Жудай дініндегі "терума" – қасиетті өнімдердің көһенге (рухани қызметкерге) берілетін құрбандығы. Ежелгі дәуірде тамақ ретінде желінетін, қазір күйдіріледі немесе тасталады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Яһуди дініндегі құрбандық түрі
Type of sacrifice in Judaism
Терума – дін қызметкерлерінің үлесі немесе арнау. Бұл сөз көбінесе Құдайға шалынған құрбандықтар үшін қолданылады, бірақ адамға сыйлық ретінде де берілуі мүмкін. Терума сөзі әртүрлі құрбандық түрлерін білдіреді, бірақ ең көп қолданылатыны – терума гедола (תרומה גדולה, "үлкен арнау"), ол ауыл шаруашылығы өнімдерінен бөлініп, Ааронның ұрпағынан шыққан көһенге (дін қызметкеріне) берілуге тиіс, ол оны ритуалдық тазалық сақтай отырып жеуі керек. Иерусалим ғибадатханасы тұрған кезде, дін қызметкерлеріне теруманы бергендердің өздері де ритуалдық тазалықта болуы қажет еді, себебі таза емес болса, теруманы жеуге болмайтын еді. Бүгінде терума бөлініп, өртеліп немесе тасталып кетеді.
A terumah , the priestly dues or heave offering, is a type of offering in Judaism. The word is generally used for offerings to God, but can also refer to gifts to a human. The word terumah refers to various types of offerings, but most commonly to terumah gedolah (תרומה גדולה, "great offering"), which must be separated from agricultural produce and given to a kohen (a priest of Aaron's lineage), who must eat it in a state of ritual purity. Those separating the terumah unto the priests during the time when the Temple stood were required, as a rule, to do so also in a state of ritual purity, as being unclean could render the terumah unfit for consumption. Today, the terumah is separated and either burnt or discarded.
Этимология
Терума сөзі ("көтерілу") рум (רוּם - "биік" немесе "көтерілу") етістігінен туындаған. Ағылшын тіліндегі Киелі кітаптың кейбір аудармаларында (мысалы, "Король Джеймс" аудармасында) "құрбандық көтерілісі" термині "толқынды құрбандық" аналогиясымен аударылған:
The word terumah ("lifting up") comes from the verb stem, rum (רוּם, "high" or "to lift up"). In a few verses, English Bible translations (such as the King James Version) have translated "heave offering," by analogy with "wave offering":
Терума гедола
Халахада (иудей заңдарында) терума сөзінің өзі «үлкен құрбандық» (терума гедола) дегенді білдіреді. Хизкунидің айтуынша, бұл терума «үлкен» деп аталады, өйткені ол өнімнен берілетін бірінші ондықтан (маасер) болып табылады, сондықтан ол басқа сыйлықтардан бұрын «өнімнің ең көп мөлшерінен» беріледі. Мишна, Тосефта және Гемара терума заңдарын қарастыратын «Терумот» атты трактатты қамтиды. Терума гедола яһуди діни қызметкеріне (коһенге) берілуі керек және ол жиырма төрт діни сыйлықтың бірі саналады. Теруманы (терума гедола және терумат хамаасер) тұтыну Тораға негізделген көптеген міндеттемелермен шектеледі және оны діни қызметкерлер, олардың отбасылары мен қызметшілері ғана жей алады. Израильдіктер левилерге арналған маасер ришонды бөліп беруден бұрын, өз дайын астықтарынан, шараптарынан және майларынан осы теруманы бөліп алатын. Маасер ришоннан айырмашылығы, Тора терума гедола үшін ең төменгі мөлшерді белгілемеген; сондықтан, тіпті бір арпа дәні де теруманы бөлу талабын қанағаттандыра алады. Алайда, раввиндердің пікірінше, өнімнің 1/50-і орташа құрбандық, 1/40-ы жомарт, ал 1/60-ы ашкөздік болып саналады. Терума гедола тек ондықтан (тевел) бөлінеді, ал терумат хамаасерді тек оның иесі (немесе уәкілетті, заңды түрде рұқсат етілген агент) маасер ришоннан бөле алады. Күші жойылғандар, саңырау-соқырлар, ақыл-есі дұрыс емес адамдар мен яһуди емес адамдар мұндай бөлінуді орындауға міндетті емес. Алайда, яһуди емес адамдар теруманы бөлу үшін яһудилердің агенттері ретінде әрекет ете алмайды, бірақ яһуди емес адамға тиесілі және бөлінген терума жарамды деп есептеледі және теруманың мәртебесі мен қасиетіне ие.
In halakah (Jewish law), the word terumah by itself refers to the "great offering" (terumah gedolah). According to Hizkuni, this terumah is called "great" because it is the first of all tithes given on produce, and thus is given from the "greatest quantity of produce" before any other gift is given. The Mishnah, Tosefta, and Gemara include a tract entitled Terumot which deals with the laws regulating terumah. Terumah gedolah must be given to the Jewish priest, and is considered one of the Twenty four priestly gifts. The consumption of terumah (both terumah gedolah and terumat hamaaser) is restricted by numerous Torah based commandments, and could be eaten by priests, their families, and their servants. Israelites would separate this terumah from their finished grain, wine and oil, prior to separating maaser rishon for Levites. Unlike the maaser rishon, the Torah did not specify any minimum measure for terumah gedolah; hence, even one grain of barley could satisfy the requirement to separate terumah. However, based on , the rabbis conclude that an "average" offering would be 1/50 of the produce, a generous one 1/40, and a stingy one 1/60. Terumah gedolah could only be separated from the non tithed produce (tevel), and terumat maaser only be separated from maaser rishon by its owner (or an authorized, legally permissible agent). Minors, deaf mutes, the mentally ill and non Jews were not obligated to perform such separation. However, while non Jews could not act as agents for Jews to separate terumah, the terumah owned by and separated by non Jews was considered valid and had the status and sanctity of terumah
Кедейлерге (пеа, лекет, шихеха) арналған өнімдер мен иесі жоқ егістер терумаға жатпайды (және терума ретінде қолданыла алмайды). Әрбір өнім түрі жеке-жеке ондықтан бөлінуі керек. Үлкен жемістің бір бөлігінен гөрі кішкентай, тұтас жеміс беру артық. Егер жақын жерде коһен (діни қызметкер) тұрса, терумаға өнімнің ең жақсысы қосылуы керек.
Produce designated for the poor (peah, leket, shichecha) and unowned crops were not subjected to (and could not be used as) terumah. Each type of produce had to be individually tithed. A small whole fruit was preferably given, rather than part of a larger fruit. Terumah had to include the best produce if a kohen (priest) lived nearby.
Тазалық
Діни қызметкерлерге арналған терума діни тазалық сақтаған күйде бөлінуі тиіс. Діни қызметкерлердің терума жеу үшін тазару рәсімдері соншалықты мәлім болғандықтан, түннің келуі (миквеге батырғаннан кейін олардың таза статусы күшке енетін уақыт) "діни қызметкерлердің терума жеуге кіретін сәті" деп сипатталған. Сонымен қатар, теруманы қасақана ластауға тыйым салынған. Егер жемістер осы сұйықтықтардың бірімен ылғалданса, содан кейін діни тұрғыдан таза емес адам оларға тисе, жемістер ластанады. Бүгінгі таңда барлық адамдар мәйіттердің ластығына байланысты лас деп есептеледі, сондықтан теруманы діни қызметкерлер қазір жей алмайды. Лас терума көбінесе өртелуі керек, бірақ діни қызметкердің малдары да жеуге болады. Сондықтан, қазіргі Израильде діни қызметкерлерге зоопарктар мен ұқсас мекемелердің бір бөлігін иеленуі жиі кездеседі, осылайша коммерциялық өнімнен бөлінген терума оларға сыйға беріліп, ысырап болмайды. Сондай-ақ, зәйтүн майынан алынған терума діни қызметкерлер шамдарды жағу үшін пайдаланады, және ол шемен с'рейфа деп аталады.
Terumah that is designated for the priests must be separated in a state of ritual purity. The phenomenon of priests purifying themselves to eat terumah was so well known that nightfall (when their pure status would take effect after immersion in a mikveh) was described as "the hour when priests enter to eat their terumah". In addition, it is forbidden to intentionally cause terumah to become impure. If, however, the fruits were made wet by one of these liquids and a person who was ritually unclean had then touched them, the fruits become defiled. All people nowadays are presumed to be impure due to corpse uncleanness, so terumah cannot currently be eaten by priests. Impure terumah generally must be burnt, but can also be eaten by the priest's livestock. Thus, in modern Israel it is common for priests to be made partial owners of zoos and similar institutions, so that terumah separated from commercial produce can be donated to them and not wasted. Similarly, terumah from olive oil may be used by priests to light lamps, and is known as shemen s'reifah .