Кіріспе

Hadacol витаминдік қоспа ретінде сатылатын патенттік дәрілік зат болды және 12% спирт құрамымен танымал еді. Бірақ оның ең басты артықшылығы – құрамында 12% спирт болғандығы (тоник бөтелкесінің жапсырмасында "сақтаушы" деп көрсетілген), бұл оны АҚШ-тың оңтүстігіндегі құрғақ аймақтарында өте танымал етті. Ол Луизиана штатының төрт мерзімге сайланған сенаторы, Вермильон округіндегі Эрат қаласынан шыққан демократ Дадли Дж. Лебланның өнімі еді. Ол медициналық білімі жоқ, сондай-ақ тіркелген фармацевт емес еді, бірақ өзін өзі жарнамалауда шебер болған. "Time" журналы бірде оны "көптеген тәсілдерді білетін шебер сатушы" деп сипаттаған.

Дозалау

Тониктің бөтелкесіндегі жазуда ұсынылатын доза (күнде 4 рет 1 ас қасық) "тамақтан кейін және ұйықтамас бұрын 1/2 стақан суға араластырып" ішу керектігі анық көрсетілген. Дегенмен, құрғақ аймақтардағы кейбір дәріханалар оны шөлмекпен сатқан және Нью-Орлеанның француз кварталында кем дегенде бір барда құрамында Хадакол бар "Тассель коктейлі" сатылған. Чикаго қаласының маңындағы Иллинойс штатының Нортбрук қаласында Хадакол тек спирттік ішімдік сататын дүкендерде ғана сатылды.

Жылжыту

ЛеБланк, шебер сатушы, өзінің бизнесі – «Бақытты күн компаниясы» деген атауды ойлап тапты, бұл компания бұрын «Бақытты күн» бас ауруына арналған ұнтақтарды (1942 жылы Денсаулық сақтау және дәрі-дәрмек басқармасы оны денсаулыққа қауіпті деп танып, жалған жарнамалағандықтан тартып алған) және «Дикси Дью» жөтел сиробын өндірген. Оның өзінің тегі «L» әрпін берді (бірақ атаудың соңындағы «ол» жасырын түрде препараттың құрамында спирт бар екенін көрсететін). ЛеБланктан атау туралы сұрағанда, ол көбінесе: «Негізі, бір атау қою керек еді ғой!» деп әзілдейтін. «Хадакол» препаратының екі беттік жарнамасы 1951 жылғы «Grier’s Almanac» жылнамасының орталық бетінде жарияланды, бұл жылнама АҚШ-тың оңтүстігіндегі фермерлерге арналған еді. Жарнаманың тақырыбында (ірі әріптермен): «Симптомдарды басуға қанағаттанбаңыз! Аурудың себебін жою мүмкін!» В1, В2 витаминдері, темір және никотин қышқылдарының жетіспеушілігі асқазанның бұзылуына, газдануға, қызыл иекке, ас қорытудың нашарлауына, созылмалы ауруларға және кейбір жүйкелік бұзылыстарға әкелуі мүмкін. Жарнамада сенатор ЛеБланкқа арналған мақтаулар мен «В1, В2 витаминдері, темір және никотин қышқылдарының жетіспеушілігінен туындаған» көптеген ауруларды емдеуге арналған «Хадаколдың» емдік қасиеттері туралы әңгімелер келтірілген. Бір кезде «Хадаколдың» капсулалық түрі шығарылды, ол тек В витаминдері мен минералдар қоспасынан тұрды. ЛеБланк бұл тоникті дәрі ретінде емес, «тамақ қосымшасы» ретінде насихаттады, оның құрамында «витаминдер мен минералдар жетіспеген жағдайда, организмнің күш-қуатын, энергиясын және денсаулығын қалпына келтіруге көмектесетін» ингредиенттер бар екенін мәлімдеді. Бірақ «Time» журналы оны «балтық суына ұқсас қоңыр сұйықтық, иісі одан да жаман» деп сипаттады. Америкалық медицина қауымдастығы да оған риза болған жоқ. 1951 жылғы ресми баспасөз хабарламасында АМА: «Ешбір дәрігер «Хадаколды» насихаттауға тым бейтарап болмауы керек. Науқастың сенімін зерттеуге келгенде, өзіне немесе мамандығына одан да көп зиян келтірудің қалай мүмкін екенін көзге елестету қиын. «Хадакол» – нақты дәрі емес. Ол тіпті нақты профилактикалық шара да емес» деді. «Хадакол» логотипі басылған футболкалар, ерің қадамы, жылнамалар, пластикалық саусаққа кигізілетін жүзіктер, су пистолеттері, ковбой стиліндегі белдіктер, сұйықтықты сұйылту үшін қолданылатын көзілдіріктер және кез келген «Хадакол» бөтелкесін сатып алуға 25 цент жеңілдік беретін металл жетон (ЛеБланк жетонның алдыңғы жағына өзінің портретін, артқы жағына сауда белгісін салған). Бұл заттар, сондай-ақ «Хадакол» бөтелкелері мен оларды қаптаған қораптар қазір коллекционерлердің арасында жоғары бағаланады және оңтүстік аймағының естеліктері мен медициналық шарлатандықтар коллекцияларында жиі кездеседі. 1950 жылы ЛеБланк «Полли «Хадаколды қалаймын!» деп айтатын бауырсақтың иесіне жомарт қаржылық сыйлық ұсынды. Бауырсақ жарнамалық акцияларда көрсетілуі тиіс еді. Ұсынысқа мыналар кірді: Егер осындай бауырсақтың иесі таңдалса, оған келісім-шарт негізінде лайықты сыйақы төленеді. Иесі мен бауырсақ лимузинде саяхаттайды, бауырсақтың аты есікке алтынмен жазылады және тек ең жақсы қонақ үйлерде ғана тұрады. Бауырсаққа алтыннан жасалған клетка беріліп, өміріне сақтандыру жасалады. Бауырсақ ірі дәріханаларға барады, конгрестерде өнер көрсетеді және радио мен теледидарда көрсетілуі мүмкін. «Le Blanc Corporation» компаниясының кредиттік рейтингі жоғары деңгейде.

Хадакол керуаны

Hadacol Caravan-да өнер көрсеткен музыкант Уэлдон "Биг Билл" Листердің айтуынша, "Бұл шоуға Hadacol қорапшасымен ғана кіруге болатын, және маған сеніңіз, біз бір түні он, он екі мың адамға ойнадық. Сол кезде осыншама көп адам сыятын залдар көп емес еді. Біз футбол алаңдарында, жарыс жолдарында – көпшілікті қабылдай алатын үлкен трибуналары бар кез келген жерде ойнадық". Соңғы қойылым 1951 жылдың 17 қыркүйегінде болды. Пол Шредер "Хэнк Уильямстың өмірінен сегіз көрініс" деген сценарий жазды, ол әлі көрсетілмеген. Онда ол Hadacol Caravan-мен бірге өнер көрсеткен эпизодтар да бар.

Төмендеу

1951 жылдың наурыз айына дейін 15 ай ішінде ЛеБланк 3,600,000 доллардан астам сомаға тоник сатты. Тағы алты айдан кейін, ЛеБланк ЛеБланк корпорациясындағы (Hadacol-дің бас компаниясы) үлесін инвесторларға 8,200,000 долларға сатқаннан соң, кәсіпорын қарыздардың салмағынан құлдырады. Бұл тым кеш байқалды, ЛеБланк сол кезде жарнамаға жұмсаған ақшасы түсімнен асып кеткен (оның 3,600,000 долларлық пайдасы екінші тоқсанда 1,800,000 долларлық зиянға айналды), 2,000,000 долларлық төленбеген есептерді және 656,151 долларлық салық қарызын жасырды, ал бухгалтерлік кітаптарда "Дебиторлық қарыз" деп тіркелген тағы 2,000,000 доллар – бұл тониктердің комиссияға сатылған жағдайлары еді, олардың көп бөлігі қайтарылып алынып жатты. Соттың ресми мәлімдемесінде Федералды сауда комиссиясы тоникке жасалған жарнаманың "жалған, шатастыратын және алдаушы" екенін, себебі нострумды "көптеген аурулар мен сырқаттарды тиімді емдеу және жазып жазу" ретінде көрсеткенін мәлімдеді. Соңғы жағымсыз жарнама ЛеБланктың 1952 жылы губернатор сайлауында жеңіліп қалуына және оның болашақта штаттық сайлаудағы мүмкіндіктерін тоқтатуына себеп болды. Мартин Гарднердің "Ғылым атынан" (1952) кітабында ЛеБланктың Граучо Маркстің радио бағдарламасында берген сұхбатында айтылған: Маркс ЛеБланктан Хадаколдың не үшін жақсы екенін сұрағанда, ЛеБланк таң қалдырарлық дәлдікпен жауап берді. "Бұл мен үшін өткен жылы бес миллион долларға тұрды", - деді сенатор. 1954 жылы "Хадакол" оқиғасынан кейін ЛеБланк лимон хош иісімен дайындалған алкогольсіз витаминді "Кари Он" тонигімен патенттік дәрі нарығына қайта кіруге тырысты. Хадаколдан айырмасы, ол өндірістен тез жоғалып кетті. АҚШ-тың патенттік бюросы мен сауда белгілері кеңсесінің мәліметінше, Хадаколды қайта жаңғыртуға екі рет әрекет жасалған. Біріншісі 1987 жылы Луизиана штатының Шревпорт қаласындағы Edmondson Enterprises компаниясы жасаған. Екіншісі 1997 жылы Техас штатының Тайлер қаласындағы Au Pharmaceuticals компаниясы жасаған. Брендті қайта жаңғыртуға жасалған екі әрекет те сәтсіз аяқталды. 1976 жылы "Hadacol" көп витаминдері Атланта, Джорджия штатындағы "Hadacol Corporation" компаниясы тарапынан бренд атауын қайта жаңғыртуға жасалған сәтсіз әрекет аясында таратылды.