жүк ауласынан өтіп, Харис көшесіне оңға бұрылды. Пирмонтта негізгі желіден Харис көшесінде бөлек желі бұрылып, Миллер көшесіне солға бұрылады, Банк көшесіне оңға бұрылады, бұрынғы Глибе Айленд көпірінен өтеді. Содан кейін ол Коммерциялық жолмен жүріп, Виктория жолына оңға бұрылып, содан кейін Дарлинг көшесіне өтіп, Дарлинг көшесінің кемежайында аяқталады.

Анандейл және Форест Лодж

Линиялар Бут көшесі, Парамата жолы, Росс көшесі, Сент-Джонс жолы, Вернон тауы және Кэтрин көшесімен, сондай-ақ Тейлор көшесімен өтті. Қазіргі «Транзит жүйелері» 470 маршруты осы трамвай жолымен жүреді. «Транзит жүйелері Сидней» 428 маршруты осы жолдың бағытын ұстанады.

Ерлвуд желісі

Бұл желі Дулич-Хиллге қарайтын Ілаварра жолындағы Марриквилл жолындағы желіден бөлінді. Ол Ілаварра жолымен оңтүстік-батысқа қарай сапар шекті, Кукс өзенін кесіп өтті, содан кейін Хомер көшесімен тік көтеріліп Ерлвуд сауда ауданына жетті. Желі Уильям көшесі мен Хартилл Лоу даңғылының қиылысындағы Гомер көшесінде аяқталды. Transit Systems Sydney 423 маршруты бұрынғы трамвай желісінің бойымен жүреді, бірақ бұл автобус маршруты қазір Кингсгроувқа дейін созылған. Жол 1957 жылдың 27 қыркүйегінде барлық "Жасыл желі" трамвай жолдарымен бірге жабылды.

Кукс өзенінен Дулуич-Хилл желісіне дейін

Крос-кантри желісі Кукс өзені және Дулич-Хилл желілерін Сайденхэм арқылы байланыстырды, Сиденхэмдегі Рейлвей Роуд және Сайденхэм Роуд бойымен өтті. Кукс өзені мен Дулич-Хилл арасында кросс-кантри қызметі іске асырылды. Transit Systems Sydney 425 маршруты осы маршрут бойынша жүреді, бірақ қазір Темпе депосында жолдан 400 метр жоғарыда аяқталады. Желі 1957 жылдың 27 қыркүйегінде жабылды.

Hurlstone Park-тан Summer Hill желісіне дейін

Қысқа мерзімді, бір рельстік желі Хёрлстон Парктегі Кентербери желісінен Олд Кентербери және Проспект жолдары арқылы Саммер Хилл теміржол станциясына дейін істеді. 1915 жылдан бастап Кентербери мен Саммер Хилл арасында қызмет көрсетілді, бірақ жол жүргіншілердің аздығы және моторлы автобустардың бәсекелестігі нәтижесінде 1933 жылы желі жабылды. Қолданыстан шығарылған рельстер мен электр желісі 1950 жылдарға дейін сақталды. Бұл желі 1950-ші жылдардың басында пайдаланылды. Проспект жолындағы Тринити грамматикалық мектебінің қарсы жағында екі рельс болған.

Ерскинвилл желісі

Бұл желі Чиппендейлдегі Регент көшесіндегі рельстерден тармақталды, Мегер көшесі бойымен батысқа қарай, содан кейін Аберкомби көшесімен оңтүстікке қарай, Кливленд көшесімен қиылысып, Голден Гроув арқылы өтіп, Голден Гроув көшесімен оңтүстікке бұрылып, Уилсон көшесіне бұрылды. Желі содан кейін Макдональдтаун теміржол станциясының кіреберісіне жақын Бэррен көшесіндегі теміржол желілерінің астынан өтті. Содан кейін желі Бэррен көшесінен Ерскинвилл жолына дейін, содан кейін батысқа қарай Септимус көшесіне, содан кейін Альберт көшесіне дейін жалғасып, Бэррен көшесіндегі рельстерге қайта қосылды. Қызметтер Питт және Кастлерег көшелеріндегі желілерді пайдаланып, Циркулярлық Кейден іске қосылды. Бұл желі 1909 жылы электрлі екі рельсті трамвай ретінде ашылды. Кливленд көшесінің оңтүстігіндегі желі 1940 жылы жабылды, ал солтүстік бөлігі 1958 жылы жабылғанға дейін басқа қызметтерде пайдаланылды.

Энфилд желілері

Энфилд желісі – Сиднейдің Ішкі Батысындағы, қазіргі Кройдон паркінде орналасқан депоның төңірегінде салынған, бір рельстік желі. (Осы кезде депо орналасқан жер Энфилд қалашығының бір бөлігі болған.) Басқа Батыс желілеріне жақын болғанымен (оның шығыс терминалы, Эшфилд станциясында, Хёрлстон Парк – Саммер Хилл желісінің Саммер Хилл станциясынан бір станция қашықтықта орналасқан), ол ешқашан басқа трамвай желілерімен қосылмады, сондықтан дербес жүйе құрды. Жүйе 1891 жылы Эшфилд станциясы мен Энфилд арасында ашылған бу трамвайы ретінде бастау алды. 1901 жылы бұл желі Бурвуд арқылы Мортлейкке дейін солтүстікке қарай ұзартылды, ал 1907 жылы Кабарита паркіне тармақ салынды. 1912 жылы жүйе электрлендірілді. Қызметтер Эшфилд станциясынан Ливерпуль жолы, содан кейін Жоржс Ривер Роуд бойымен, Жоржс Ривер Роудтан шамамен Виндзор авенюіне қарама-қарсы орналасқан жеке дәліз бойымен жүрді. Осы жерден дәліз қисық бұрылып, Бэрвуд жолынан өтіп, қазіргі Тангарра көшесінің шығыс жағына дейін созылды. Жеке дәліз Портленд көшесінде аяқталып, сол жерден сызық батысқа қарай Тангарра көшесі бойымен, содан кейін солтүстікке қарай қазіргі Коронация қорығына (қорық бойымен қатар жүретін екі жол, қазір Коронация Парады деп аталады, бастапқыда шығыстағы Булевард және батыстағы Панчбоул жолы деп аталған) Ливерпуль жолымен қиылысқан жерге дейін (қазіргі Энфилд, Стратфилд Оңтүстік, Стратфилд және Бервуд қалаларының қиылысы) жалғасты. Осы қиылыстан трамвай желісі Ливерпуль жолына шығысқа қарай Энфилд арқылы, содан кейін солтүстікке қарай Бервуд жолы арқылы Бервудқа дейін жүрді. Содан кейін желі Крейн көшесіне, содан кейін Майорс Бей жолы мен Брюер көшесіне бұрылып, Кабарита бұрылысына жетті. Осы нүктеге дейін желі екі рельстік болды, содан кейін Мортлейкке Фредерик, Ванхи және Гейл көшелері мен Теннисон жолы арқылы, ал Кабаритаға Кабарита жолы арқылы бір рельстік тармақтарға бөлінді. Қысқа маршруттар Брайтон авенюі, Плимут көшесі, Энфилд, Бурвуд станциясы және Веллбанк көшесінде қайтарылды. Ең жұмысты уақытта қызметтер Эшфилд пен Веллбанк көшесі арасында әр бес минут сайын, ал екі тармақта әр 15 минут сайын (жұмысы аз уақытта 30 минут сайын) жүрді. Кройдон паркіндегі Тангарра көшесіндегі депо, Кембла көшесі мен Коронация Парадының жанындағы желілерге қызмет көрсетті. Электрлендірілгеннен кейін қызметтер негізінен O класты трамвайлармен қамтамасыз етілді, өйткені басқа кластармен тәжірибе жүргізу кезінде топографиялық қиындықтарға байланысты олар кестеге сәйкес жұмыс істей алмайтыны анықталды. 1948 жылы желілер жабылды және олардың орнына автобустар қойылды. 1951 жылы трамвай инфрақұрылымы барлық бағыттар бойынша алынып тасталды. Тангарра көшесіндегі депо 1989 жылы жабылғанға дейін автобустармен пайдаланылды. Депо үй салу үшін бұзылды. Дейн-стрит маңындағы Коронация Парадының батыс жағында, жолаушылар күту залы ретінде пайдаланылған кішкентай кірпіш құрылысы әлі де тұр. Бұл желінің сақталған аздаған бөліктерінің бірі. Кройдон паркіндегі жеке трамвай дәлізі қазірде Жорж Ривер Роудтан Виндзор авенюіне қарама-қарсы басталып, Бурвуд Роудқа диагональмен созылатын және Бурвуд Роудтан Тангарра көшесінің шығысына дейін (мүліктік шекаралар дәліз бағытын қайталайды) тұрғын үйлермен құрылған. Трамвай жүрген кезде болмаған Тангарра көшесінің шығысы Портленд көшесімен қиылысқан жердегі батыс шегіне дейін дәліздің қалған бөлігімен жүреді.

Оңтүстік қала маңындағы желілер

Келесі қатарлардың бәрі негізгі жүйеден бөлінді.

Рокдейл - Брайтон-Ле-Сандс желісі

Бұл желі 1885 жылы жеке бумен жүретін трамвай ретінде ашылды. 1900 жылы электрлендірілді, ал 1914 жылы мемлекеттік меншікке көшті.

Арнклиффтен Бекслиге дейінгі желі

Бұл бумен жүретін трамвай жолы 1908 жылы ашылып, 1926 жылы жабылды. Ол Арнклиф станциясында пойызбен байланысып, Вуллонгонг жолынан бастап, содан кейін Бексли арқылы Форест жолымен жүріп, Форест және Преддис жолдарының қиылысында аяқталады. Жол бір рельстік болған, ортасында бағыт алмасу үшін арнайы учаскесі болған. Арнклифтегі шағын депо трамвайларды күтіп ұстауға қолданылды.

Сазерленд - Кронолла желісі

Бұл желі 1911 жылы Сазерленд теміржол станциясы мен Кронулланың Шелли Бич арасында бумен жүретін трамвай ретінде ашылды. 1931 жылы жолаушылар тасымалы тоқтатылып, автобус қызметіне алмастырылды, ал 1932 жылы толығымен жабылды. Бұл желі Кронулла теміржолынан бұрын салынған, ол оның қызметін жалғастырды.

Солтүстік жағалау желілері

Бұл желілердің ерекшелігі – Уинярд теміржол станциясындағы (Австралиядағы жалғыз) жер асты трамвай терминалы және Сидней порты көпіріндегі рельстер болды. Трамвайлар Солтүстік Сиднейдегі Блю-стриттен басталып, қазір бұзылған болат аркалы көпір арқылы, Порт көпірінің үстінен өтетін, содан кейін порт көпірінің шығыс жағында (қазіргі Кейхилл тас жолы пайдаланылады), Милсонс-Пойнттағы теміржол станциясының қарсы жағындағысына ұқсас трамвай платформасы арқылы өтіп, Уинярд станциясының 1 және 2 платформаларына жер астына түсетін. Трамвай қызметі 1958 жылғы 28 маусымда тоқтатылғаннан кейін бұл платформалар автотұраққа айналдырылды. Сөйтіп, Уинярд станциясының теміржол платформалары 3-тен 6-ға дейін нөмірленді. 1893 жылғы қыркүйекте ашылған Әскери жол бойындағы желі Сидней мен Жаңа Оңтүстік Уэльстегі алғашқы тұрақты электр трамвайы болды. Солтүстік Сидней трамвай жүйесінің алғашқы бөлігі – екі рельсті кабельді трамвай, ол қазіргі Порт көпірінің солтүстік тірегі орналасқан Милсонс-Пойнт портынан басталатын. Желі бастапқыда Альфред-стрит (қазіргі Альфред-стрит Солтүстік), Джанкшн-стрит (қазіргі Тынық мұхиты тас жолы), Блю-стрит және Миллер-стриттер арқылы Ридж-стриттегі орамдық қозғалтқыш станциясы мен депосына дейін созылды. Онда "думи" деп аталатын кабельді тұтқалы вагондар мен қуаты жоқ тіркемелі вагондар пайдаланылды, бұл үлкен Мельбурн кабельді трамвай жүйесіне ұқсас, бірақ Сан-Францискодағы сақталған желілерден мүлдем өзгеше, онда барлығы бір ғана көлік құралында біріктірілген. Бастапқы кабельді желі Миллер және Фалькон-стриттер арқылы Кроус-Нестке дейін ұзартылды, ал кейіннен барлық желі электрлендіріліп, Төменгі Солтүстік жағалаудың әртүрлі терминалдарына қосымша желілер салынды. Солтүстік Сидней трамвай жүйесінің тарихын үш кезеңге бөлуге болады: біріншісі – 1886 жылғы бастапқы ашылудан 1909 жылға дейін, МакМэонс-Пойнт желісі ашылғанға дейін; екіншісі – 1932 жылы Сидней порты көпірі арқылы Уинярд желісі ашылғанға дейінгі кезең; үшіншісі – сол кезден бастап 1958 жылы жүйе толығымен жабылғанға дейінгі кезең.

Мосман айлағының желісі

Мосман кеменің айлағы: 1893 жылдың қыркүйегінде Миллер және Ридж көшелерінен бастап, Миллер көшесі, Фалькон көшесі және содан кейін Әскери жол арқылы Спит-жанкцияға дейін электр желісі ретінде ашылды, ал 1897 жылдың наурыз айында Мосман кеменің айлағына дейін ұзартылды. Бастапқыда қызметтер Ридж көшесіндегі кабельді трамвайлармен байланысып, Миллер және Фалькон көшелеріне дейін кабельдік жолдарды пайдаланды.

Chatswood желісі

Чатсвуд: сонымен қатар алғашқыда Crows Nest-тен электр желісі ретінде ашылды, Ridge Street-тегі кабельді трамвайлармен байланысып, Crows Nest-ке дейінгі кабельді жолдарды бөлісіп пайдаланды. 1898 жылғы сәуірде Виктория даңғылына дейін, ал 1908 жылғы шілдеде Чатсвуд станциясына дейін желі созылды. Алғашқы кабельді трамвай жолы 1900 жылғы ақпанда электрлендірілгеннен кейін Milsons Point-тен электрлі қызметтер басталды.

Лэйн Коув желісі

Lane Cove: 1900 жылдың ақпан айында Кроуз Несттен электр желісі ретінде ашылды, Ридж-стритте басқа электр желілерімен байланысатын трамвайлармен. Алғашқыда Гор-Хиллге дейін ашылып, 1909 жылдың наурыз айында Лэйн-Коувқа дейін созылды. Кейбір бағыттар Милсонс Пойнтқа және кері бағытта да жүргізілді.

Оңтүстік Спитайс желісі

Спит: Спит-Джанкшн-нан 1900 жылдың қазан айында ашылды.

Жорж Хайтс желісі

Жоржс-Хайтс: 1919 жылдың тамыз айында Мосман-джонкшннан Мидл-Хед-роуд арқылы Коббитти-стритке дейін әскери госпиталь үшін ашылды, 1925 жылы Гордон-стриттегі Балморал желісімен тоғысқан жерден әрі жабылды.

Балморал желісі

Балморал: 1922 жылдың мамырында Джорджс Хайтс желісінің тармағы ретінде ашылды. Осы алғашқы кезеңде, кейбір Солтүстік Сидней трамвайлары Милсонс Пойнтқа қатынай алмады. Олар:

Таронга жануарлар дүниесі саябағының желісі

Ридж-стрит, Солтүстік Сидней – Таронга зообағы: Мосман желісімен және 1916 жылғы қазан айында зообақты Мур паркінен Мосманға көшірумен бірге ашылған жаңа Таронга зообағы желісі енгізілді.

Бейтарап шығанақ желісі

Нейтральді шығанақ кемежайы – Нейтральді шығанақ түйісі: 1900 жылдың маусымында ашылды. Бұл желіде ұзын, тік еңістер мен рельстік тежегіштері бар (Сидней трамвайларында басқа қолданылмаған) трамвайлар ғана жұмыс істеуге рұқсат етілді.

Креморн кеменің кемежай желісі

Креморн-Пойнт догы – Спит: 1911 жылдың желтоқсанында ашылды.

Атол айлағының желісі

Атол кемежайы – Балморал: 1923 жылдың желтоқсанында іске қосылды. Қызмет 1917 жылдың қазанында ашылған Атол кемежайы сызығы, Таронга зообағы сызығы, 1923 жылдың желтоқсанында Мосмандағы Король Макс көшесінде ашылған жаңа қосылыс және Джорджс Хайтс/Балморал сызығы бойынша жүргізілді.

Таронга зоопаркы Лэйн Ков, Гор Хилл және Чатсвуд желісіне дейін

Таронга зообағы – Гор Хилл және (кейін) Лэйн Коув және Чатсвудқа: Таронга зообағы мен Мосман желілері арқылы, Фалькон көшесінен Кроуз Нестке дейін, содан кейін МакМахонс Пойнттанғы бағыттар бойынша жүзеге асырылды.

Екінші кезең 1909-1932

1909 жылдың қыркүйегінде МакМэонс Пойнттан Виктория Кроссқа, Солтүстік Сиднейге жаңа желі ашылды және қазіргі Тынық мұхиты тас жолымен Виктория Кросстан Кроуз Нестке дейін жаңа тікелей бағыт салынды. Мильсонс Пойнт желісі Солтүстік Сиднейде Виктория Кросс маңындағы тығырындарды болдырмау үшін Уолкер және Маунт көшелері арқылы өзгертілді. МакМэонс Пойнт желісі Мильсонс Пойнт порты мен оған қосылатын трамвайдың жүктемесін азайту мақсатында ашылды. Лэйн Коув және Чатсвудқа қатынайтын бағыттар жаңа тікелей бағыт арқылы Макмахонс Пойнтқа және Кроуз Нестке қарай өзгертілді. Сидней порты көпірінің салынуымен бірге, Мильсонс Пойнт желісі 1924 жылдың шілдесінде Глен-стриттегі жаңа терминалға ауыстырылды. Трамвай жолаушыларын төмендегі жаңа паром портына жеткізу үшін эскалаторлар орнатылды. Басқа жағдайларда қызметтер алғашқы кезеңдегідей жалғасты.

Лэйн Коув желісі

Лэйн Коув: Тынық мұхиты тас жолымен Гор Хилл арқылы сапар жасап, Лонгвиль жолына солға бұрылып, Ротвелл даңғылының (қазіргі Орталық даңғыл) қиылысына жақын аяқталады, әкімдік ғимаратына қарама-қарсы.

Chatswood желісі

Chatswood станциясы: Crows Nest-те Falcon Street немесе Pacific Highway көшелерінен оңға бұрылып, Willoughby Road көшесімен солтүстікке қарай жол тартады, содан кейін Mowbray Road көшесіне солға бұрылып, Penshurst Street көшесіне тікелей оңға бұрылып, Victoria Avenue көшесіне солға бұрылғанда, сызық Chatswood станциясында аяқталады.

Сөйлеу

Спит және Спит-жанкшн желісі Әскери жолмен солтүстік-шығысқа қарай жүріп, Нейтральді шығанақ, Креморн жанама жолы және Спит-жанкшн арқылы өтеді, Спит-жанкшн-де Спит-роудқа солға (солтүстікке) бұрылып, кейін Парриви-роудқа бұрылып, Спит көпірінің табанына жақын жерде аяқталады.

Балморал желісі

Балморал: 1952 жылдың мамырында үйлестірілген трамвай-паром жүйесі іске қосылғаннан кейін, паром қызметі тоқтағанда қызмет көлемі шектелді. Бұл жүйе үкімет Сидней Феррис Лимитед компаниясын сатып алғаннан кейін енгізілді және паромдарды көбірек пайдалануға халықты ынталандыру мақсатында жасалған.

Таронга зоопаркы Вайнард желісі

Таронга паркі: паром қызметінің жұмыс уақытынан тыс, Wynyard–Balmoral бағытына қатысты айтылғандай, қызмет көлемі шектелді. Бұл желілердің бәрі 1958 жылғы маусымда Солтүстік Сидней трамвайлары толығымен жабылғанға дейін ашық болды, тек Нортбридж / Аспалы көпір желісі және жоғарыда айтылғандай, Уайниардтан Балморалға және Таронга хайуанаттар бағына тұрақты қызмет көрсету тоқтатылды.

Нейтральды шығанақтың кемежай желісі

Нейтральді шығанақтың айлағы – Нейтральді шығанақтың торабы: 1956 жылдың мамыр айында жабылды. Жоғарыда айтылғандай, бұл желіде ұзын, тік еңістер мен желді жолдың үйлесімі болды, сондықтан тек рельстік тежегіштері бар (Сидней трамвайларында басқа қолданылмаған) немесе динамикалық (реостаттық) тежегіштері бар трамвайларға ғана рұқсат берілді. Хейс көшесіндегі жалғыз жол Сиднейдегі ең тік, көмекші тежегішсіз еңіс болды.

Креморн кеменің кемежай желісі

Cremorne Point wharf–The Spit: Cremorne Wharf желісі 1956 жылдың сәуірінде жабылды.

Мосман кеменің кемежай желісі

Мосман айлағы – Креморн бұрылысы: Мосман айлағының желісі 1955 жылдың қараша айында жабылды.

Атол кемесінің айлақтары Балморал желісі

Атол кемежайы – Балморал: Бұл желінің ерекшелігі – соңғы аялдамадағы кемежайға қарай крутой төмендік болды. 1942, 1952 және 1958 жылдары бақылаусыз кеткен трамвайлар теңізге құлады.

Ерлік сызықтар

Манли желілері 1903 жылдың 14 ақпанында Манлиден Керл Керлге (Солтүстік Манли) дейінгі бағытта тіркемелерді сүйрейтін бу машиналарымен іске қосылды. Сол жылдың күзінде жолаушылар саны күрт төмендеді, ал 1903 жылдың 20 шілдесінен бастап қызмет атпен жүретін трамвайларға ауыстырылды. Бірақ, келесі төрт жылда жолаушылар санының айтарлықтай өсуіне байланысты, 1907 жылдың 1 қазанынан бастап бу трамвайлары қайта қолданысқа енгізілді. Спит бағытына желі салынды, ал Манлиден Керл Керлге дейінгі желі Бруквейлге, Коллоройға және Наррабине қарай біртіндеп ұзартылды. Харбордқа қосымша тармақ салынды. Электрлендіру Спит желісінің құрылысымен басталды және жүйеге тарады. Наррабин желісі жүк тасымалдау үшін де пайдаланылды, себебі Манлидегі жүк портына дейін қосымша жол салынды, ал Сидней жолындағы Вангелла көшесіне жақын Балгоулада жүк түсіру алаңдары құрылды; Бруквейлде Альфред жолындағы Федеральді бульвардан қысқа арада; және Кинг көшесіне жақын Наррабинде. Манли аялдамасының жанындағы алғашқы жылдары жолдың әртүрлі схемалары мен бағыттары болды, ал 1903, 1911, 1912 және 1914 жылдары мүлдем басқаша орналасулар кездесті. 1914 жылға дейінгі бағыттар Corso және North Steyne арқылы жүргізілді, бірақ 1914 жылдан бастап Belgrave Street-ке шектелді. Манли желілері 1939 жылдың 1 қазанында жабылды. Теміржол басқармасында болған Манли желілері нашар басқарудың салдарынан зардап шекті (Касл Хилл желісі сияқты), бұл желінің артық капиталдануына, Манли аялдамасындағы жолдың қажетсіз қайта бағытталуына және қайта құрылуына әкелді. Осының салдарынан жүйе ешқашан пайда таппады. Манли аялдамасындағы терминалды бірнеше рет қайта құру, қымбат мүлікті қайта иеленумен бірге, аз пайдаға шамадан тыс шығындарға әкелді. 1919 жылы Манлидегі айналма жолды сәл жылжыту жоспарланды, бұл Пирс қонақ үйін бұзуды және қайта құруды талап етті. Белгрейв көшесіндегі жолды қайта құру және аялдама құны 5695 фунт стерлингке бағаланды, ал Пирс қонақ үйін бұзуды қоса алғанда, жерді қайта иелену 40 000 фунт стерлинг (жерді сатудан 3500 фунт стерлинг кем) деп есептелді. 1924 жылы қонақ үй бұзылды. Басқарма жылдам қызмет көрсетуді қамтамасыз етуге асықпады. Ол ұзақ қашықтыққа жүретін трамвайларды барлық аялдамалардан кейін орналастыруды жалғастырды (керісінше емес). Ол тұрғындардың Наррабин трамвайын бірінші болып қою және бірінші аялдаманы Ди Уай немесе осыған ұқсас жерге орнату туралы ұсыныстарын қабылдамады. 1923 жылдан бастап, шамамен он жыл бойы тұрғындар Наррабине жылдам қызмет көрсетуді сұрап келді. Сапар 49 минутқа созылды. 1920 жылдың 1 қарашасынан бастап жаңа кесте енгізілді, сапар уақыты 39 минутты құрады, бірақ ол іске аспайтындығы дәлелденді және кесте 1921 жылдың 4 шілдесінде 48 минутқа дейін қайта қалпына келтірілді. Тұрғындар Манлиден Ди Уайға дейін тоқтаусыз және жедел жүріс қалаған. Теміржол компаниясы бұл өтініштерді елемеді және Наррабин трамвайын Манлиден Бальгоула мен Харбордқа дейінгі барлық аялдамалардан кейін жүргізуде табанды болды. Ақырында, басқарма Наррабин трамвайларын бірінші болып қоюға көшкенде, 25 қарашада 1931 жылы Ди Уайда бірінші аялдамасымен, Манлиден Наррабинге дейін трамваймен 31-33 минутқа дейін уақыт қысқартылды, бұрынғы 39 минуттан және қызмет ашылған кездегі 49 минуттан төмендеді.

Ерлікпен төгілген

Бұл желі Спит көпірінен (солтүстік жағы) шар тәрізді айналыммен басталды. Айналымнан, резервациядан, желі Сидней жолының бойындағы өткізу құқығымен, Хитон даңғылынан, Этель көшесінен өтіп, Уиттел көшесі бойындағы өткізу құқығымен Сидней жолымен қосылды. Парквью көшесінде Сидней жолынан оңтүстікке қарай жартылай шеңберлі бұрылыс жасалды (Спитке қатынайтын трамвайлар үшін биіктік алу мақсатында). Парк-авенюде өткізу құқығы трамвайды солтүстікке, содан кейін Раглан көшесі бойында шығысқа қарай жүргізіп, ақырында Кангару жолындағы Раглан көшесімен қосты. Сол жерден, Narrabeen желісіне торап, желі оңтүстікке бұрылып, The Esplanade (Manly) үлкен айналымында аяқталды. Манлиден Спитке дейінгі бөлік 1911 жылдың 9 қаңтарында ашылды.

Маниден Харбордқа

Бұл желі Мэнлиден (Эспланада) басталып, Белгрейв көшесімен солтүстікке қарай жүрді, Спитке бұрылысынан өтті, Раглан көшесінен кейін Питтвотер жолымен жалғасты. Квинсклифф және Харборд көшелері арасында желі құқық жолына (Right of way) бұрылып, Далли көшесін кесіп өтіп, Лоуренс көшесіне жақын Кавилл көшесімен қосылды. Желі Лоуренс көшесіне бұрылып, содан кейін Альберт көшесі мен Мур жолымен The Esplanade, Freshwater Beach аялдамасына дейін жүрді. Харбордқа соққан бір рельстік тармақ 1926 жылдың 21 желтоқсанында ашылды.

Манлиден Наррабинге

Бұл желі Мэнлиден (Эспланада) басталып, Белгрейв көшесімен солтүстікке қарай, Раглан көшесіндегі Спитке бұрылысынан өтіп, Питтвотер жолына дейін созылды. Ол Харбордқа бұрылыстан өтіп, Питтвотер жолымен Уотерлоо жолының солтүстігіндегі көпірге дейін, Нарабиенге дейін жалғасты. Бұл нүкте Сиднейден дәл 16 миль қашықтықта болды. Нарабиенге дейінгі желі 1913 жылдың 8 желтоқсанында ашылды. Бруквейлден Нарабиен терминалына дейін әрқашан бір рельстік болды. Желі жоғарыдан тізбекті электр желісімен жабдықталған, сондықтан желіге арналған жеңіл теміржол заңнамасына сәйкес жоғары жылдамдықта қозғалу күтілген. Тізбекті электр желісінің іздерін Маккартидің кітабындағы суреттерде табуға болады.

Касл төбесі

1902 жылы Паррамата мен Баулкам Хиллс арасында бумен жүретін трамвай ашылды, ол 1910 жылы Касл Хиллге дейін созылды, аймаққа жолаушылар мен өнімдерді тасымалдады. Бұл трамвай Парраматадағы Аргайл көшесінен басталып, солтүстікке қарай Черч-стрит бойымен Нортмидке дейін, содан кейін Виндзор жолы мен Ескі Солтүстік жолы арқылы Касл-Хиллге дейін жүрді. 1919 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльс үкіметі тұрғын үйлер салу үшін жерді бөлуді жеделдету мақсатында трамвайды теміржолға айналдыруға шешім қабылдады. Бұл Уэстмидтегі Батыс Магистральдық Теміржолымен жаңа байланыс жасауды және Нортмидке жаңа желі салуды қамтыды. Аргайл-стрит, Парраматадан Нортмидке дейінгі бөлік, теміржол жұмысын бастағаннан кейін көп ұзамай оқшауланған желіге айналып, жабылды. Кейіннен 1924 жылы теміржол желісі Роганс-Хиллге дейін ұзартылды. Бірақ жаңа желі табыссыз болып шықты және 1932 жылдың 31 қаңтарында жабылды. Көптеген адамдар бұл шешімді тамаша трамвайды тиімсіз теміржолға айналдыру деп қарады.

Парамата паркі Редбанк кеменің айлағына дейін

Бұл Паррамата паркі мен Редбанк порты арасында қатынайтын бумен жүретін трамвай еді, Паррамата қаласының орталығында тоқтайтын, онда 101-ші бағытпен қосылатын. Бұл бағыт паром компанияларына тиесілі болған, олар осы арқылы Парамтта өзені бойымен жолаушылар мен тауарларды жеткізуге мүмкіндік алған. Ол Камелиядан бастап Сандаун темір жолымен жүріп, жол бойындағы өнеркәсіп орындарына қызмет көрсеткен.

Жылжымалы құрам

1905 жылы NSW үкіметтік трамвайларына әліпбилік жіктеме енгізілді. Әдетте, А және В әріптері бумен жүретін вагондарға, ал C-ден R (R1) әріптері (I және Q әріптерін қоспағанда) электрлік вагондарға, сыныптың орындықтарының санына сәйкес тағайындалды. Қызметтік (жолаушылар емес) вагондардың нөмірінен кейін S әрпі қосылды. Сиднейде жұмыс істеген электр трамвайларының ең танымалдары – O және P класындағы трамвайлар, олар ресми түрде «тақта вагондары» деп аталды, себебі олардың әр жағындағы қабырғаларындағы тақталарға кондукторлар ақы жинау үшін қауіпті жағдайда тепе-теңдік сақтауға мәжбүр болды. Дегенмен, олар көбінесе «тост тілігі» деп аталды, себебі олардың ағаштан жасалған көлденең орындықтары сол кездегі тост тіліктеріне ұқсас болды. 80 орындық сыйымдылығы (қосылған вагондарда 180-ге дейін) Сиднейдің көп адамға толы жүйесі үшін үлкен артықшылық болды, әсіресе Мур паркіндегі Корольдік Пасхалық көрмесі және Рэндвик ат шабуындағы жарыстар сияқты ірі шаралар үшін. Олар әдетте жұптасып, жұптасқан топ ретінде жүріп тұратын. 1908 жылдан бастап 626 О класы және 258 P класы трамвайлары салынды, ал кейбіреулері 1958 жылға дейін қызметте болды. R класының 1738 нөмірлі алғашқы заманауи дәліздік трамвайы 1933 жылдың 29 қыркүйегінде пайдалануға берілді, ол 48 орындыққа ие болды және ауа райынан толық қорғалған, негізгі салондардағы жұмсақ орындықтарымен және трамвайдың бойымен созылған дәліздің қауіпсіздігімен жол ақысын жинауға және орындықтар арасында еркін қозғалуға мүмкіндік берді. Бұл вагондар ескі «тост тіліктеріне» қарағанда ыңғайлырақ болды, бірақ O және P кластарының орындықтарына жете алмады. Бастапқыда R класының 200 данасы тапсырылды, бірақ кластың соңғы 5 данасы орындықтар санын арттыру және қозғалыс жеңілдігі үшін құрылыс кезінде жұмысшылармен және жолаушылармен кеңескеннен кейін өзгерістерге ұшырады. Бұл вагондар 1933 жылдан 1937 жылға дейін R/R1 класының вагондары ретінде белгілі болды және өзгерістер R және R1 кластарымен салыстырғанда айқын байқалды. Сиднейге арналған трамвайлардың соңғы тапсырысы R1 класына жасалды. Алдыңғы R класы сияқты, бұл вагондар да дәліздік құрылымға ие болды және R/R1 класына жақын дене пішінімен салынды. Алайда, R класынан айырмашылығы, R1 класында тек бір салон болды (екі шетіндегі салонға және ортадағы төмендетілген бөлімге қарамастан), бірақ 56 орындыққа ие болды. Бірінші 50 данасы 2-дүниежүзілік соғыстан бұрын тапсырылып, жеткізілді, ал 1940 жылдардың соңында тағы 250 данасы тапсырылды. Бірақ соғыстан кейін болат тапшылығына байланысты, 250 дананың біріншісі 1950 жылға дейін пайдалануға берілмеді, ал соңғысы 1953 жылы Солтүстік Сидней депосына жеткізілді. Трамвайларды жеткізудегі кешігулер мен болаттың жалғасқан тапшылығына байланысты, тапсырыстың соңғы 150 данасы жойылды, бұл Сидней трамвайларының соңғы аяқталуын білдірді. Кейбір вагондар 1958 және 1961 жылдың ақпан аралығында қызметтен шығарылар алдында күрделі жөндеуден өтуге жеткіліксіз болды. Алдыңғы O және P класындағы трамвайлар бірнеше бірлікпен жабдықталғаннан айырмашылығы, R және R1 кластарында мұндай жабдық болмады, сондықтан олар жұптасқан топтарда жұмыс істей алмады. Оларды біріктіруге болады, бірақ жабдықтың жетіспеушілігіне байланысты, ауа немесе электр желісімен байланыс үшін кабельдер болмағандықтан, оларды жұптасқан қызметте пайдалануға ешқандай мүмкіндік болмады. Қызметтен шығарылғаннан кейін көптеген вагондар богилер және басқа трамвайларды жөндеуге пайдаланылатын немесе сатуға болатын металл сынықтары сияқты металл бөлшектерінен айырылды. Содан кейін вагондар тиісті деполардан сүйретіліп немесе соңғы жұмыс күнінің соңында тікелей Рэндвик трамвай шеберханасына жеткізіліп, трамвай шеңберлерінде «жанар төбе» деп аталатын борттарға орналастырылды. Трамвайларды жоюдың ең қызу кезеңінде күніне 15 трамвай өртеніп кеткен. Кейбіреулері жеке пайдаланушыларға лагерьтік баспаналар мен қоймалар (барлық сыныптар) немесе жұмысшылар/лагерьтік жатақханалар (негізінен R және R1 сыныптары) ретінде пайдалануға арналған босатылған қабықшалар ретінде сатылды. R, R/R1 және R1 сыныптарының өртенген трамвайлары, көбінесе болаттан жасалған болса да, өртенген кезде 8 жасқа толмаған еді және қоғамның кейбір мүшелері оны сол кездегі үкіметтің вандализм актісі және ресурстарды (әсіресе болатты) ысырап ету деп қарады. 1950 жылы L/P класындағы 154 трамвай Сидней трамвайларының алғашқысы (және Австралиядағы біріншісі) болып, жаңадан құрылған Австралия электр тракциясы қауымдастығы, кейін Сидней трамвай мұражайы болып аталды, трамвайлардың барлық кластарын сақтауды бастады. Сақталған трамвайлардың жинағы кейбір сыныптардың соңғы мысалдарынан тұрады және тіпті O класының жұптасқан вагондарының жұптасқан топтарын қайта жасауға мүмкіндік берді. Алайда, G, H немесе M класындағы трамвайлардың ешбір мысалы белгілі емес.

Апаттар

1924 жылғы 21 тамызда Мак-Махонс-Пойнт маңында Е класты вагондардың жұптанған жиынтығы бақылаудан шығып, рельстен кетуіне және үйге соқтығысуына әкелді. Екі адам қаза тауып, трамвайлар көп зақымдануға ұшырады. 1924 жылғы 10 қарашада Мирандада дұрыс емес рельс орнату салдарынан 88A нөміріндегі булы трамвай және 2 тіркеме рельстен кетуіне себеп болды. Жүргізуші Сэм Уайт қана қаза тапты, бірақ тағы 19 адам жарақат алды. Z20 класты бу машинасы және Евлейи авариялық краны оқиға орнын тазалау үшін жұмылдырылды. 88A Рэндвик шеберханасында бұзылып жатыр. 1929 жылы П класты трамвай Орталық стансасының жанындағы Кей және Ультимо көшелерінің қиылысындағы шаштараз дүкеніне соқтығысты. Трамвайдың шамамен жартысы дүкенге кіріп кетті. 1942, 1952 және 1958 жылдары Таронга паркіне жақын Атол кемежайында трамвайлар тік төбеден төмен қарай бақылауын жоғалтып, портына құлап кетті. Трамвай жүргізушілері қозғалып жатқан трамвайдың басқыштарынан ақы жинау кезінде көптеген апаттарға ұшырады. Ең алғашқы трамвайлар жабық болды, бірақ 1900 жылдардың басында салынғандарында дәліз болмады. Бұл трамвайларға Е, К, L, P және O кластары кірді. Көптеген құлаулар туралы мәліметтер "Сидней Морнинг Геральд" газетінде жарияланды. Ең көп кездесетін жарақаттар: өлім, бас жарақаттары, оның ішінде бас сүйегінің сынуы және шаңқау. Өлімге әкелген құлаулардың мысалдары осы басылымда кездеседі.

Семинарлар

1881 жылы Сидней трамвайларын құрастыру және күтіп ұстау үшін Рэндвик қаласында локомотив шеберханалары құрылды. 1902 жылы шеберханалар Рэндвик трамвай шеберханалары деп аталды. 1917 жылдың 2 тамызында Эвелей теміржол шеберханасының 3000 жұмысшысымен бірге Рэндвик шеберханасының 1100 жұмысшысы 1917 жылдың 8 қыркүйегіне дейін жалғасқан Ұлы ереуілді бастады. Шеберханалар тез өсіп, 1920 жылдар шамасында Сиднейдің ең ірі инженерлік кәсіпорындарының біріне айналды. Сидней трамвай желісінің қысқартылуы трамвай шеберханасының қызметін азайтты және 1961 жылы күтім-жөндеу орталығы ретінде жабылуына әкелді. 1961 жылдан 1974 жылға дейін R1 класты трамвай 1979 соңғы өртеулер аяқталғанға дейін Бернинг Хиллде трамвайларды жылжытты. 1979 және 93u (жазық платформаға дейін қысқартылған) кейіннен соңғы жұмыс бөлімдерінде жасалған жабдықтар мен компоненттерді шеберхана аумағындағы түрлі нүктелерге жеткізу үшін пайдаланылды, себебі шеберхананың кейбір бөлімдерінде автокөлікті пайдалануға рұқсат берілмеді. Кейіннен бұл аумақты Сидней автобустары автобус паркі ретінде, ал батыс жағын Жаңа Оңтүстік Уэльс университеті мен TAFE NSW пайдаланды.

Қоймалар

Dowling Street Depot төменгі шығыс қала маңындағы (Куги, Ла Перуз, Кловели, Марубра) және ішкі оңтүстік қала маңындағы (Александрия, Розебери, Ботани) аймақтарына қызмет көрсетті. Австралиядағы ең ірі трамвай депосы және 1961 жылы Ла Перуз желісі жабылғанда жұмылын тоқтатқан соңғы депо болды. Қазіргі кезде бұл орын Мур Парк үй шаруашылығы орталығына (Homemaker's Supacenta) айналдырылған. Waverley Depot Бонди және Бронте бағыттарына қызмет көрсетті. 1959 жылы жабылып, қазір автобус депосы орналасқан. Rozelle Depot ішкі батыс қала маңындағы Лиххардт, Балмен, Бирчгроув, Эбботсфорд және Лилифилдке дейінгі бағыттарды қамтыды. 1958 жылы жабылып, 2016 жылы Tramsheds сауда орталығы ретінде қайта ашылды. Newtown Depot Кинг-стрит, Ньютаун арқылы Саммер-Хилл, Кентербери, Эрлвуд және Глейбке бағыттарымен байланысты. 1957 жылы жабылып, құлауға айналды. 2012 жылы ауласы қоғамдық алаңға айналдырылып, Ньютаун теміржол станциясына жаңа кіреберіс жасалды. North Sydney Depot Солтүстік Сидней арқылы өтетін желілерге қызмет көрсетті. 1958 жылы жабылды. Ашық бөлігі Солтүстік Сидней автобус депосына айналдырылды, ал вагондар сақталып, супермаркетке енгізілді. Содан бері көптеген өзгерістер болды, бірақ әлі де шағын автобус депосы бар. Ultimo Depot Pyrmont, Ryde және Erskineville бағыттарына қызмет көрсетті. Ол Харрис көшесінің шығыс жағында, Дарлинг гавані тауарлық сарайының жанында, Ultimo электр станциясының қасында орналасқан. 1953 жылы трамвай депосы ретінде жабылып, кейін автобус депосына айналды, ол да жабылды. Қазіргі кезде депо Powerhouse мұражайының қоймасы және шеберханасы болып табылады. Rushcutters Bay Depot Watsons Bay желісіне қызмет көрсетті. 1960 жылы жабылды. Fort Macquarie Depot Circular Quay–Railway Square бағытына және Woolloomooloo бағытына қызмет көрсетті. 1955 жылы жабылып, қазір Сидней опера театрының орнында. Депоның айналасында үлкен айналым жасау арқылы трамвайлардың бағытын өзгертпей кері бұруына мүмкіндік болды. Manly Depot 1939 жылы жабылып қалғанға дейін оқшауланған Manly желілеріне қызмет көрсетті. Депо Мона Вейл және Бруквилл автобус деполары ашылғаннан кейін автобус депосына айналдырылды. Enfield Depot оқшауланған Ashfield Mortlake/Cabarita желілеріне қызмет көрсетті. 1948 жылы жабылып, 1989 жылы жабылғанға дейін автобус депосы ретінде қайта пайдаланылды. Бу трамвайларында, кейін өрт сөндіру жүйесінің бөлігі ретінде пайдаланылған су резервуары алынып тасталды және қазір Лофтустағы трамвай мұражайында сақталады. Rockdale Depot оқшауланған Rockdale–Brighton Le Sands желісіне қызмет көрсетті. 1949 жылы жабылды. Dolls Point Depot Kogarah–Sans Souci арасындағы бу трамвайына арналған. 1937 жылы жабылып, Ramsgate-тегі троллейбус депосымен ауыстырылды. Tempe Depot Cooks River және Marrickville/Dulwich Hill желілеріне қызмет көрсетті. 1954 жылы жабылып, автобус депосына айналды, ол да жабылды. Пайдадан шығарылған автобустарды сақтау үшін пайдаланылды. Музей Лейхардт депосына көшкенге дейін Сидней автобус мұражайының бұрынғы орны болды. 2010 жылы Transit Systems-ке берілгенге дейін Сидней автобустарының депосы ретінде қайта ашылды. Leichhardt Depot трамвайлар мен кейбір жеңіл жөндеу жұмыстары үшін қойма ретінде ғана пайдаланылды. 2009 жылы жаңа депо ашылғанға дейін автобус депосы ретінде қызмет етті. Қазір бұл жерде Сидней автобус мұражайы орналасқан.

Еске алу

C11 трамвайы, Hudson Bros компаниясымен салынған, 1898 жылғы 29 тамызда Роуз-Бейден Оушен-стритке дейінгі алғашқы электр трамвай желісінде қызметке кірді. Қазір ол Сиднейдегі Powerhouse мұражайында қойылған. Глейб Пойнт жолындағы бастапқы трамвай рельстерінің шағын бөлігі 2009 жылдың соңында жол жұмыстары кезінде табылды. Сидней қаласы оларды тарихи еске салғыш ретінде ашық қалдырды. 2015 жылдың соңына дейін Зетландтағы О'Диа даңғылында рельстің жабылмаған бөлігі көрінді. Бір рельс бетонды жол беті арқылы бірнеше жүз метрге көрінетін, бірақ 2015-2016 жылдар аралығында су ағынын жақсарту жұмыстары кезінде көбінесе алынып тасталды. Бұл бөлімнің алынып тасталуын Google StreetView уақыт сызығында көруге болады, онда рельстер 2014 жылы анық көрінеді, бірақ кейінгі жылдары жасырыла бастады. Жол жұмыстары кезінде басқа да жер астындағы рельс бөліктері кездейсоқ табылады. Мысалы, Кэтсвудтағы Виктория даңғылы мен Пеншёрст көшесінің қиылысында жолды қайта жабу кезінде кең ауқымды трамвай рельстері көрінеді. Миллерс-Пойнттегі Төменгі Форт-стрит жолының екі бағытта да баратын шағын трамвай рельсі бар. Сиднейдің крикет алаңына жақын Мур Парк алаңында трамвай рельсінің шағын бөлігі бар. Олд Саутхед Роуд, Уотсон шығанағында, Heart Break Hill жоғарғы жағында, трамвай рельсінің шағын фрагменті бар. Ескі Эбботсфорд аялдамасының жанында, Ұлы Солтүстік жолда, трамвай рельсінің кішкентай бөлігі бар. Питт және Кастлереа көшелеріндегі рельстер асфальтпен жабылып, алынып тасталған жоқ. Олар кейде жолдың бетінен шығып тұрады. Бірнеше әшекейлі трамвай күту орындары әлі де сақталған, мысалы, Парк пен Элизабет көшелерінің бұрышында. Солтүстік Бонди мен Бронтеде автобус күту орындары бұрын трамвай аялдамалары болған шағын ойыстарға салынған. Кейбір бұрынғы трамвай жолдарында құмтас тау жыныстары арқылы трамвай желілері үшін жасалған ойыстар бар, әсіресе Бронте мен Балморалдағы терең ойыстар, және қазіргі Хавелок даңғылы Кугидегі Брук көшесінің астынан өтеді. Сымдарды бекітуге арналған әшекейлі розеткалар көптеген ескі ғимараттар мен жартастарда көрінеді, Сидней опера үйінің жанындағы Форт-Маккуори депосының жанында және CBD ғимараттарында жеті розетка бар. Көптеген көше бұрыштарында трамвайлардың бұрылуына орын беру үшін "кесілген", сондықтан мұндай бұрыштардағы көптеген ғимараттардың алдыңғы жақтары дөңгеленген. Кингсфордтан оңтүстікке қарай Anzac Parade-дегі қалыптыдан тыс кең ортаңғы жолақ бір кезде Ла Перуз мен Марубра жағажайларына баратын трамвай желісін орналастырды. Бэч Роуд пен Рамсгейт даңғылының арасында Кемпбелл Парадындағы Бонди жағажайдағы жолдар арасындағы аймақ қазір автокөлік тұрағы болып табылады. Солтүстік Бондидегі ашық кеңістік - автобус терминалы бұрын Бондиге барлық желілер үшін үш рельстік терминал болды. Терминал төбеге кесіліп, автобуспен жүруге бейімделді. Ватсон шығанағындағы "Гап" баспалдағымен көтерілгенде, екі баспалдақ арасында тегіс жер бар. Бұл екі бағытта да біршама қашықтыққа созылады және бұл ескі трамвайдың жолы. Мосман шығанағының паромдық айлағының қарсысындағы дөңгелек кесілген жартас трамвайлар үшін айналым жасауға мүмкіндік беру үшін кесілген. Кейбір депо ғимараттары әлі де сақталған (жоғарыдағы Деполар бөлімін қараңыз). Сидней портының көпірінен Уайнардқа дейінгі туннель порталдары әлі де бар және оларды жаяу жүргіншілер жолынан көруге болады. Wynyard трамвай платформаларының бұрынғы орны қазір станциядағы Wynyard Lane автокөлік паркінің бөлігі болып табылады. Миллерс Пойнт трамвай рельстері жолдар жабылған кезде битуммен көмілді, өйткені Миллерс Пойнт аялдамасын құрайтын жол 1979-1980 жылдары қазылып, трамвай рельстері алынып тасталды және жаңа жол беті салынды. КҚК және Оңтүстік-Шығыс жеңіл рельсін салу кезінде жұмысшылар көптеген жерлерде жолдың астында бастапқы рельстердің көп бөлігін тапты. Құтқарылған рельстер Сидней трамвай музейіне тапсырылды. Осы және басқа да сақталған қалдықтардың картасы жасалды. Төмендегі "Сыртқы сілтемелер" бөліміндегі "Сидней трамвай қалдықтарының картасын" қараңыз.

Мұра

Бұрынғы Мемлекеттік транзиттік автобус желісінің көп бөлігі трамвай желісімен қамтылған аумақтар мен бағыттарды шағылыстырады. Атауында "Junction" сөзі бар қала маңындағы аудандар трамвай тарихын көрсетеді, мысалы, Бонди Джанкшн және Марубра Джанкшн, сондай-ақ Рэндвик Джанкшн, Спит Джанкшн және Креморн Джанкшн сияқты басқа да қала маңындағы жерлер. Сиднейдегі басқа трамвай тораптарының атаулары қолданыстан шығып қалған, бірақ кейбіреулері әлі сирек естіледі, мысалы, Сити Роуд торабы. Сидней порты көпіріндегі оңтүстікке қарайтын ең шығысқа орналасқан қақпалар бастапқыда қалалық және қала маңындағы теміржолды тасымалдау үшін салынған, бірақ трамвайлар үшін пайдаланылды және әлі де басқа алты жолақтан бөлек және анық ажыратылады. Шығыс Милсонс Пойнт станциясының (трамвай) қалдықтары бұрынғы солтүстік бақылау пункты орнында сақталған. Уайниард теміржол станциясының платформалары әлі де 3-тен 6-ға дейін нөмірленген. 1 және 2 платформалар трамвай платформалары болған, ал трамвай платформалары алынып тасталғанда теміржол платформалары қайта нөмірленбеген. Сиднейдің орталық бизнес ауданындағы көптеген ғимараттарда трамвайлар өткен көшелердегі қабырғаларға әлі де розеталар бекітілген. Бұл трамвайларды қуатпен қамтамасыз етуге арналған жоғары кернеулі сымдарды бекіту нүктелері. Уайт Бэй (қолданыстан шыққан) және Ультимо (қазіргі Powerhouse мұражайы) электр станциялары Жаңа Оңтүстік Уэльс үкіметімен теміржолдар мен трамвайларды қуатпен қамтамасыз ету үшін салынған. Розель (қазіргі Трамвайлар шеберханасы), Ньютаун (қолданыстан шыққан), Ультимо (Powerhouse мұражайының қоймасы), Темпе (қазіргі Транзиттік жүйе автобус депосы), Уэверли (қазіргі Сидней автобус депосы) және Лейхардт (қазіргі Сидней автобус мұражайы және Транзиттік жүйелер автобус депосы) трамвай деполары әлі де бар. "Бонди трамвайындай атып кетті" деген фраза Сиднейде әлі де қолданылады, ол асығыс кетуді білдіреді. Powerhouse мұражайына тиесілі 1A булы трамвай моторы, 100A моторы (жұмыс істеп тұр) Аукленд, Жаңа Зеландиядағы Көлік және Технология мұражайында, 103A моторы (жұмыс істеп тұр) Valley Heights теміржол мұражайында 93B (жұмыс істеп тұр) және 72B (жайландыру күтуде) трейлерлерімен және Randwick шеберханасында K кластың 746 вагонының рамасында салынған қос қабатты трейлердің көшірмесі сақталған.