Кіріспе

Қытай Халық Республикасының бұрынғы вице-президенті (1916–2005)

Ронг Ирен (1916 жылдың 1 мамыры – 2005 жылдың 26 қазаны) 1993 жылдан 1998 жылға дейін Қытай Халық Республикасының вице-президенті болды және Қытай экономикасын батыс инвестицияларына ашуға үлкен үлес қосты. Ронг Қытайда да, Батыс әлемінде де "Қызыл капиталист" деп белгілі, себебі оның отбасы 1949 жылға дейін Шанхайдағы өндірісшілердің ішінде Қытай Коммунистік партиясымен ынтымақтастықтары үшін жақсы қарым-қатынас жасаған санаулы отбасылардың бірі болды.

Ерте өмір

Ронг 1916 жылдың 1 мамырында Цзянсу провинциясының Шанхайға жақын орналасқан Уси қаласында дүниеге келді.

Қытай Азамат соғысынан кейінгі кезең

Қытай Азамат соғысының аяқталуымен және Қытай Халық Республикасының құрылуымен Ронг көптеген кәсіпкерлер сияқты Гонконгқа немесе Тайваньға қашпай, Қытай материгінде қалуды жөн көрді. Оның отбасына 1956 жылға дейін бизнесін сақтауға рұқсат берілді, бірақ содан кейін барлық жекеменшік кәсіпорындар мемлекеттік меншікке айналды. Оның отбасына 6 миллион долларлық өтемақы төленді. 1950 жылдары Мао Цзэдун Коммунистік партияға қосқан үлесі үшін оны бірнеше рет мақтады. Корея соғысы басталғанда, Ронгтың отбасы көптеген қаржылық көмек көрсетіп, сонымен қатар көптеген киім-кешек сыйлады. 1957 жылы ол Шанхай қаласының вице-мэрі болып тағайындалды, ал 1959 жылдан бастап Тоқыма өнеркәсібі вице-министрі қызметін атқарды, кейін Қытай Коммунистік партиясының экономикалық кеңесшісі болды.

Мәдени революция

Мәдени революция кезінде ол "капиталист" деп жарияланды. Ол жеке мүлкінің көп бөлігінен айрылып, Мао Цзэдуңның жаңа әлеуметтік және мәдени саясатын қолдайтын, радикалды жастар ұйымдары – Қызыл гвардиядан өліммен қорқытуларға ұшырады. Мәдени революция кезінде жала жапқан мемлекеттік қызметкерлердің, кәсіпкерлердің және зиялылардың көпшілігінің басына келгендей, Ронгқа қара жұмысшы ретінде қорлаушы жұмыс берілді. Бірақ, ол және оның отбасы Чжоу Энлайдың араласуымен Қызыл гвардияның қудалауынан қорғалды. Ронг сол кезде Коммунистік партия мүшесі болмағандықтан, Чжоу Мао Цзэдуңтан Ронгты ресми түрде қорғауға рұқсат ала алмады. Оның орнына, Чжоу Чэнь Цзиньхуамен келісіп, Ронгтың үйін Текстиль министрлігіне қарасты, оған жақын қарым-қатынаста болған Қызыл гвардияшылардың бақылауына берді, олар оны басқа Қызыл гвардия топтарынан қорғады.

Қытайдың экономикалық реформасы

Мао Цзэдунның қайтысы мен Мәдени революция аяқталғаннан кейін Дэн Сяопин Ронгты Қытайдың экономикалық ашылуына кеңесші етіп тағайындады. Ол 1978 жылы Қытай халықаралық сенім және инвестициялық корпорациясын, яғни CITIC-ті құрды, ол Қытайдағы алғашқы батыс инвестицияларының көп бөлігіне жауапты болды. 1989 жылы демократиялық қозғалыс өршіген кезде ол Қытайдың жоғары лауазымды басшыларынан студенттермен келіссөздер жүргізуді сұрап, өмірін қауіпке тікті. 1989 жылғы Тяньаньмэнь алаңындағы наразылықтан бір апта өткен соң, ол бұл әрекетті «өте дана және дұрыс» деп бағалады. 1993 жылы ол вице-президент лауазымына тағайындалды.

Кейінгі өмірі

1998 жылы 15 наурызда зейнеткерлікке шыққан Ронг 2005 жылы 26 қазанда қайтыс болды. Ол Азиядағы ең бай адамдардың бірі саналды, 2000 жылы оның отбасының байлығы 1,9 миллиард долларға бағаланды (2000 жылы 1,9 миллиард доллар соңғы жылдары шамамен <есептелген сома> миллиард долларға тең). Осы байлықтың көп бөлігі Ронгтың ұлы Ларри Юнгке, CITIC Pacific компаниясының төрағасы ретінде тиесілі болды. Өмірінде коммунист емес деп есептелгенмен, ол 1985 жылдан бастап Қытай Коммунистік партиясының мүшесі болған, бұл туралы оның қытай тілінде жазылған ресми некрологында айтылған. Бірақ оның өтініші бойынша, партия мүшелігі оның қайтысынан кейін ғана жария етілді, сондықтан вице-президент болғаннан кейін де оның коммунист екенін көптеу білмеді.

Өмір мен өлім

2005 жылы 26 қазанда 89 жасында пневмониядан қайтыс болды. Оның қоштасу рәсімі 2005 жылы 3 қарашада өтті және ол Шетелдік қытайлар зиратында жерленді. Жеті жыл өткен соң әйелі қайтыс болып, оның қасына жерленді. Ол қайтыс болғаннан кейін екі жылдан да аз уақыт өткен соң, 2007 жылдың 15 қаңтарында оның досы Бо Ибо қайтыс болды.

Жеке өмір

1988 жылы Ронг Денгке "" (аударма: "Алдаудан сақтандыру бөлмесі") деген жазуды тақтаға жазуын өтінді, оны отыратын бөлмесіне ілу үшін. Әкесінің ұстанымы – саудагерлікте алдаудан қалысқан жөн. Бұл көрініс "Дэн Сяопин Тарихтың тоғысында" атты драмада бейнеленген. Ол 1937 жылы Ян Цзяньцинге үйленді. Ян 2014 жылдың 8 қаңтарында Гонконгте қайтыс болды. Оның келіні Кэтрин Ям Юнг – Джулиана Ямның туысы.