Кіріспе

Тарихи Иберия валютасы

Мараведи (maɾaβeˈði) немесе мараведи (mɐɾɐvɨˈði) (Альморавид динарынан шыққан), – 11-14 ғасырлар аралығында алтыннан, кейін күмістен жасалған түрлі Иберия монеталарының атауы, сондай-ақ 11-19 ғасырлар аралығында қолданылған Иберия есептік бірліктерінің атауы.

Этимология

Мараведи сөзі марабет немесе маработиндерден шыққан, ол Аль-Андалуста Альморавид әулеті (المرابطون, жекеше – مرابط Мурабит) тарапынан соғылған және олардың атымен аталған алтын динардың бір түрі. Испан тіліндегі мараведи сөзінің үш көпше түрі бар: maravedís, maravedíes және maravedises. Біріншісі ең тікелей, екіншісі – көбінесе дыбыстық буынмен аяқталатын сөздерде кездесетін көпше түрінің нұсқасы, ал үшіншісі – ең ерекше және ең аз ұсынылатын (Испания Корольдік академиясының Diccionario panhispánico de dudas сөздігі оны "көрінісі жағынан қарапайым емес" деп сипаттайды).

Тарих

Алтын динар алғаш рет Иберияда Кордоба әмірі Абд ар-Рахман III (912–961) тұсында соғылды. 11 ғасырда динар Еуропа бойынша моработ, моработин немесе моработино деп белгілі болды. 12 ғасырда Португалияның христиан билеушілері Саншу I (1154–1211), Леонның Фердинанд II (1157–1188) және Кастилияның Альфонсо VIII (1158–1214) оны қайта соқты. Монетаның жаңа үлгісі Португалия Корольдігінде моравитино, ал қалған Иберия Корольдіктерінде мараведи деп аталды. Альфонсоның алтын маработинінде арабша жазулар сақталған, бірақ төменгі жағында ALF әріптері болды. Оның салмағы шамамен 3,8 граммды құрады. Кастилияда maravedí de oro тез арада алтынның есептік бірлігіне айналды, күміс үшін суэльдо (solidus) және бильон үшін динеро (испан тілінде vellón) қатар пайдаланылды. Арагонның Хайме I (1213–1276) тұсында мараведидің алтын құндылығы граммға дейін төмендеді, содан кейін тағы да төмендеп, Альфонсо X (1252–1284) тұсында күміс монетаға айналды. Осы кезде мараведи сөзі ресми түрде белгілі бір монетаны, күнделікті тілде кез келген монетаны және ақшаның синонимін білдіретін болды, бұл 13 ғасырға қатысты ақша, құндылық және монета туралы сілтемелерді түсіндіруде шатасуға себеп болды. Мысалы, Альфонсо X үш рет бильон шығарды, олардың әрқайсысында жаңа монета мараведи деп аталды. Оның 1258–1271 жылдардағы негізгі күміс монетасы да мараведи (maravedí de plata) деп аталды. Оның салмағы 6,00 грамм, құрамында 3,67 грамм таза күміс болды. Оның құны 30 динероға тең еді. Сол кездегі есептік ақша – 15 суэльдо немесе 180 динеродан тұратын мараведи болды, сондықтан бір мараведи есептік бірлік ретінде алты күміс мараведи монетасына баламалы болды. Мараведидің күміс ақшасы 1258 жылы шамамен 22 грамм күміске тең болды. Бұл көрсеткіш 1271 жылы 11 граммға, 1286 жылы 3 граммға және 1303 жылы 1,91 граммға дейін төмендеді. 1300 жылға қарай мараведи алтын ақшасы есептік бірлік ретінде қолданылымнан шықты. Maravedí de plata (күміс мараведи) біртіндеп үлкен сомалар үшін, алтын монеталардың құны үшін және күмістің бағасы үшін есептік ақша ретінде пайдаланыла бастады, соңында суэльдоны негізгі есептік бірлік ретінде ығыстырды. Альфонсо XI (1312–1350) өзінің ешбір монетасын мараведи деп атамады, содан кейін бұл термин тек есептік бірлік ретінде, монетаның аты ретінде емес қолданылды. 1537 жылы ол испандық есептік бірліктің ең кішкентай бөлігіне айналды, ол реалдың отыздан бір бөлігін құрады. Жаңа әлемде олардың құны реалдың отыздан бір бөлігінен төмен болғандығын растайтын құжаттар бар. Бұл төмендеу Мексика мен Санто-Домингоның алғашқы монета соғу үйлері құрылғанға дейін Испаниядан тасымалдаудың құны мен тәуекеліне байланысты болды. Мараведи 1847 жылға дейін Испанияда есептік ақша ретінде сақталды. Испанияның Американы ашқаннан кейін, мыс мараведи және күміс реал испандықтар үшін Жаңа әлемдегі колонияларда айналымға шығарылған алғашқы монеталар болды. Американың нақты қажеттіліктері үшін арнайы дизайнмен жасалған бұл монеталар 1505 жылы Севильяда алғаш рет соғылып, келесі жылы колониялық Испаньола аралына жөнелтілді, осылайша бұл монеталар Жаңа әлемге арналған алғашқы монеталар ретінде танылды. 1531 жылға қарай бұл монеталар әлі де Севилья мен Бургоста соғылып жатты. Бұл мараведилер испандық отарлаушылардың ұсақ мәмілелері үшін қолма-қол ақша ретінде пайдаланылды және кейіннен Жаңа әлемде, Мексикада (1535 жылы тапсырыс берілді, өндіріс 1536 жылы басталды) және Санто-Домингода (1536 жылы тапсырыс берілді, өндіріс 1542 жылы басталды) монета соғу орындары құрылғаннан кейін, осындай монеталар да сонда соғылды.

Сирек кездесетін сілтемелер

Please provide the English text you want me to translate. I need the content of the ".". to be able to translate it into Kazakh, even if it's just placeholder text. I will use the existing translation reference you provided only for terminology consistency, but prioritize the accurate meaning of the English text.