Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Деистік эволюция – эволюция және ғаламның жасы туралы ғылыми дәлелдерді қабылдаумен қатар, деистік Құдай ғаламды жаратты, бірақ содан бері араласпады деген көзқарасты қолдайтын шығу тегі туралы пікірталастағы ұстаным. Бұл ұстаным теистік эволюцияға қарсы келіп, деизмге сенетін және эволюция бойынша ғылыми консенсусты қабылдайтын адамдармен қолдалады. Деистік эволюция туралы түрлі көзқарастар:
Deistic evolution is a position in the origins debate which involves accepting the scientific evidence for evolution and age of the universe whilst advocating the view that a Deistic God created the universe but has not interfered since. The position is a counterpoint to theistic evolution and is endorsed by those who believe in Deism, and accept the scientific consensus on evolution. Various views on Deistic evolution:
Миллард Дж. Эриксонның 2013 жылғы «Христиандық теологиясында» былай делінген: «Деистік эволюция, жалпы теистік эволюция деп аталатын нәрсенің бір түрін сипаттаудың ең оңтайлы жолы болар». Ол оны Құдай эволюция процесін бастап, алғашқы материяны жасап, жаратылысқа оның даму заңдарын сіңірген деген сенім ретінде сипаттайды. Осы процестің орнатылуынан кейін, осы Жаратушы әлеммен белсенді қатысудан бас тартып, белгілі бір мағынада «Жаратушы-эмиретус» болады. 2010 жылғы «Дарвин, Құдай және өмір мағынасы» кітабында:
In Christian Theology, by Millard J. Erickson, 2013, it is written: “deistic evolution is perhaps the best way to describe one variety of what is generally called theistic evolution.” He describes it as the belief that God “began the process of evolution, producing the first matter and implanting within the creation the laws of its development has followed.” Following the establishment of this process, this Creator then “withdrew from active involvement with the world, becoming, so to speak, Creator Emeritus.” in his book Darwin, God and the Meaning of Life (2010), states:
Стюарт Уильямс деистік эволюцияның Құдайды көптеген діндарлар үшін маңызды деп санайтын нәрседен айыратынын жазады. Кез келген деистік Құдай дұғаларға, кереметтерге немесе адамдардың өміріне араласуға қатыспайды, сондықтан ол монотеистік діндерде танымал емес. Деистік эволюция Құдайдың қандай да бір түрінің болуын мойындайды, бірақ жеке Құдайдың бар екенін жоққа шығарады. Деистік эволюцияны жақында қорғаған Майкл Энтони Кори, 1994 жылғы «Дарвинге оралу: деистік эволюцияның ғылыми негізі» кітабының авторы. Кейбір ғалымдар Чарльз Дарвиннің деистік эволюцияны қолдағандығын жазған. Деистік эволюция сондай-ақ Пандеизмдегі негізгі идея болып табылады, ол «қазіргі ғылыммен үйлесімді» санаулы рухани сенімдердің қатарында саналады. Онда әсіресе «пандеистік сенім жүйелері Құдайды әрдайым дамитын күрделі ғаламның көрінісі ретінде ұсынады, оның басталуы анықталған, бірақ міндетті түрде телеологиялық бағыты жоқ» деп көрсетілген.
Stewart Williams further writes that deistic evolution strips God of what most religious believers consider central. Any deistic God is not around for prayers, miracles, or to intervene in people's lives, and that because of this, it is unpopular with monotheistic religions. Deistic Evolution adheres to the concept of some form of God, but denies any personal God. A recent defender of deistic evolution was Michael Anthony Corey, author of the book Back to Darwin: The Scientific Case for Deistic Evolution (1994). Some scholars have written that Charles Darwin was an advocate of deistic evolution. Deistic evolution is similarly the operative idea in Pandeism, which has been counted amongst the handful of spiritual beliefs which "are compatible with modern science." and specifically wherein it is noted that "pandeistic belief systems [present] the inclusion of God as the ever unfolding expression of a complex universe with an identifiable beginning but no teleological direction necessarily present."
Теистік предотерминизм
Деистік эволюция теистік эволюциядан өзгеше, бірақ олар кейде шатастырылады. Айырмашылықтың мәні – құдайдың жаратылысының, әсіресе адамзаттың нәтижесіне қызығушылық танытуында, тіпті белсенді түрде араласуында, немесе деистік құдайдың нәтижеге мүлде қызығушылық танытпауында, адамзатқа ешқандай артықшылық бермеуінде және араласпауында жатыр. Көбінесе екі көзқарас арасында көзге көрінетін айырмашылық жоқ – терминологияны таңдау, сенушінің Құдайға деген қажеттілігімен байланысты, ал сөздіктердегі немесе ғылыми анықтамалардағы шарттылыққа сәйкес келмейді.
Deistic evolution is not the same as theistic evolution, yet they are sometimes confused. The difference rests on the difference between a theistic God that is interested in, if not actively involved in, the outcome of his creation and humanity specifically and a deistic god that is either disinterested in the outcome, and holds no special place for humanity, or will not intervene. Often, there is no discernible difference between the two positions—the choice of terminology has more to do with the believer and her or his need for a God, than fitting into a mostly arbitrary dictionary or academic definition.