Кіріспе

Гипервязкость синдромы – қанның тұтқырлығының артуынан туындайтын симптомдар жиынтығы. Қанның жоғары тұтқырлығының белгілеріне шырышты қабықшалардан спонтанды қан кету, ретинопатия салдарынан көру қабілетінің бұзылуы, бас ауруы мен бас айналудан бастап, ұстамалар мен комаға дейінгі неврологиялық симптомдар жатады. Гипервязкость қанның жасушалық немесе ақуыздық фракцияларының патологиялық өзгерістерінен туындайды, мысалы полицитемияда, көп миеломада (әсіресе IgA және IgG3), лейкемияда, Вальденстром макроглобулинемиясы, серпалы жасушалы анемия және сепсис сияқты моноклональды гаммапатияларда кездеседі. Гипервязкость синдромдарының түрлері патологиясына байланысты өзгеше болады; оның ішінде неврологиялық немесе көз ауруларын тудыруы мүмкін сарысу гипервязкостьі; қан ағынының төмендеуіне немесе капиллярлық қанмен қамтамасыз етілуіне және мүшелердің қабынуының күшеюіне әкелетін полицитемиялық гипервязкость; және қызыл қан клеткаларының деформациялану қабілетінің төмендеуінен туындайтын гипервязкость синдромдары, көбінесе серпалы жасушалы анемияда байқалады.

Себеп

Жоғары клеткалық көрсеткіштер полицитемия (қызыл қан клеткаларының артуы) немесе лейкемия (ақ қан клеткаларының көбеюі, әсіресе жедел лейкемиялық жарылыс кезеңінде) сияқты жағдайларда кездеседі. 100 000/мм3 (100×109/л) жоғары ақ қан клеткаларының санында пайда болуы мүмкін.

Диагностика

Толық қанның жоғары тұтқырлығы гипертұтқырлықтың жақсы көрсеткіші және көбірек кездесетін, клиникалық маңызы бар болғанымен, сарысу мен плазма тұтқырлығы жиірек өлшенеді. Плазманың қалыпты тұтқырлығы 1,4 пен 1,8 сантипуаз аралығында, ал гипертұтқырлық белгілері әдетте 4 сантипуазден жоғары (судан шамамен 4 есе тұтқыр) болады және жедел медициналық көмек қажет етеді. Көз түбін тексеру кезінде тоқсан тамырларының кеңеюі және жалын тәрізді торлы қанаулар анықталады.

Емдеу

Миелома жағдайында плазмаферез тұтқырлықты төмендету үшін қолданылуы мүмкін, ал лейкоздық немесе полицитемиялық дағдарыста сәйкесінше лейкоферез немесе флеботомия қолданылуы мүмкін. Қан құю кезінде сақтық таныту керек, себебі ол сарысудың тұтқырлығын арттыруы мүмкін. Гидратация – ферезді дайындау барысында уақытша қолданылатын шара. Емдеуден кейін де, жағдай қайталануы мүмкін, егер негізгі ауру емделмесе. Плазмаферезден бұрын және кейін сарысудың тұтқырлығы мен электрофорезі пациенттің белгілерімен байланысын анықтау үшін ұсынылады. Бұл байланыс плазмаферезді қайталау қажеттігін болжауға көмектесуі мүмкін.