Кіріспе

Киелі кітапты аударуға арналған коммерциялық емес ұйым – Киелі кітап қоғамы, әдетте, діни ағымға жатпайтын, Киелі кітапты қолжетімді бағамен аударуға, жариялауға және таратуға бағытталған коммерциялық емес ұйым. Соңғы жылдары олар заманауи мәдени өмірде оның сенімділігі мен дұрыстығын қорғауға да белсенді түрде қатысып келеді. Дәстүрлі түрде Киелі кітап қоғамының басылымдарында діни тұжырымдар мен түсіндірмелер болмайды, бірақ сөздердің басқаша аудармалары немесе қолжазбалардағы айырмашылықтар туралы діни емес түсініктемелер кіре берілуі мүмкін.

Киелі кітаптың шығарылуы

Киелі кітаптарды өндіру және тарату мәселесі ғасырлар бойы христиан дінінің басшыларының назарын аударған. 331 жылы император Константин Кесария епископы Евсевийден Ескі және Жаңа өсиеттердің елу данасын Константинопольдегі басты шіркеулерде пайдалану үшін беруді сұрады. 797 жылы Шарль Ұлы Алькуинге Вульгата мәтінін түзетуді тапсырды; осы мәтіннің көптеген көшірмелері, әрқашан да дәл болмаса, Турдағы белгілі жазу мектептерінде жасалды. Еуропада басылған алғашқы кітап – латын тіліндегі Киелі кітап. Копингердің есебуынша, 15 ғасырдың соңына дейін Вульгатаның 124 басылымы жарық көрген. Итальян тіліндегі Киелі кітап 1500 жылға дейін он екі рет басылды, ал неміс тіліндегі Киелі кітап Мартин Лютердің аудармасы пайда болғанға дейін он сегіз рет жарияланды. Орта ғасырлардан бастап, содан кейін протестанттық реформациямен бірге, Киелі жазбаларға қызығушылық күрт өсті. Рим-католик шіркеуінің Тридент соборында (1545-1563) және одан кейін қабылдаған қарсы тұруға қарамастан, Киелі кітапты аудару және тарату зор құлшыныспен және жүйелі түрде жүзеге асырылды.

Киелі кітап қоғамы деп аталмайтын ұқсас ұйымдар

Жаңа Англиядағы Ізгі хабарды тарату қоғамы 1649 жылы парламент жарлығымен құрылды және 1661 жылы жаңарудан кейін қайта құрылды. 1698 жылы Христиан білімін насихаттау қоғамы (SPCK) құрылды. Ол ағылшын тіліндегі Киелі кітаптың король Джеймс нұсқасын жариялады, сондай-ақ Уэльс және Манкс сияқты басқа британ тілдеріне Киелі кітапты аударып, басып шығарды. 18-шы ғасырдың басында ол араб тілінде басылымдар шығарды және Даниялық лютеран миссионерлері жасаған Тамил және Телугу тілдеріндегі Киелі кітаптың алғашқы нұсқаларын қолдады. 1767 жылы шыққан ең алғашқы Жаңа өсиет және 1801 жылы Шотландияның Гейл тілінде жарық көрген Ескі өсиет 1709 жылы құрылған Шотландиядағы Христиандық білімді тарату қоғамы (SSPCK) арқылы жарияланды. 1710 жылы Бранденбург Пруссиясының Халле қаласында Канштейн графы Карл Хильдебранд қолдауымен қолжетімді Киелі кітаптарды көптеп өндіру үшін Канштейн Киелі кітап институты құрылды.

Тарих

1779 жылы "Библия қоғамы" деп аталатын алғашқы ұйым құрылды. Ол әскерлер мен теңізшілерге Библия тарату үшін жасалды, ал 1804 жылы "Теңіз және әскери Библия қоғамы" болып өзгерді. 1792 жылы құрылған Франция Библия қоғамы Наполеон революциясы салдарынан 1803 жылы таратылды. Қалған қаражат Уэльс тілінде Библия басып шығаруға жұмсалды. Қазіргі заманғы Библия қоғамы қозғалысы 1804 жылы Британдық және Шетелдік Библия қоғамының құрылуымен басталды. Ол кезде христиандар тобы Уэльс тілінде сөйлейтін христиандар үшін қолжетімді Библияның жетіспеушілігі мәселесін шешуге тырысты. Протестанттық деп есептелгенімен, Британдық және Шетелдік Библия қоғамы бастапқыда-ақ ресми түрде экуменикалық болды және Апокрифтерді кіргізуге рұқсат берді. Осы кітаптардың кейде қосылуына және басқа мәселелерге жауап ретінде 1831 жылы Тринитарлық Библия қоғамы құрылды. Папа Григорий XVI 1844 жылғы Inter praecipuas атты энцикликалық хатында екі Библия қоғамын да және "Қасиетті кітаптардың ұлттық тілдерге аудармаларын жариялауды, таратуды, оқуды және иеленуді" айыптады, олар Католик шіркеуінің жалпы ережелері мен жарлықтарына бағынбады. Содан кейін католиктер қоғамға ресми түрде қатыспады. Британдық және Шетелдік Библия қоғамы өз жұмысын Англия, Үндістан, Еуропа және одан әрі кеңейтті. Әлемнің түкпір-түкпірінде қосымша бөлімшелер құрылды, олар кейіннен дербес Библия қоғамдарына айналды. Бүгінде Біріккен Библия қоғамдары осы жеке Библия қоғамдарының жұмысын үйлестіреді. Әр Библия қоғамы – бұл өз еліндегі барлық шіркеулердің қажеттіліктеріне сәйкес қолжетімді Библияны аудару, қайта қарау, басып шығару және тарату жөнінде жұмыс істейтін конфессиялық емес христиандық желі. Қазіргі таңда Библия қоғамдары Библияны орналасқан елдерінің канондарына сәйкес, мысалы, протестанттық, католик немесе православиелік және конфессияаралық нұсқаларда басып шығарады. Библия қоғамдары басқа христиандық ұйымдармен ынтымақтаса жұмыс істейді және Библия аудармалары Халықаралық Библия ұйымдары форумы арқылы экуменикалық принциптерде жүзеге асырылады.

Америка Құрама Штаттары

Құрама Штаттарда 19 ғасырдың бірінші жартысында Киелі кітап қоғамдары гүлденді. Америкалық Киелі кітап қоғамы мен Халықаралық Киелі кітап қоғамы ("Biblica" деп белгілі) қоса, Америка Азамат соғысына дейін бірнеше штаттық және аймақтық Киелі кітап қоғамдары құрылды. Олар осы күнге дейін белсенді қызметін жүргізіп, түрмелерге, ауруханаларға және қанағаттандыру орындарына Киелі кітаптар мен басқа да діни әдебиеттерді таратады. Осы қоғамдардың көпшілігі Ұлттық штаттық және аймақтық Киелі кітап қоғамдары қауымдастығына қатысты. АҚШ-тағы ең көне Киелі кітап қоғамы – Пенсильвания Киелі кітап қоғамы, ол 1808 жылы құрылған. Киелі кітап қоғамы қозғалысы батысқа қарай Чикагоға дейін жетті, онда 1840 жылы Чикаго Киелі кітап қоғамы құрылды, ол қаланың өзінен бес жыл ғана кіші.