Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Даниядағы бұрынғы нацистік партия Данияның Ұлттық-социалистік Жұмысшылар партиясы (Danmarks Nationalsocialistiske Arbejderparti; DNSAP) Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін және оның барысында Даниядағы ең ірі нацистік партия болып табылды.
Former Nazi party in Denmark
The National Socialist Workers' Party of Denmark (Danmarks Nationalsocialistiske Arbejderparti; DNSAP) was the largest Nazi Party in Denmark before and during the Second World War.
Тарих
Партия 1930 жылғы 16 қарашада нацистердің сол жылғы Германия Рейхстагы сайлауындағы жеңісінен кейін құрылды. Партия Германиядағы Ұлттық-социалистік неміс жұмысшы партиясын (Нацистік партия) үлгі етіп алып, свастика мен Гитлер сәлемін қолдану, жауынгерлік күштерін SA деп атау және тіпті Хорст Вессель әнінің аударма нұсқасын орындау сияқты амалдарға көшті. Партия антисемит болды, бірақ неміс нацистеріне қарағанда оның дәрежесі төмен болды. Партияның немістермен басқа да айырмашылықтары болды: Дания ұлтшылдары ретінде олар Дания шекарасының оңтүстікке қарай кеңейіп, тарихи Шлезвиг герцогтігінің барлық аймағын қамтуын қалады, бұл этникалық немістердің көбірек бөлігін Дания билігіне бағынуына әкелер еді. DNSAP Солтүстік және Оңтүстік Шлезвигтегі немістерді германизацияланған даниялықтар деп есептеді және оларды саяси жолмен өз даниялық тегіне қайтаруға болатындығына сенді. Немістер Шлезвигтің солтүстік бөлігін Германия мемлекетіне қосуды жоспарлады. DNSAP сонымен қатар Дания монархиясына және Дания шіркеуіне адалдық принципін қолдады. Партияның алғашқы басшысы Кей Лембке болды, бірақ оның басшылығымен жүзден астам мүше жинап, 1932 жылғы сайлауда тіпті минимал қолдауға да ие бола алмады. 1933 жылы Лембке орнына Фриц Клаузен келді, ол өзінің Солтүстік Шлезвиг аймағындағы қызметін шоғырландырды, осы аймақтан DNSAP-қа ең көп қолдау күтілді. 1939 жылғы сайлауда партия 5000-ға жуық мүшесімен Фолкетингте (парламентте) үш орын жеңіп алды, бұл дауыс берушілердің жалпы санының 1,8% құрады. DNSAP Гитлердің 1940 жылғы 9 сәуірде Данияға басып кіруі мен оны оккупациялауын қолдады. 1940 жылдың соңында Германия әкімшісі Сесил фон Ренте Финк Данияда нацистік үкімет құру мүмкіндігін қарастырды, бірақ Данияның заңды үкіметімен ынтымақтастық саясатын ескере отырып, Германия соғысты жеңгенше күтудің дұрыс екеніне келісті. Алайда DNSAP Германиядан қаржылық және саяси қолдау алды. Ренте Финктің шешіміне әсер еткен маңызды фактор – 1940 жылғы 17 қарашада өткен партия митингісінің сәтсіздігі болды, ол партияның Даниядағы саяси билікті басып алуының бастамасы ретінде жоспарланған еді. Митингіге қатысушылардың санынан әлдеқайда көп, жаушыл халық қарсы шықты, ал партия мүшелерін Дания полициясы қорғауға мәжбүр болды. Митингіден кейін полиция қатысушыларды қауіпсіз жерге эскорттап, жанындағы адамдардың шабуылынан және ұрып-соғуынан сақтады. DNSAP-тың сирек кездесетін жеңісі – Waffen SS және Frikorps Danmark (Данияның еркін корпусы) үшін жауынгерлерді жұмылдыруды ұйымдастырудағы рөлі болды. DNSAP соғыс кезеңіндегі коалициялық үкіметке (1940–1943) кірмеді және 1943 жылғы сайлауда соғысқа дейінгі көрсеткіштерін айтарлықтай жақсартпады, дауыс берудің 2,1% және Фолкетингте үш орын жеңіп алды. Сайлаудан кейін көңілі толмаған Клаузен Германияның қаржылық қолдауынан бас тартып, таза даниялық ұлттық бағытты ұстанды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін партия 1945 жылғы мамыр айында ресми түрде таратылды және халықтың қолдауын жоғалтты. Алайда, бірнеше адам бұрынғы партия атауымен жұмысын жалғастырды. Қазіргі Данияның Ұлттық-социалистік қозғалысы өз тарихын DNSAP-тан бастайды.
The party was founded on 16 November 1930, after the success of the Nazis in the German Reichstag elections of that year. The party mimicked the National Socialist German Workers' Party (Nazi Party) in Germany, including the use of the swastika and Hitler salute, the naming of their fighting force as SA, and even the singing of a translated version of the Horst Wessel Song. The party was antisemitic, though not to the same degree as the German Nazis. The party had other differences with the Germans; as Danish nationalists, they wanted the Danish border to grow to the south to take in the whole of the historical Duchy of Schleswig, a move which would have brought more ethnic Germans under Danish rule. The DNSAP considered the Germans of North and South Schleswig to be in reality Germanized Danes, who could be politically led back to their Danish origin. The Germans wanted to incorporate the northern portion of Schleswig into the German state. The DNSAP was also supportive of the principles of loyalty to the Danish monarchy and the Church of Denmark. The party was initially led by Cay Lembcke, although they attracted no more than a few hundred members under his leadership and failed to gain even minor support in the elections of 1932. Lembcke was replaced in 1933 by Frits Clausen, who concentrated the activities in his home territory of North Schleswig, where the bulk of support for the DNSAP was to come from. At the 1939 elections, with about 5000 members, the party won three seats in the Folketing (parliament), corresponding to 1.8% of the popular vote. DNSAP supported Hitler's invasion and subsequent occupation of Denmark on 9 April 1940. A transition to Nazi government in Denmark was considered by the German administrator, Cecil von Renthe Fink, in the end of 1940, but due to the policy of co operation with the legitimate Danish government, it was deemed better to wait until Germany had won the war, although DNSAP did receive some financial and political support from Germany. A major factor influencing Renthe Fink's decision was the failure of the party's rally on 17 November 1940, planned to be the signal of the party's takeover of political power in Denmark. The rally was confronted by a huge and hostile crowd, outnumbering the participants several times, and the party members had to be protected by the Danish police. After the rally, the police had to escort the participants to safety to save them from being attacked and beaten up by the bystanders. A rare victory for the DNSAP was its role in organizing the recruitment for Waffen SS and Frikorps Danmark (Free Corps Denmark). The DNSAP was not included in the wartime coalition government (1940–1943) and at the 1943 elections it barely improved on its pre war performance, winning only 2.1% of the votes cast and three seats in the Folketing. The day after the election, the disappointed Clausen renounced German financial support, intending to take a more purely Danish national line. After the end of the Second World War, the party was officially dissolved in May 1945, and lost almost all of its popular support. However, a few individuals continued their work under the old party name. The current National Socialist Movement of Denmark traces its origins back to the DNSAP.
Дауылдың бөлінуі
ДНСАП-тың өз Штурм-троуперлері болды – С.А. (Storm Afdeling), олардың әдеттегі қызметтік киімі қоңыр жейде, қара шалбар, қара жоғары бут, қара галстук және ақ свастикасы бар қара лентадан тұратын. Бас киім қара піллетті бас киім немесе қара жемшөп шапқы болуы мүмкін. Піллетті бас киімде Данияның ұлттық кокадасынан және ақ шеңбер ішінде рундық "S" және "A" әріптерінен тұратын екі бөліктен құралған белгі орналасқан. "Толық киім" формасы қоңыр түсті жейде, қара шалбар, Сэм Браун белдігі және хаки түсті жейде мен галстукпен киілетін айқас белдік пен жемшөп шапқыдан тұратын. Қызмет кезінде күзетшілер рундық С.А. белгісі бар Дания армиясының болат дулығасын киетін.
The D. N. S. A. P. had its own Storm Troopers — the S. A. (Storm Afdeling) whose normal service dress was a brown shirt with black breeches and black top boots, a black tie and a black brassard with white swastika. Headgear could be either a black peaked cap or black forage cap. On the peaked cap was a two part badge consisting of the nation cockade of Denmark and a runic "S" and "A" within white circle. "Full dress" uniform consisted of a brown tunic, black breeches, Sam Browne belt and a cross strap worn with a khaki shirt and tie, and forage cap. On duty, guards wore a Danish army steel helmet with a runic S. A. badge.