Кіріспе
19 ғасырдағы Еуропаның ежелгі Египетке деген қызығушылығы египтомания деп аталады. Бұл 19 ғасырда Наполеонның Египет жорығынан бастау алған ежелгі Египет мәдениетіне деген қызығушылықтың қайта жаңғыру кезеңі. Наполеон бұл жорықта көптеген ғалымдар мен зерттеушілермен бірге болды, бұл Египеттегі ежелгі ескерткіштерді құжаттауға үлкен қызығушылықты тудырды. Ежелгі қирабастарды мұқият зерттеу, ежелгі Египетке деген қызығушылықтың артуына әкелді. 1822 жылы Жан Франсуа Шампольон 1799 жылы француз әскерлері тапқан Розетта тасын пайдаланып, ежелгі иероглифтерді жазып, египтологияны ғылыми тұрғыдан зерттеуді бастады. Египтоманияның өрбу кезеңінде өте аз адам Египетке саяхаттап, египеттік мәдениетпен тек әдебиет, өнер және сәулет арқылы танысты. Бұл тіпті «мумияны орамадан шығару тойлары» ұйымдастырылуына дейін жетті. Клеопатраның бейнесі, иероглифтерді жазу және оларды шешу, пирамиданы лабиринт ретінде бейнелеу – ежелгі Египеттің батыс фантазиясын қалай баурап алғанының мысалдары, әсіресе 19 ғасырдан бері АҚШ-та. Мысырға қатысты осы символдық сілтемелерді пайдаланған әдеби туындыларға Э.А. Поның «Мумиямен бірнеше сөз», Луиза Мей Алкоттың «Пирамидада жоғалған немесе мумияның қарғысы» және Натаниел Хоторнның «Мәрмәр Фавн» кіреді. Ежелгі Египет мәдениетінің сәулет өнеріне әсері – АҚШ-тағы неоклассицизмнің бір көрінісі болған «Египет қайта жандануы» деп аталады. Египеттік бейнелер, формалар мен символдар заманауи стильге енгізілді. Бұл әсерді зираттардың сәулетінде, мысалы, қабір тастары ретінде обелисктерді пайдалануда және түрмелерде көруге болады. 19 және 20 ғасырдың басында зират қақпалары, қабір тастары және қоғамдық ескерткіштер үшін египеттік қайта жандану символдары мен сәулеті қолданылды. Пирамида тәрізді мавзолейлер, жалпақ шатырлы мастабалар, лотос бағаналары, обелисктер және сфинкстер 19 ғасырдың ауылдық немесе бау-бақша зираттарында танымал болды. Мысалы, Бостон қаласындағы Маунт-Оберн зираты мен Нью-Хейвендегі Гроув-стрит зиратының қақпалары египеттік қайта жандану стилінде салынған. Бұл әсердің басқа мысалдары – Иллинойстағы Алтын пирамида үйі және Вашингтондағы Обелиск (Вашингтон монументі). «Мумия» (1999) (өзі 1932 жылғы Борис Карлоффтың фильмін қайта түсірген нұсқасы) және оның жалғасы ежелгі Египет пен оның құпияларын ашу қазіргі батыс санасы үшін әлі де қызығушылық тудыратынын көрсетеді. Америка мәдениетіндегі бұл құбылыс туралы ғылыми еңбектерге Скотт Трафтонның «Египет елі» (2004) және М.Дж. Шулердің «АҚШ-тың шығыстануы» (1998) кіреді. Дегенмен, Египетке деген қызығушылық Наполеонмен ғана шектелмеді. Ежелгі гректер мен римдіктер де ежелгі Египет мәдениетіне қызығушылық танытып, Геродоттың «Тарихтары» және «Библиотека историка» сияқты туындыларында оны көрсеткен. Египтомания 31 ж.б.д. император Август Египетті жаулап алғаннан кейін Римге келгенде, бұл қызығушылық жоғары лауазымды шенеунік Кай Цестийдің пирамида пішіндес қабірі сияқты ұқсас сәулетке әкелді. Сонымен қатар, император Адриан қайтыс болған жақынының есімін Мысырдың өлімнен кейінгі өмір құдайы Осирис ретінде құрметтеуге бұйрық берді.
Egyptomania refers to a period of renewed interest in the culture of ancient Egypt sparked by Napoleon's Egyptian Campaign in the 19th century. Napoleon was accompanied by many scientists and scholars during this campaign, which led to a large interest in the documentation of ancient monuments in Egypt. Thorough documentation of ancient ruins led to an increase in the interest about ancient Egypt. In 1822, Jean François Champollion deciphered the ancient hieroglyphs by using the Rosetta Stone that was recovered by French troops in 1799, and hence began the scientific study of egyptology. Very few people could afford a trip to Egypt during the peak of Egyptomania and only made contact with Egyptian culture through literature, art, and architecture. This went so far that 'mummy unwrapping parties' were organized. The figure of Cleopatra, hieroglyphic writing and deciphering, and the pyramid as a maze are other examples of how ancient Egypt has captivated Western imaginations, and specifically in the United States since the nineteenth century. Literary works that make use of these symbolic references to Egypt include "Some Words With a Mummy" by E. A. Poe, "Lost in a Pyramid, or The Mummy's Curse" by Louisa May Alcott or The Marble Faun by Nathaniel Hawthorne. The impact of ancient Egyptian culture in architecture is called the Egyptian Revival, an expression of neoclassicism in the United States. Egyptian images, forms and symbols were integrated in the contemporary style. This influence can best be seen in the architecture of cemeteries, such as the use of obelisks as headstones, and prisons. Egyptian Revival symbols and architecture was used for cemetery gateways, tombstones, and public memorials in the 19th and early 20th century. Pyramid Mausoleums, flat roofed mastabas, lotus columns, obelisks, and sphinxes were popular in 19th century rural or garden cemeteries. For example, the gateway of Mount Auburn Cemetery in Boston and the Grove Street Cemetery in New Haven, Connecticut were constructed in the Egyptian Revival style. Other examples of this influence are the Gold Pyramid House in Illinois and the Obelisk (Washington Monument) in Washington, D. C. Movies such as The Mummy (1999) (itself a remake of a 1932 Boris Karloff film) and its sequels demonstrate that ancient Egypt and the discovery of its secrets are still of interest for contemporary western minds. Scholarly texts about this phenomenon in American culture include Scott Trafton's Egypt Land (2004) and M. J. Schueller's U. S. Orientalism (1998). However, the fascination of Egypt did not begin with Napoleon. Ancient Greeks and Romans also took interest in Ancient Egypt's culture and reflected their interests in texts such as Herodotus' Histories and the Bibliotheca historica. When Egyptomania arrived in Rome after Emperor Augustus conquered Egypt in 31 BCE, the fascination led to similar architecture like a tomb designed as a pyramid as erected by the high official Caius Cestius. Additionally, Emperor Hadrian had his deceased lover revered as the Egyptian god of the afterlife, Osiris.
АҚШ-тағы нәсіл және ұлттық бірегейлік
Ричард Уайттың айтуынша, Мысырды Африка немесе Азияға, Шығыс немесе Батысқа оңай орналастыру мүмкін емес. Сондықтан Мысыр "әркімнің өткені" сияқты көрінеді. Мысыр бейнесі батыс әлемінде ұлттық үзілістің қалыптасуында маңызды нүкте болды, бірақ бұл үзілісті қалыптастыру процестері күрделі және көптеген факторларды қамтиды. Бұл процестерде нәсілдік сәйкестік маңызды рөл атқарады, әсіресе АҚШ-та, онда 19 ғасырдың бірінші жартысында ерекше ұлттық үзіліс сезімі мен құлдыққа байланысты күшейіп келе жатқан қақтығыс байланысты болды. Паскаль Беверли Рэндольф Мысырдың жаңа мемлекет үшін үлгі болғанын былай түсіндірді: "Америка үшін Африканы оқыңыз; Америка Құрама Штаттары үшін Мысыр" (1863). Америка Құрама Штаттарының халқын құрайтын түрлі этностық топтардың арасындағы ортақ белгі – қара емес болу және өзін бинарлық «Өзге» ретінде анықтау мүмкіндігі болды. Тарихи тұрғыдан алғанда, американдық этнология мектебінің нәсілдік иерархияны ғылыми тұрғыдан орнатуға жасаған тырысы, ақ түстің американдық ұлттық өзіндігінің табиғи екендігін түсінуге әкелді. Мысырлық фараондардың нәсілдік сәйкестігі, әсіресе 19 ғасыр ғалымы Сэмюэл Джордж Мортон және оның замандастары қазіргі американдық нәсілдік иерархияны растау үшін пайдаланды. Бұл иерархия құлдықты қолдаушыларға құлдарға қатысты адамдық емес қарауды және ақ американдықтардан басқаларға азаматтық құқықтарды жоққа шығаруды ақтауға көмектесті. "Адамзат түрлері" (1854) американдық мектептің нәсілдік ойлауының шыңы болып табылады және ежелгі мысырлықтардың нәсілдік ерекшеліктеріне арналған тарауды қамтиды, бұл әлі күнге дейін дау тудырып келеді. Мысалы, Винсент Сарих пен Фрэнк Майлдің "Раса: Адамдар арасындағы айырмашылықтардың шынайылығы" (2004) еңбегі, "раса" мәдени құрылым емес, маңызды екен деген ғылыми тұрғыдан жоққа шығарылған идеяға академиялық сенімділік беруге жасалған жаңа тырыс, Мысырды ұқсас мақсатта қолданады. Тарихшылар бір-біріне қайшы келетін үш негізгі гипотеза ұсынды.