Жуан Сальвадор Гусман: Чили судьясы, Пиночет диктатурасы кезіндегі адам құқығы бұзушылықтарын тергеуге белсенділік танытқан. Өмірбаяны мен қызметі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чили судьясы (1939–2021)
Chilean judge (1939–2021)
Хуан Сальвадор Гусман Тапия (xwaŋ ɡusˈman ˈtapja; 22 сәуір 1939 – 22 қаңтар 2021) – чилилік судья. Ол 1973 және 1990 жылдар аралығындағы диктатура кезінде адам құқықтарын бұзғаны үшін Аугусто Пиночетті тергеп-сұраған және сотқа берген алғашқы чилилік судья болды. Арнайы прокурор ретінде ол осы кезеңде болған өлтірулер мен адам құқықтарын бұзулар үшін Пиночетті және оның әскери режимінің мүшелерін жауапқа тарту үшін жаңа құқықтық стратегияларды пайдаланды.
Juan Salvador Guzmán Tapia (xwaŋ ɡusˈman ˈtapja; 22 April 1939 – 22 January 2021) was a Chilean judge. He was the first Chilean judge to lead investigations and prosecute Augusto Pinochet for violations of human rights during his dictatorship between 1973 and 1990. As a special prosecutor, he used novel legal strategies to hold Pinochet and members of his military regime accountable for the killings and human rights violations during this period.
Ерте өмір
Гусман 1939 жылғы 22 сәуірде Сан-Сальвадорда баск тілінде сөйлейтін чилилік дипломаттар отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Хуан Гусман Кручага дипломат және ақын болса, анасы театр және мүсін өнерінде білім алған. Дегенмен, оның тәрбиешісі сальвадорлық диктатор, генерал Максимилиано Эрнандес Мартинес болды. Гусман өмірінің алғашқы жылдарын, 4-12 жас аралығында Сан-Франциско мен Вашингтонда өткізгендіктен, АҚШ мәдениетімен ерте танысты. Өзінің қорғалған консервативті жас кезеңдері туралы айта келіп, Гусман Пиночет демократиялық жолмен сайланған социалистік президент Сальвадор Альендені әскери төңкеріспен құлатқанда, ол және оның отбасы бастапқыда қуанғанын жеткізді. Осы кезеңде Пиночет 1998 жылғы қазан айында испан судьясы Балтасар Гарсонның бұйрығымен Чилидегі испан азаматтарына қарсы геноцид және басқа да қылмыстар жасады деген айыппен Лондонда тұтқындалды. Бірақ, Пиночет сотқа жарамсыз деп танылып, 2000 жылғы наурыз айында Лондондағы 17 айлық үй қамауынан кейін Чилиге қайтарылды. Гусман дереу Пиночеттің заңдық иммунитетін жоюды және оны Сантьягода үй қамауына алуды талап етті. 2000 жылғы желтоқсанда Гусман Пиночетке 1973-1990 жылдардағы диктатура кезінде адам ұрлауға қатысқандығы үшін ресми айып тақты және 2001 жылғы қаңтарда дәрігерлер оның жағдайы тергеуге мүмкіндік беретінін растағаннан кейін оны екі сағат бойы сұраққа тартып алды. Сол айда Гусман генералды үй қамауына алды. 2005 жылғы қыркүйекте сот Гусманның Пиночетті "Коломбо" операциясы бойынша иммунитетінен айыру туралы өтінішін қабылдады. Барлық күш-жігерге қарамастан, Пиночет 2006 жылы қайтыс болды, ал айыптаулар мен көптеген істер әлі де қарастырылып жатыр. Зейнетке шыққаннан кейін Чилидің Орталық университетіндегі Адам құқықтары орталығының директоры қызметін атқарды. Сондай-ақ, Гусманның тұтқындалуын әділетсіз және негіссіз деп есептеген Кубалық бестікке қолдау көрсетті.
Guzmán was born on 22 April 1939 into a Chilean diplomatic family of Basque descent in San Salvador, El Salvador. His father Juan Guzmán Cruchaga was a diplomat and a poet, while his mother was involved in the arts, having been trained in theater and sculpture. However, his godfather was salvadoran dictator: general Maximiliano Hernández Martínez. Guzmán was exposed to US culture early in his life, having spent his early years between 4 and 12 in San Francisco and Washington. Speaking of his early years as a sheltered conservative, Guzmán said that he and his family initially cheered as Pinochet overthrew democratically elected socialist President Salvador Allende in a military coup. During this time, Pinochet was arrested in London in October 1998 under orders of Spanish judge Baltasar Garzón on charges of genocide and other crimes against Spanish citizens in Chile. However, Pinochet was finally deemed unfit for trial and returned home to Chile in March 2000 after 17 months of house arrest in London. Guzmán immediately applied to have Pinochet's legal immunity revoked and have him placed under house arrest in Santiago. In December 2000, Guzmán formally charged Pinochet for kidnapping during his 1973–1990 dictatorship, and questioned him for two hours in January 2001 after doctors said he was fit to undergo interrogation. That same month, Guzmán placed the general under house arrest. In September 2005, the Court acceded to Guzmán's request to strip Pinochet of his immunity concerning Operation Colombo. Despite all of the efforts, Pinochet died in 2006, with charges and multiple cases continuing to remain pending. After his retirement, he served as the director of the Center for Human Rights at the Universidad Central de Chile. He also voiced his support for the Cuban Five, whose arrest Guzmán deemed as unjust and arbitrary.
Медиа
2008 жылы түсірілген "Судья және генерал" атты деректі фильмі Пиночеттің режимі жасаған қылмыстары үшін әділетке тартуға жасаған күш-жігерін көрсетеді. Бұл деректі фильмінің продюсері және режиссері Элизабет Фарнсворт пен Патрисио Ланфранко болды. Фильм АҚШ-та PBS телеарнасында көрсетілді.
The 2008 documentary The Judge and the General documented his efforts to bring Pinochet to justice for the crimes committed by his regime. The documentary was produced and directed by Elizabeth Farnsworth and Patricio Lanfranco. The show was aired on PBS in the United States.
Жеке өмір
Гузман француз туған Инес Ватин Дубрульге үйленген. Олардың екі қызы болды. "Гузман-Ватин" коллекциясы деп аталатын бұл жиын Чили, Перу, Эквадор және Колумбияны қамтыды. Ол Сантьягода тұрды және өмірінің соңғы кезеңінде деменциямен ауырды. 2021 жылдың 22 қаңтарында қайтыс болды. Оның қайтыс болу себебі жарияланбады. Ол 81 жасқа толыпты.
Guzmán was married to French born Inés Watine Dubrulle. The couple had two daughters. Titled the Guzmán–Watine collection, it spanned Chile, Peru, Ecuador, and Colombia. He lived in Santiago and suffered from dementia in the latter part of his life. He died on 22 January 2021. The cause for his death was not announced. He was 81.